Abrir el menú principal

Besançon

(Redirixío dende Besanzón)

Besanzón[1][2] (en francés: Besançon) ye una comuña francesa asitiada nel este del país, nel departamentu de Doubs y rexón de Francu Condáu. La población de la ciudá puramente felicidá ye de 117.836 habitantes, y constitúi el centru d'una área metropolitana de 222.000 habitantes.

Besançon
Besancon boucle Doubs.jpg
Flag of Besançon.svg Arms of Imperial City of Besançon.svg
Alministración
Nome oficial Besançon
PaísBandera de Francia Francia
RexónBorgoña-Francu Condáu
DepartamentuDoubs [[File:Arbcom ru editing.svg
Alcalde de Besanzón Traducir Jean-Louis Fousseret
Xeografía
Coordenaes 47°14′32″N 6°01′17″E / 47.2422°N 6.0214°E / 47.2422; 6.0214Coordenaes: 47°14′32″N 6°01′17″E / 47.2422°N 6.0214°E / 47.2422; 6.0214
Besancon dot.png
Superficie 65.05 km²
Llenda con Montfaucon, Morre, Pirey, Pouilley-les-Vignes, Serre-les-Sapins, Tallenay, Thise y Vieilley
Altitú media 281 m
Demografía
Población 116 676 hab. (2015)
Densidá 1793,64 hab/km²
Más información
Estaya horaria UTC+01:00 y UTC+02:00
www.besancon.fr
Cambiar los datos en Wikidata

La ciudá foi proclamada de cutiu como primer ciudá verde[3] en Francia y cuenta con una calidá de vida reconocida a nivel nacional y remarcada poles sos innovaciones sociales y ecoloxistes. Les fortificaciones de Besanzón tán inscrites na llista del Patrimoniu de la Humanidá dende l'añu 2008.

ToponimiaEditar

La primer mención escrita de la ciudá foi fecha por Julio César na so obra De Bellu Gallico[4](del 58 e.C. al 52 e.C. ) cola apelación Vesontio. Mientres el sieglu IV, la lletra V camudó pola lletra B y el nome de la ciudá pasó a ser Besontio o Bisontion, depués sufrió dellos tresformamientos hasta llegar a l'apelación Besançon en 1243. El significáu del términu Vesantio tien delles interpretaciones pero nenguna ta certificada con certidume. La definición más común de la pallabra diz que Vesontio vien del raigañu celta wes- que designaría un monte y que s'atoparía tamién en topónimos como Monte Vesubio, Vesoul y Vézelay.

Mientres la Edá Media, ente los sieglos IX y XII, la ciudá recibe dacuando'l llamatu Chrysopolis[5] (la 'ciudá d'oru'). L'orixe d'esta denominación, qu'apaez nun escritu del añu 821, nun tien tampoco una esplicación oficial: presencia d'oru nel llechu del Ríu Doubs, presencia de numberosos edificios romanos, chancia «besen sum» ('soi una moneda d'oru'), oldeo ente los apellíos Bizanciu y Besanzón (Chrysopolis yera'l nome d'un barriu de Bizanciu na Historia Antigua).

Mientres la Belle Époque, Besanzón esplega una intensiva actividá balnearia y conozse dende entós como Besançon-les-Bains (Baños de Besanzón).

XeografíaEditar

AllugamientuEditar

Besanzón ta asitiada nel este de Francia, nel centru de la rexón del Francu Condáu, al nordeste del departamentu del Doubs y a una altitú sobre'l nivel del mar que bazcuya ente los 230 y los 610 metros. La ciudá tien una situación privilexada na exa europea «Rin-Ródano», y ye una importante vía de comunicación ente'l Mar del Norte y el Mediterraneu, Europa del Norte y Europa del Sur. Ta asitiada de manera precisa nel enllaz de la rexón montascosa del Xura y de les amplies llanures cultivables del norte del Francu Condáu.

Conceyos estremeros con BesanzónEditar

Noroeste: Bonnay Norte: Vieilley, Mérey-Vieilley Nordés: Braillans
Oeste: Ferruche-les-Sapins, Pirey, École-Valentin, Châtillon--y-Duc   Este: Thise, Chalezeule, Montfaucon
Suroeste: Avanne-Aveney, Franois Sur: Beure Sureste: Morre, Fontain

DistanciesEditar

   

Allugamientu ya hidrografíaEditar

La ciudá desenvolvióse nun allugamientu natural notable: taba asitiada de primeres nun meandro del ríu Doubs con un diámetru d'alredor d'un kilómetru, en forma d'argolla cuasi perfecta zarrada pol Mont Saint-Étienne, un altu pandu abiertu sobre'l Xura y abrupta al llau de la ciudá, y que la so punta ta cubierta pola ciudadela de Vauban. Depués, la ciudá enchir d'esti cuadru inicial (con una altitú media de 250 metros) pa estendese nuna depresión arrodiada por siete llombes: Chaudanne (422 m), Bregille (458 m), Saint-Étienne (371 m), la Roche d'Or (316 m), Planoise (490 m), Rosemont (466 m), Fort-Benoit (360 m).

ClimaEditar

El clima de Besanzón ye templáu continental húmedu.

   Parámetros climáticos promediu de Besanzón  
Mes Xin Feb Mar Abr May Xun Xnt Ago Set Och Pay Avi añal
Hores de sol 78 94 139 163 213 214 242 246 167 117 69 55 1797
Fonte: Météo-France[6]

La temperatura máximo rexistrada foi de 40,3 °C el 28 de xunetu de 1921 y la temperatura más frío foi de -20,7 °C el primeru de xineru de 1985.

Política y gobiernuEditar

Gobiernu municipalEditar

El gobiernu del Conceyu de Besanzón escoyer por sufraxu universal n'eleiciones celebraes cada seis años. Nes eleccones municipales celebraes en Besanzón nel añu 2008, el candidatu socialista Jean-Louis Fousseret foi reelecto pa un segundu mandatu con un 56,8% de los votos na primer vuelta.

Eleiciones municipales, 9 de marzu de 2008
Partíu Candidatu % Conceyales
PS-Verts-PCF Jean-Louis Fousseret 56,76 45
UMP Jean Rosselot 25,79 8
MoDem Philippe Gonon 9,56 2
Fonte: Ministeriu del Interior (Francia).

DemografíaEditar

Evolución demográficaEditar

La ciudá suma un total de 117.599 d'habitantes (con fecha de primero de xineru de 2008), población menor a la del so máximu demográficu, que foi en 1975. L'área metropolitana suma un total de 236.052 habitantes (censu de 2007).

Gráficu de la evolución de la población de Besanzón ente 1921 y 2008
EasyTimeline 1.90


Timeline generation failed: More than 10 errors found
Line 2: id:a value:gray(0.9)

- Data expected for command 'Colors', but line is not indented.

 



Line 2: id:a value:gray(0.9)

- Invalid statement. No '=' found.


Line 3: id:b value:gray(0.7)

- Invalid statement. No '=' found.


Line 4: id:c value:rgb(1,1,1)

- Invalid statement. No '=' found.


Line 5: id:d value:rgb(0.6,0.7,1)

- Invalid statement. No '=' found.


Line 12: ScaleMajor = gridcolor:b increment:100000 start:0

- Scale attribute 'gridcolor' invalid. Unknown color 'b'.

 Specify command 'Color' before this command.



Line 13: ScaleMinor = gridcolor:a increment:20000 start:0

- Scale attribute 'gridcolor' invalid. Unknown color 'a'.

 Specify command 'Color' before this command.



Line 14: BackgroundColors = canvas:c

- BackgroundColors definition invalid. Attribute 'canvas': unknown color 'c'.

 Specify command 'Color' before this command.



Line 16: bar:1921 text:1921

- Data expected for command 'BarData', but line is not indented.

 



Line 16: bar:1921 text:1921

- Invalid statement. No '=' found.


Line 17: bar:1931 text:1931

- Invalid statement. No '=' found.


Gráfica ellaborada por: Wikipedia sobre la base de los datos del INSEE

HistoriaEditar

PrehistoriaEditar

De primeres, un allugamientu ideal de población

El pasu de cazadores-pañadores remontar a fai 50 000 años, ente qu'hai testimonios del periodu del Paleolíticu mediu.

Les escavaciones arqueolóxiques llevaes a cabu mientres los últimos sieglos dexaron revelar rastros d'ocupación del allugamientu dende'l neolíticu a lo llargo del ríu Doubs, particularmente al pie de les llombes la Roche d'Or y Rosemont, rastros que pueden datase nel 4.000 e.C. aproximao.

Historia antiguaEditar

Vesontio, un oppidum maximum galu

Dende'l postreru cuartu del sieglu II e.C. , el oppidum pertenecía al pueblu de los Sécuanos, un pueblu galu que tenía un vastu territoriu que s'estendía ente'l Ródano, el Saona, el Xura y la Cordal de los Vosgos. Una muralla, llamada murus gallicus, foi construyida escontra l'añu 80 e.C. : suponse qu'esta muralla tenía un altor de cuasi cinco metros y un anchor de seis metros.

Esti oppidum yera'l centru económicu del territoriu de los secuanos y ye la razón pola que Vesontio yera deseyada polos xermanos y depués los eduos primero que Julio César conquistara la ciudá en 58 e.C.

Vesontio, ciudad galo-romana

Julio César, impresionáu por esta escepcional posición estratéxica, que describió na so obra De Bellu Gallico, decidió faer de la ciudá la capital de la tribu gala de los secuanos (Civitas Maxima Sequanorum) y tamién una plaza fuerte militar y una encruciada d'intercambios de la Galia romana. Vesantio conoció entós una edá d'oru, convirtiéndose nuna de les ciudaes más grandes de la Gallia Belgica y depués de la Germania Cimera.

Nel añu 68 d. C., la ciudá foi l'escenariu de la Batalla de Besanzón, engarraos Lucio Verginio Ablondu, un partidariu del emperador Nerón, y Cayo Julio Vindex, un rebelde que foi vencíu y a la fin suicidóse. Los romanos ampliaron la ciudá y enguapecer cola construcción de numberosos edificios a entrambos llaos del cardu (Grande Rue actual), inclusive na vera derecha del ríu Doubs, onde llevantaron un anfiteatru que podía allugar hasta 20.000 espectadores.

El sosuelu de la ciudá tresvierte de testimonios d'esta dómina, y cuenta n'efeutu con más de 200 llugares con descubrimientos arqueolóxicos nel barriu históricu de La Boucle y nos barrios cercanos.

Mientres la Tetrarquía, la ciudá pasó a ser la capital de la Provincia Maxima Sequanorum. Ente les muertes más importantes d'esta dómina figuren l'arcu de trunfu llamáu «Puerta Negra» alzáu en tiempos del emperador Marco Aurelio en 175 d. C. pa celebrar la represión d'unos disturbios, les columnates de la plaza ajardinada del Square Castan, los conductos del acueductu romanu qu'aprovía Vesontio d'agua y los restos de les domus, afayaos sol palaciu de xusticia y el colexu Lumière onde atoparon un mosaicu impresionante en bien bon estáu de caltenimientu, llamáu mosaicu de l'Aguamala..

En 360, l'emperador Xulianu, de camín en Vesontio, describió una aldega encoyida en sí mesma», una ciudá que s'atopa en cayente y que yá ye pocu más qu'un pueblu.

Historia medievalEditar

Besanzón, metrópoli eclesiástica (888–1290)

En 1032, Besanzón foi anexonada al Sacru Imperiu Romanu Xermánicu como tol Condáu de Borgoña. L'arzobispu de Besanzón, Hugues de Salins, gracies al sofitu del Emperador Enrique III el Negru, convirtióse entós en señor de la ciudá qu'espolletó pol so impulsu. Tres la muerte d'esti arzobispu nel añu 1066, una llucha pola so socesión causó un llargu periodu de crisis. Asina, mientres tola Edá Media, Besanzón permaneció como una ciudá direutamente sometida a l'autoridá imperial ya independiente del Condáu de Borgoña, que la so capital yera Dole.

Besanzón, Ciudá Imperial Llibre (1290–1678)

Mientres los sieglos XII y XIII, los ciudadanos de Besanzón llucharon contra l'autoridá de los arzobispos y llograron a la fin la so independencia en 1290. En 1555 Besançon pasó a la corona de los Habsburgu xuntu col restu del Francu Condáu. Carlos V respetó los sos derechos adquiríos calteniendo ésta los derivaos de ser Ciudá Imperial Llibre. Anque sometida al Emperador, la ciudá gobernábase entós a sigo mesma, gracies a un conseyu de 28 personalidaes escoyíes por sufraxu universal y un conseyu de 14 gobernadores designaos poles personalidaes. La independencia nes decisiones foi la razón por que'l primer Camín Español (ruta del Duque d'Alba en 1567) bordiara la ciudá ensin detenese nella. Besanzón foi una Ciudá Imperial Llibre mientres cuasi 400 años anque tres la llamada sorpresa de Besanzón en 1575 la ciudá va tener una guarnición de 400 soldaos de la Monarquía Hispánica. Derivada de la so importancia estratéxica, Carlos V nun tarda n'ordenar que se reforzaren les defenses de la ciudá. Diverses torres fueron afeches p'allugar cañones y tres bastiones fueron añedíos a lo llargo de los murios del barriu de Battant. Un cuartu bastión (el Bastión de Griffon) foi añedíu en 1595 nos murios de Battant.

Historia modernaEditar

Besanzón, posesión de la Corona Hispánica (1664–1674)

Un tratáu d'intercambiu ente la ciudá alemana de Frankenthal (perteneciente al rei d'España) y Besanzón (posesión del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu), propuestu a partir de 1651, foi aceptáu finalmente polos ciudadanos en 1664.[7] Asina, Besanzón perdió'l so estatutu de Ciudá Imperial Llibre y convirtióse nuna posesión de la Corona Hispánica. La tregua nun duró enforma: el 8 de febreru de 1668, l'exércitu de Lluis II de Borbón-Condé entró na ciudá tres la capitulación de les autoridaes locales. La ocupación francesa nun foi bien recibida y les tropes franceses retiráronse'l 9 de xunu del mesmu añu.[8] La defensa de la ciudá foi bien mala y les autoridaes decidieron entós ameyorar les fortificaciones: la primer piedra de la ciudadela asítiase nel Mont Saint-Étienne el 29 de setiembre de 1668 y al otru llau de la ciudá entamaron obres d'importancia alredor de Charmont (enriba del barriu Battant).[9]

La conquista francesa (1674–1678)

 
El sitiu de Besanzón en 1674. Pintura d'Adam Frans van der Meulen (1632–1690).

El 26 d'abril de 1674, Lluis II de Borbón-Condé tornó y tomó asities frente a la ciudá a la cabeza d'un exércitu compuestu por ente 15 000 y 20 000 homes.[10] Dempués d'un sitiu que duró 27 díes, nel que tuvieron presentes Lluis XIV de Francia, Vauban y el Marqués de Louvois, la ciudadela cayó en manes de los sitiadores el 22 de mayu.[11] Besançon, dempués de dellos intentos fracasaos, conviértese finalmente na capital del Francu Condáu en desterciu de Dole por patentes reales del primeru d'ochobre de 1677: un númberu importante d'alministraciones instaláronse adulces na nueva capital, ente elles el gobiernu militar, la intendencia, el parllamentu y l'universidá.[12] La Paz de Nijmegen roblada'l 10 d'agostu de 1678 amestó definitivamente la ciudá y la so rexón al reino de Francia.

Una era de prosperidá (1678–1789)

Lluis XIV de Francia decidió faer de Besanzón unu de los eslabones esenciales del sistema defensivu nel Este de Francia y dexó a Vauban al cargu de les meyores necesaries.[13] La ciudadela foi asina dafechu remocicada ente 1674 y 1688, otres fortificaciones fueron edificaes dende 1689 hasta 1695 y construyéronse numberosos cuarteles a partir de 1680. La construcción de la ciudadela costó enforma dineru, hasta l'estremu de que Lluis XIV de Francia llegó a preguntar si les sos muralles yeren d'oru...

Mientres el sieglu XVIII, sol impulsu d'alministradores notables, el Francu Condáu conoció un periodu de prosperidá y la población de Besanzón doblóse (dende 14.000 hasta 32.000 habitantes), mientres se la ciudá cubrir de monumentos y maxestosos palacetes.

Historia contemporáneaEditar

La espansión de los «Trenta Gloriosos» (1945–1973)

Dempués de la Segunda Guerra Mundial, la ciudá, al igual que tol país, algama un desarrollu importante.Sigue la crecedera de la població, doblar el númberu d'habitantes nunos 20 años (dende 63 508 habitantes en 1946 hasta 113 220 habitantes en 1968), y principalmente ente 1954 y 1962, periodu nel cual la so crecedera de 38.5% namái ye superáu peles ciudaes de Grenoble y de Caen.[14] Les víes de comunicación nun siguen perbién el pasu d'esta evolución:[15] la electrificación de la vía ferrial hasta París consíguese namái nel añu 1970, l'ampliación del canal de saléu Rin-Ródano proyeutar a partir de 1975, ente que l'autopista Autoroute A36 llega a Besanzón en 1978. Tocantes a la posibilidá de desenvolver un aeropuertu na comuña vecina de La Vèze, ye una idea qu'escurre refúgase rápido.

La industria reloxería caltién la so importancia, pero ta en retrocesu, pasando d'un 50% de los emplegos industriales en 1954 a un 35% en 1962, y venciendo adulces el testigu a otros sectores en puxanza como la industria testil, la construcción o la industria alimentaria.[16]

TresportesEditar

CarreteresEditar

 
Accesos a Besanzón per carretera.

L'autovía Autoroute A36, que xune Beaune y Mulhouse, comunica principalmente la área metropolitana de Besanzón col restu del país.

FerrocarrilEditar

La rede de ferrocarril ta anguaño centrada na estación de Besanzón-Viotte que cunta con un serviciu de trenes d'alta velocidá que comunica la ciudá con París, Estrasburgu, Lyon y Marsella, un serviciu de trenes rexonales coles principales ciudaes vecines de Dijon, Dole, Belfort y Montbéliard y Suiza, un serviciu de trenes nocherniegos y un serviciu de tren nacional clásicu ente Estrasburgu y Lyon.

Tresporte públicuEditar

La rede de tresporte públicu componse principalmente d'un serviciu d'autobuses urbanos ya interurbanos xestionáu pola sociedá Keolis y que se comercializa so la marca Ginko. La rede cunta con una flota de 297 vehículos, 53 llinies (19 urbanes y 30 interurbanes, 4 llinies de nueche y domingu). La construcción d'una primer llinia de tranvía de 14,5 km foi decidida en 2008 y entró en funcionamento a partir del 30 d'agostu de 2014.

Tresporte aereuEditar

Nun hai aeropuertu en Besanzón, sinón dos pequeños aeródromos nos conceyos vecinos de La Vèze y Thise. Los aeropuertos internacionales más cercanos son los de Basilea-Mulhouse (160 km), Xinebra en Suiza (170 km) y de Lyon Saint-Exupéry (220 km).

EconomíaEditar

Antes de la crisis de los años 1970 y 1980 que provocó numberosos zarros y tresllaos d'empreses de la ciudá, la economía de Besanzón taba na so mayoría dedicada al sector industrial, especialmente la reloxería y el testil. Agora, la industria representa menos del 14% (1999) del emplegu y ta compuesta en particular de numberoses empreses especializaes na micromecánica, microtecnología, óptica y electrónica: PARKEON (500 emplegaos), líder mundial de sistemes d'aparcamientu públicu, R. BOURGEOIS (550 emplegaos), unu de los líderes mundiales na producción y l'entrega de paquetes de chapa d'aceru magnético para estátores y rotores y nel ensamblado pa les industries de motores llétricos y xeneradores, SOPHYSA, líder mundial de los implantes neurolóxicos son dalgunes de les empreses notables. Con 250 empreses qu'empleguen alredor de 11.000 persones y que'l so volume de negociu algama 1.360 millones d'euros, Besanzón constitúi un líder de “lo infinitamente pequeño”.[17]

El sector servicios ye'l que lidera l'actividá económica con un 82% (1999) del emplegu total: el hospital universitariu con cerca de 5.000 emplegaos, la municipalidá de Besanzón (2.700 emplegaos), el bancu Crédit Agricole (1.400 emplegaos), el departamentu del Doubs (900 emplegaos) y la SNCF (600 emplegaos) son los emplegadores mayores.

Sitios y monumentosEditar

La ciudadela y el sistema de fortificacionesEditar

El monumentu que constitúi'l símbolu de la ciudá de Besanzón ye la ciudadela construyida por Vauban, el famosu inxenieru militar del Rei Lluis XIV. Edificar ente 1668 y 1711 nel allugamientu del Mont Saint-Étienne, destacando a más de 100 metros sobre l'antigua ciudá. La ciudadela ye l'atracción turística más visitada de la rexón del Francu Condáu y unu de los más visitaos de Francia con alredor de 270.000 visitantes cada añu.

Güei, la ciudadela ye un centru multicultural que cunta con dos museos: el Muséu de la Resistencia y de la Deportación y el Musée Comtois que presenta les tradiciones populares de la rexón de Francu Condáu. El monumentu tien tamién un xardín zoolóxicu especializáu na preservación d'especies en víes de desapaición (macacos de Xapón, tigres de Siberia...), un aquarium, un insectarium (inseutos vivientes) y un noctarium (animales nocherniegos de la rexón).

 
Puerta Rivotte de Besanzón

La ciudadela ye la llave del sistema de fortificaciones, pero munchos otros edificios militares pueden destacar na ciudá y la so contorna. Amás de la ciudadela, Vauban edificó'l Fort Griffon que puede considerase como una segunda ciudadela, una petrina de muralles pal cual diseñó bastiones con bóvedes grueses y dos plantes dende onde disparar al atacante, y cuarteles p'allugar una guarnición de 1.500 a 2.000 soldaos.

Había tamién fortificaciones anteriores a les de Vauban, pero poques subsistieron: la torre Montmart (1526), la puerta tallada (1546), la torre de la Pelote (1546) y la puerta Rivotte (sieglu XIV).

Otres fortificaciones llevantar mientres los sieglos XVIII y XIX pa faer frente a les meyores de l'artillería: constrúyense fuertes semienterrados en toles llombes alredor de la ciudá: Fuerte de Chaudanne, fuerte de Planoise, fuerte de Bregille, fuerte de Rosemont, fuerte de Beauregard.

En 2007, el Ministeriu francés de la cultura aceptó la candidatura de Besanzón y 15 otros llugares fortificaos por Vauban como candidatu francés a una inscripción na llista de Lugar Patrimonio de la Humanidá de la UNESCO por 2008.

Les muertes del antiguu VesontioEditar

  • Puerta Negra (Porte Noire en francés): ye un arcu de trunfu galu-romanu edificáu sol reináu de Marco Aurelio mientres el sieglu II (aprosimao 175 d. C.). Tien un altor de 16,56 metros.
  • Parque Castan (Square Castan en francés): parque arqueolóxicu con ocho columnes corinties
  • Muertes del antiguu anfiteatru romanu

Arquiteutura relixosaEditar

  • Basílica Saint-Ferjeux
  • Catedral Saint-Jean
  • Ilesia Sainte-Madeleine
  • Ilesia Saint-Pierre
  • Sinagoga de Besanzón
  • Mezquita de Planoise

PalaciosEditar

El Palaciu de Granvela ye un palaciu del Renacimientu edificáu ente 1534 y 1542 por Nicolás Perrenot de Granvela, conseyeru nel Conseyu d'Estáu de Carlos I d'España.

Parques y jardínEditar

  • Parque Micaud
  • Parque Granvelle
  • Parque Chamars

=== Dellos Reló astronómicu

Arte y culturaEditar

Eventos culturalesEditar

Unu de los eventos más antiguos y prestixosos ye'l Festival Internacional de Música de Besanzón Francu Condáu creáu en 1948.[18] Ye un festival de música clásica que s'entama mientres el mes de setiembre, completáu en 1951 pol Concursu Internacional de mozos direutores d'orquesta de Besanzón.

MuseosEditar

La ciudá cunta con cinco museos: el Muséu de Belles Artes y d'Arqueoloxía foi'l primer muséu creáu en Francia en 1694, cuasi un sieglu antes del muséu del Louvre; un Muséu del Tiempu foi inauguráu en 2002 nel Palaciu de Granvelle pa recordar a la memoria reloxera de la ciudá. Dientro de la ciudadela atopen el Muséu de la Resistencia y de la Deportación, el Muséu Comtois (muséu de tradiciones populares de la rexón) y el Muséu d'Historia Natural.

=== Besanzón na lliteratura Una parte de l'acción de la novela Colloráu y negru (1830), obra señera del escritor Stendhal, trescurre en Besanzón:

¡Qué distintu sería'l mio estáu d'ánimu si yo llegara a esa noble plaza de guerra pa ser oficial de dalgún de los reximientos encargaos de defendela! — esclamó'l nuesu viaxeru llanzando un fondu sollutu, cuando vio de llueñe, sobre'l llombu d'un monte, los murios coritos de la ciudá de Besanzón. Nun ye namái Besanzón una de les ciudaes más formoses de Francia, sinón tamién abondosa en persones de corazón y de xeniu; pero Julián llegaba a ella solo, probe, y ensin encamientos que-y dexaren abrigar esperances d'entrar en contautu colos homes distinguíos.

Victor Hugo remembró la so nacencia na ciudá nel primer poema del so llibru Les fueyes de seronda (1831):

Entós en Besanzón vieya ciudá española

Llanzáu como un granu a mercé del vientu
Nació de sangre bretono y lorenesa al empar

Un neñu ensin color, ensin mirada y ensin voz.

L'autor escribe'l versu "Besanzón vieya ciudá española" en francés "Besançon vieille ville espagnole" pola necesidá d'atopar una pallabra que rime con Besançon, non por reivindicar un (falsu) pasáu español de la ciudá.

Personaxes célebresEditar

Besanzón foi'l llugar de nacencia de:

  • Claude Chifflet, nacíu en 1541 en Besançon, foi xurisconsultu y profesor de Derechu en Dôle. Tamién dramaturgu y autor de delles obres de crítica y xurisprudencia. Morrió en 1580.

Ciudaes hermanaesEditar

ReferenciesEditar

BibliografíaEditar

Obres de referencia

  •   Daniel Antony et Marc Paygnard, Besançon, l'esprit du temps, Sekoya Eds Du, 2001, ISBN 2-84751-001-X
  •   Dominique Bonnet et Denis Maraux, Découvrir Besançon, La Taillanderie, 2002, ISBN 2-87629-257-2
  •   Catherine Chaillet et Pierre Laurent, Besançon: un temps d'meyora, collection Villes en mouvement, Autrement, 2007, ISBN 2-7467-0947-3
  •   Jean-Louis Clade et André Choteau, Besançon an 2000, Yens (Suisse), Cabédita, 1999, 117 p., ISBN 2-88295-270-8
  •   Jean Courtier, Besançon en cartes postales anciennes, Bibliothèque Européenne
  •   Collectif, De Vesontio à Besançon, Chaman, 2006, ISBN 2-9700435-3-X
  •   Collectif, Besançon, collection Tranches de Villes, Déclics, 2006 ISBN 2-84768-104-3
  •   Lionel Estavoyer, Besançon côté cours, Besançon côté jardins, Sekoya Eds Du, 1999 ISBN 2-9514573-0-8
  •   Lionel Estavoyer, Besançon côté chefs d'œuvre, Ed. du Sékoya, Besanzón, 2000, 59 p. ISBN 2-9514573-1-6
  •   Bernard Faille et André-Hubert Demazure, Besançon 1958-1985: regards d'objectif, Cêtre, 1992, ISBN 2878230222
  •   Claude Fohlen, Histoire de Besançon, tome 1, Cêtre, 1994, ISBN 2-901040-21-7
  •   Claude Fohlen, Histoire de Besançon, tome 2, Cêtre, 1994, ISBN 2-901040-27-6
  •   Denis Maraux et Émilie Gasc, Besançon, Déclics, 2003, ISBN 2-84768-032-2
  •   Denis Maraux et Émilie Gasc, Besançon, Déclics, 2006, ISBN 2-84768-104-3
  •   Eveline Toillon, Besançon insolite et secret, Alan Sutton, 2005, ISBN 2-84253-914-1
  •   Eveline Toillon, Besançon ville horlogère, Alan Sutton, coll. « Parcours et labeurs», Joué-les-Tours, 2001, 126 p., ISBN 2-84253-474-3
  •   Hélène Walter et Jean-Claude Barçon, Vesontio Besançon, PUL, Lyon, 2004, 84 p., ISBN 2-7297-0739-5

Revistes

  •   Revista Historia Thématique n°106, mars-avril 2007, "Vauban, l'Homme de l'année", por Nicolas Faucherre
  •   Revista Historia Mensuel n°724, avril 2007, "Spécial Besançon: Xune capitale aux trésors méconnus", por Eric Pincas
  •   Revista Télérama n°2121, 5 septembre 1990, "Besançon - Doubs... très doux", dossier de la serie "De ville en ville" realizáu por Marie-Laure -y Foulon
  •   Revista Pèlerin Magacín n°5841, 11 novembre 1994, "Besançon, discrète et séduisante", dossier realizáu por Luc Balbont
  •   Revista fuera de serie Pays Comtois, 2004, "Spécial Besançon - Capitale du Temps"

Artículos de prensa

  •   Periódicu La Croix del 11/12 d'agostu de 2001, "Besançon, la boucle vierte", dossier de la serie "Xune ville en tenue d'été", por Philippe Royer
  •   Periódicu Monde del 4 de febreru de 2001, "Besançon dans son cocon trop douillet", artículu de Jean-Pierre Tenoux [1]
  •   Periódicu Monde del 18 de payares de 2004, "Week-end « patrimoine» à Besançon", artículu de Jean-Pierre Tenoux [2]
  •   Periódicu Monde del 29 d'abril de 1999, "Besançon, l'heure du renouveau", artículu de Jacques Brunel [3]
  •   Periódicu Le Figaro del 18 de febreru de 1998, "Besançon: amour, socialisme, consensus et somnolence", artículu de Thierry Desjardins [4]
  •   Periódicu Le Figaro del 24 de xineru de 2007, "Besançon joue contre la montre", artículu de Philippe Viguie-Muevas [5]
  •   Periódicu Libération n°7318 del 20 de payares de 2004, "Besançon avec son temps"

Guíes turístiques

  •   Guide Pélican, Balades autour de Besançon, collection Ballades, Éditions du Pélican, 1996, ISBN 2-903696-99-3
  •   Lucien Lerat, "Besançon antique", Guides archéologiques de la France, 1990, ISBN 2-11-081059-9
  •   Collectif, Petit Futé Besançon 2007, collection City Guide, Petit Futé, 2006, ISBN 2-7469-1834-X
  •   Collectif, Guide Gallimard Franche-Comté, Gallimard, 1999, ISBN 2-7424-0507-0

NotesEditar

  1. Páxina web del Parllamentu Européu - Vademécum del traductor esternu
  2. «Salamanca y Besanzón». Diariu El País. Consultáu'l 2 de mayor de 2013.
  3. Considerando la superficie de zones verdes por habitante (Sitiu web de la enciclopedia Inquiz, recuadru so la páxina
  4. De Bellu Gallico, Llibru I, parte 38:

    Cum tridui viam processisset, nuntiatum est ei Ariovistum cum suis omnibus copiis ad occupandum Vesontionem, quod est oppidum maximum Sequanorum, contendere [triduique viam a suis finibus processisse].

  5. C. Fohlen (1994), Histoire de Besançon,ISBN 2-901040-21-7, páx. 211-213
  6. «Climat en France. Station de Besançon». Météo-France. Consultáu'l 1 d'avientu de 2011.
  7. C. Fohlen (1994), Histoire de Besançon, t. II, ISBN 2-901040-27-6, páx. 26-29
  8. C. Fohlen (1994), Histoire de Besançon, t. II, ISBN 2-901040-27-6, páx. 35-37
  9. C. Fohlen (1994), Histoire de Besançon, t. II, ISBN 2-901040-27-6, páx. 38
  10. C. Fohlen (1994), Histoire de Besançon, t. II, ISBN 2-901040-27-6, páx. 41
  11. C. Fohlen (1994), Histoire de Besançon, t. II, ISBN 2-901040-27-6, páx. 42
  12. C. Fohlen (1994), Histoire de Besançon, t. II, ISBN 2-901040-27-6, páx. 46
  13. C. Fohlen (1994), Histoire de Besançon, t. II, ISBN 2-901040-27-6, páx. 55-68
  14. C. Fohlen, Histoire de Besançon, t. II, p. 513
  15. C. Fohlen, Histoire de Besançon, t. II, p. 517
  16. C. Fohlen, Histoire de Besançon, t. II, p. 518
  17. Articulo "Les MICROTÉCNICAS de la rexón francesa de Franche-Comté: una industria estratéxico pa Europa", en www.noticias.info/
  18. Sitiu web del festival internacional de música de Besanzón

Enllaces esternosEditar