Abrir el menú principal

Constitución española de 1812

(Redirixío dende Constitución de 1812)
Wikipedia:Correxir

La Constitución española de 1812, tamién nomada "La Pepa", promulgóronla les Cortes Generales ("Cortes Xenerales") d'España, un 19 de marzu de 1812, d'ehí'l nomatu de Pepa que la dió'l pueblu andaluz.

Infotaula documentConstitución española de 1812
Tipu Constitución
Estáu España
Publicación 1812
Cambiar los datos en Wikidata

Tará en vigor dos años, yá qu'en 1814 la tropes Napoleóniques escomiencen a perder tarrén y Napoleón retira les sos tropes de la Península tres les derrotes d'Arapiles, Vitoria y San Marcial. En 1813 España ta llibre de tropes invasores y en febreru-marzu cellébranse les primeres eleiciones y en xunetu d'esi mesmu añu les cortes aconcéyanse na Islla de Lleón en (Cádiz) y deciden treslladase a Madrid.

Col regresu de Fernandu VII, el 24 de marzu de 1814, produzse una fola ultraconservadora propagada pol absolutista rei col envís d'acabar cola constitución, daqué que llogrará'l 10 de mayu de 1814 cuando'l xeneral Eguía, nomáu en secretu capitán xeneral de Castiella pol rei, entra en Madrid y detién a los lliberales. De siguíu, espublízanse los decretos de Valencia que deroguen la constitución y ábrese la dómina conocida como Periodu de la Restauración.

EspírituEditar

Inspírase na constitución francesa de 1791, pero nun la calca sinon que la ameyora y la avera a la realidá social española; nu so artículáu ye imperfeuta dau que presenta una llargor xigantesca con 384 artículos faciéndola abondu ríxida.

Ye una constitución lliberal nun democrática nin radical na que s'entama'l principiu de soberanía nacional y ye monárquica, presenta la división de poderes de Montesquieu. Por enriba de toos ta'l poder llexislativu y amás iguala a tolos españoles ante la llei, malque los títulos de nobleza caltiénse conu so valire enanteriore y los sos privilexos; planteyase la xunidá xurisdicional, sacante'l casu militar.

Calterística de los poderesEditar

Poder executivuEditar

Incárnalu'l rei conos sous siete ministros; allugaos por orde cronolóxicu fuorun:

  • Secretariu d'Estáu; el ministru más importante dau que s'anula'l Conseyu de Ministros y por ende, el cargu de Presidente'l Conseyu.
  • Secretariu de Gobernación de la Península.
  • Secretariu de Gobernación d'Ultramar.
  • Interior; facíase cargu de los llabores de gobernación.
  • Fomentu.
  • Educación.
  • Salú.

Los ministros conviértense en responsables de tolos autos del gobiernu, y comu éstos son nomaos pol rei fuera de cualaquier aición democrática nun hai nin votu d'investidura nin de censura; poru ábrese la puerta a que'l rei funcione comu un monarca absolutista. Amás el poder executivu pue robrare la guerra o la paz, tien iniciativa llexislativa, noman a los funcionarios del gobiernu y más concretamente a los militares.

El rei por otru llau tien dreitu de votu de las lleis presentades pol llexislativu pero ye supresivu, esto quiere dici que nun pue facelo por dos vegades; si un parllamentu considera que taba enquivocáu'l monarca nun podía volvere a vetala. Lu qu'abría un claru enfrentamientu ente les Cortes y el rei.

Podere llexislativuEditar

Ye unicameral, dau que nu sieglu XIX considerábase que yera un sistema más democráticu que'l compuestu por dos cámares; yá que les cámares altes yeren más aristocrátiques y menos representatives. Por considérase a esta constitución una de les más anovadoras del sieglu.

Taba integráu por diputaos de les provincies entamades poles Cortes de Cádiz, escoyéndose uno por ca 70.000 homes, dau que les muyeres nun votaben; yera un sufraxu universal masculín, homes de más de 25 años, indireutu y mayoritariu.

El mandatu los diputaos yera de dos años, lu que tamién ye una carauterística de les constituciones inovadores. Su principal función yera la ellaboración de lleis, concesión d'impuestos y l'aprebación de los presupuestos del Estáu, entamen tamién el continxente de tropes añales. Tién de tener, a lo menos, la presencia de doce diputaos amcanos, cuatru eclesiásticos y cuatru grandes d'España, el restante podía pertenecer a cualaquier greyu social.

Amás d'él dimana'l Conseyu d'Estáu, qu'aconseyaba'l rei (anulábase asina la "camarilla" del rei), qu'asesoraba al monarca en casos de guerra y paz asina como na presentación de las lleis.

Podere xudicialEditar

Esti residía nos tribunales, defínese como independiente y los xueces son inamovibles y profesionales. Entámanse tres instancias fundamentales:

  • Xueces de partíu; créyase'l partíu xudicial, que ye la circunscripción elleutoral de cáltere fiscal.
  • Audiencias; por enriba'l xuez de partíu, malque la Constitución nun establez el so númberu, cuandu entra en vigor son trece, les nueve de la Corona d'Aragón, el Conseyu de Navarra, las dos Cancilleríes y la de Madrí.
  • Tribunal Supremu; ye una creyación lliberal qu'elimina Fernandu VII.

Amás los alcaldes pasen de xueces de primera instancia a cenciellos xueces de paz; esti sistema seriá'l clásicu dientru del sistema xudicial español posterior.

Outras carauterísticasEditar

Recueye los dreitos básicos de los ciudadanos y ye la primer vegada que nuna constitución hispánica éstos van recoyíos nel articuláu; pero tamién trata otros aspeutos menos corrientes nuna llei d'esta importancia. Ente los que destacase:

L'alministración territorialEditar

Siguiendu'l casu francés creya la provinca y que tola alministración coincida con esta nueva entidá. Estu da un pequeñu caráuter descentralizador y anque nun se da'l númberu na constitución cuandu entra en vigor son 23. Créyanse los cargos de xefe políticu, el precende del autual Gobernadore Civil y presidente de la Diputación; y el del intendente, quien controla los impuestos. Naz la Diputación que la formen siete diputaos con un mandatu de dos años y renuévanse por metaes. Refórmase'l conceyu, que puen creyase con mil habitantes aplicábase a los conceyos de señoríu y nun a los del rei yá esistentes. Los ayuntamientos serien democráticos escoyíos por sufraxu universal masculín, los rexidores tien un mandatu de 4 años y l'alcalde de 1 añu pa evitar caciquismos.

Ver tamiénEditar