Diferencies ente revisiones de «Relatividá xeneral»

ensin resume d'edición
m (→‎Enllaces esternos: All info is kept in Wikidata, removed: {{Enllaz AD|ru}} using AWB (10903))
[[File:BBH gravitational lensing of gw150914.webm|400px|thumb|Simulación a cámara lenta fecha por ordenador del sistema binariu de furacos prietos GW150914 tal y como sedría vistu por un observador cercanu demientres los 0,33 segundos del so procesu final de fusión en ún solu. El campu estelar asitiáu per detrás de los furacos prietos ta distorsionáu enforma y parez que rota y se mueve. Esto débese a un fenómenu estremu de llente gravitacional, producíu pola distorsión y arrastre del espaciu-tiempu polos furacos prietos en rotación.<ref name="SXSproject">{{cite web |url=http://www.black-holes.org/gw150914 |title=GW150914: LIGO Detects Gravitational Waves |website=Black-holes.org |accessdate=18 d'abril de 2016}}</ref>]]
[[Archivu:SN 2006gy, NASA illustration.jpg|right|thumb|250px|Representación artística de l'españíu de la supernova SN 2006gy, asitiada a 238 millones d'años lluz.]]
La '''Teoría xeneral de la relatividá''' o '''relatividá xeneral''' ye la teoría xeneral de la [[gravedá]]. Foi espublizada por [[Albert Einstein]] en [[1915]], y ye la descripción sobro la gravedá actualmente aceptada pola Física. La relatividá xeneral xeneraliza la [[Teoría de la relatividá especial|relatividá especial]] y la [[llei de la gravitación universal]] d'[[Isaac Newton]], proporcionando una descripción xunificada de la gravedá como una propiedá xeométrica del [[espaciu]] y el [[Tiempu (física)|tiempu]], o [[espaciu-tiempu]]. Afirma, al respectu, que la [[curvatura]] del espaciu-tiempu ta directamente rellacionada cola [[Enerxía (física)|enerxía]] y el [[cantidá de movimientu|momentum]] de cualisquier [[materia]] y [[radiación]] presentes. Esta rellación especifícase al traviés de les [[ecuaciones del campu d'Einstein]], un sistema d'[[Ecuación en derivaes parciales|ecuaciones en derivaes parciales]].
La '''Teoría xeneral de la relatividá''' o '''relatividá xeneral''' ye una teoría del campu gravitatoriu y de los sistemes de referencia xenerales, publicada por [[Albert Einstein]] en [[1915]] y [[1916]].
 
Dalgunes de les predicciones de la teoría xeneral de la relatividá estrémense enforma de les de la [[física clásica]], especialmente no que cinca al pasu del tiempu, la xeometría del espaciu, el movimientu de los cuerpos en [[caída llibre]] y la propagación de la lluz. Exemplos d'estes diferencies son la [[dilatación gravitacional del tiempu]], la [[llente gravitacional]], el corrimientu de la lluz al roxu y el [[Efectu Shapiro|retrasu temporal gravitacional]]. Les predicciones de la relatividá xeneral tienen confirmáose en toes les observaciones y esperimentos fechos a dii de güei. Magar que la relatividá xeneral nun ye la única teoría relativística de la gravedá, ye la más cenciella que ye coherente colos datos esperimentales. Por embargu, entá queden cuestiones ensin respuesta; la más principal d'elles, cómo pueden combinase la relatividá xeneral y les lleis de la [[mecánica cuántica]] pa producir una teoría completa y consistente de la [[gravedá cuántica]].
El nome de la teoría ye debíu a que xeneraliza la nomada [[teoría especial de la relatividá]]. Los principios fundamentales introducidos nesta xeneralización son el [[Principiu d'equivalencia]], que describe l'[[aceleración]] y la [[gravedá]] comu aspeutos distintos de la mesma realidá, la noción de la [[corvadura de l'espaciu-tiempu]] y el [[principiu de covariancia]] xeneralizáu.
 
La teoría d'Einstein tien importantes implicaciones astrofísiques. Por exemplu, implica la esistencia de [[furacu prietu|furacos prietos]], rexones del espacio nes que l'espaciu y el tiempu tán deformaos nuna forma tala que nada, nin siquiera la lluz, puede escapar, como estáu final de la evolución de les estrelles xigantes. Hai evidencies abondes de que la intensa radiación emitida por dellos tipos d'oxetos astronómicos ye debida a los furacos prietos: por exemplu, los [[microquásar]]s y los [[galaxia activa|nucleos galácticos activos]] que resulten de la presencia de [[Furacu prietu estelar|furacos prietos estelares]] y de [[Furacu prietu supermasivu|furacos prietos supermasivos]]. La curvatura de la lluz causada pola gravedá puede producir el fenómenu nomáu llente gravitacional, pol que son visibles nel cielu múltiples imáxenes distintes del mismu oxetu astronómicu si esti ta situáu a la suficiente distancia. La relatividá xeneral tamién prediz la esistencia de [[fola gravitacional|foles gravitacionales]], que foron de magar observaes directamente poles observaciones del proxectu [[LIGO]]. La relatividá xeneral, por últimu, ye la base que sofita los modelos cosmolóxicos actuales, que falen d'un universu n'espansión constante.
La intuición básica d'Einstein foi postular que nun puntu concretu nun se pué distinguir nun esperimentu ente un cuerpu aceleráu uniformemente y un [[campu gravitatoriu]] uniforme. La teoría xeneral de la relatividá permitió tamién reformular el campu de la [[cosmoloxía]].
 
==Referencies==
<references />
 
=== Enllaces esternos ===
* {{es}} [http://www.fisica-relatividad.com.ar/temas-especiales/caida-libre CaídaCursu Llibreonline nade Relatividá Especial]
* {{en}} [http://archive.ncsa.uiuc.edu/Cyberia/NumRel/GenRelativity.html Páxina introductoria a la Relatividá Xeneral de la Universidá d'Illinois] (n'inglés)
* {{es}} [http://kolmogorov.unex.es/~navarro/relatividad/apuntrel.pdf ''Gravitación newtoniana y relatividad'', Tesis doctoral de Juan Antonio Navarro González de la (Universidá d'Estremadura)]
* {{es}} [http://www.fisica.ru/dfmg/teacher/archivos/FISICARU_vol3.pdf FISICA.RU: ''Espaciu, tiempu, materia y vacíu''. Artículu d'Enrique Cantera del Río na revista online FISICA.RU]
 
=== Enllaces esternos ===
* [http://www.fisica-relatividad.com.ar/temas-especiales/caida-libre Caída Llibre na Relatividá Especial]
* [http://archive.ncsa.uiuc.edu/Cyberia/NumRel/GenRelativity.html Páxina introductoria a la Relatividá Xeneral de la Universidá d'Illinois] (n'inglés)
* [http://kolmogorov.unex.es/~navarro/relatividad/apuntrel.pdf Tesis de Juan Antonio Navarro González de la Universidá d'Estremadura]
* http://es.groups.yahoo.com/group/relatividad/ foru sobre relatividá n'español
* http://www.relatividad.org/bhole/relatividad.htm apuntes sobre relatividá
* [http://eltamiz.com/category/fisica/relatividad-sin-formulas/page/2/ Relatividá ensin fórmules]
* [http://www.fisica.ru/dfmg/teacher/archivos/FISICARU_vol3.pdf FISICA.RU: Espaciu, tiempu, materia y vacíu]
 
[[Categoría:Física]]
 
{{entamu}}