Diferencies ente revisiones de «Proaza»

4200 bytes amestaos ,  hai 2 años
Etiquetes: Edición de móvil Edición de la web pa móvil
Etiquetes: Edición de móvil Edición de la web pa móvil
[[Imaxe:Aytoproaza.jpg|thumb|left|Casa'l conceyu de Proaza]]
 
== Hestoria ==
==[[Parroquia|Parroquies]]==
 
En Proaza atopáronse afayos sueltos que nos treslladen a la dómina [[paleolíticu|paleolítica]]. Dientro d'estos afayos tenemos los materiales rellacionaos cola construcción de preseos líticos y atopaos en Samartín, Los Teyeros y el Castrillón. Tamién s'atoparon lascas y núcleos en Bustiellu, Caranga d´Enriba y Valdearenas. Barganal de la capital, en La cueva apaecen restos de talles y llámines acomuñaes a restos óseos vos. D'últimes son de destacar los cinco conxuntos tumulares topaos nel conceyu, nel llagu de Barreda, nel puertu de Sograndio, en Ranón, na Cruz y na collada de Canal Ensuga.
 
De la edificación [[Capo (fortificación)|castrense]] fueron atopaos dellos asentamientos en L´Arbeal, Serande, El Picu´El Castiellu, El Picu´Castru y Bustiellu. Lo que nun podemos afirmar de toos ellos ye la etapa a la que se correspuenden, pudiendo ser de la dómina [[prerromanu|prerromana]] o [[romanu|romana]]. De clara reminiscencia romana foi l'afayu d'un [[As (moneda)|as]] de bronce atopao en [[Bandujo]].
 
Na dómina [[medievu|medieval]] Proaza taba na ruta principal de comunicación de la zona central asturiana col pandu, polo que los valles del Trubia taben jalonados dende la Edá Media de castiellos y torres defensives que dan fe de la so importancia estratéxica. D'ellos caltiénense na actualidá cuatro nel conceyu de Proaza:
la Casa de los Vázquez de Prada, la Torre de los González-Tuñon, la Torre de los Tuñón en Bandujo, la Torre de Tuñon. Los caminos escoyíos para'l trayectu yeren al traviés del [[Camín de la Mesa]], de la qu'entá se caltienen tramos de l'antigua calzada, y al traviés de Quirós cruciando'l [[Puertu de Ventana]]. Amás, inda perduren nel conceyu delles torres medievales que prueben el llugar estratéxicu del territoriu.De dómina medieval ye tamién la ponte que xune los barrios de Villanueva asitiaos a entrambos llaos del ríu.
 
De la etapa de la [[Monarquía Asturiana]] créese que Proaza foi la tierra onde morrió'l Gobernador musulmán [[Munuza]] cuando taba realizando la so fuxida escontra'l pandu por La Mesa, sufriendo una emboscada en Olalíes, onde se piensa que perdió la vida.
 
Les primeres noticies documentadas referíes a terrenes del conceyu apaecen mientres la etapa medieval, onde se producen numberoses donaciones de tierres de la zona como la de 863 nes que se donen les tierres de ''Uandugio'', ''Pruazia'' y ''Charanga''.
 
 
De mención especial ye'l sucesu acaecíu col llevantamientu del Conde Gonzalo Peláez contra Alfonso VII y qu'aguantó dos años nel [[castiellu de Proaza]], siendo derrotáu en [[1135]]. Perteneció Proaza como munchos otros conceyos asturianos, al obispáu asturianu, anque equí desenvolviéronse movimientos en contra d'esti dominiu [[eclesiásticu]], siendo destacables los acontecimientos acaecíos mientres tiempos de [[Enrique II de Castiella|Enrique II]], onde'l pueblu protestó de manera clara. Esta situación duró hasta l'añu [[1581]] nel que gracies a la desamortización llevada a cabu por [[Felipe II d'España|Felipe II]], Proaza independizar de la Ilesia, constituyéndose en conceyu'l 16 de xunetu de dichu añu, quedando fora de dicha xurisdicción los cotos señoriales de Llendelafaya y Llinares que seríen incorporaos en [[1827]]. Proaza ingresa d'esta miente na [[Xunta Xeneral del Principáu]].
 
De los sieglos XVII y XVIII son otros exemplos d'arquitectura civil, como'l Palaciu de los González Tuñón en Proaza, el Palaciu de Proacina y la Casa de los García Argüelles, la Casa del Alemán y el Palaciu en Villamejín. En [[1812]] crear en Proaza un conceyu independiente, incorporándose definitivamente y conjuntamente cola parroquia de Caranga, que dependíen de [[Santo Adriano]], a Proaza'l 16 de xunu de [[1859]].
 
Nel [[sieglu XX]] Proaza siguió siendo llugar de camín del [[Ferrocarril mineru de Trubia a Quirós y Teberga|ferrocarril]] que xunía les mines de [[Quirós]] cola fábrica de [[Trubia]] y del carbón de [[Teberga]]. Importante para la vida del conceyu foi tamién la construcción de la [[Central hidroeléctrica de Proaza|central eléctrica]] nos años sesenta que dinamizó la vida económica de la zona.
 
==[[Parroquia|Parroquies]]==
*[[Banduxu]]
*[[Caranga]]
Usuariu anónimu