Diferencies ente revisiones de «Valle»

10 836 bytes amestaos ,  hai 3 años
ensin resume d'edición
m
{{otros usos|Abargane (desambiguación)}}
Hai dellos llugares que se llamen '''Valle''':
[[Archivu:Fljótsdalur.jpg|thumb|right|250px|El valle de [[Fljótsdalur]] nel este de [[Islandia]] ye un exemplu d'un valle d'escasu relieve.]]
[[Archivu:Salta-VallesCalchaquies-P3140151.JPG|thumb|right|250px|[[Valles Calchaquíes]] na [[provincia de Salta]], [[Arxentina]].]]
 
Un '''valle''' (del llatín ''vallis'') ye una [[enllanada]] ente [[monte]]s o altores, una [[depresión (xeografía)|depresión]] de la [[superficie terrestre]] ente dos [[aguada]]s, con forma inclinada y allargada, que conforma una [[cuenca hidrográfica]] en que'l so fondu agospiar un [[cursu fluvial]].
*[[Valle (Piloña)|Valle]], un llugar y parroquia del conceyu [[Asturies|asturianu]] de [[Piloña]].
*[[Valle (Villayón)|Valle]], una aldea del conceyu [[Asturies|asturianu]] de [[Villayón]].
 
Nun [[relieve]] mozu predominen los valles ''en V'', característicu de los '''valles fluviales''': les aguaes, pocu modelaes pola [[erosión]], converxen nun fondu bien estrechu. Otra manera, un estáu avanzáu de la erosión de llugar a la de valles [[aluvial]]ye, de fondu planu y ampliu, constituyíos por [[aluvión|depósito aluviales]] ente los cualos puede parolar el [[cursu d'agua]]. Los valles ''n'O'', característicos de los [[abargane glaciar|abarganes o "baciques" glaciales]], tienen les sos parés bien abruptas y el fondu cóncavu. En ciertos casos, al recular un antiguu glaciar, el llechu d'unu de los sos [[afluente]]s queda a muncho altor percima del d'aquél y desagua na so aguada, de cutiu, formando saltos d'agua. Un tercer tipu de valles ye en forma de trubiecu o batea: son amplios, de nidiu pindiu y superficiales.<ref name=ucauca>[http://artemisa.unicauca.edu.co/~hdulica/t_geomorfologia.pdf Xeomorfoloxía Fluvial] {{Wayback|url=http://artemisa.unicauca.edu.co/~hdulica/t_geomorfologia.pdf |date=20130921053734 }} [[Universidá del Cauca]]. Colombia. Consultáu'l 16/09/2013.</ref>
{{dixebra}}
 
Cuando un ríu ye prindáu por otru o cuando'l so llechu ye cerráu por [[morrena]]s o otru tipu de depósitos, queda más embaxo un ''valle muertu'' o ríu degolláu, que yá nun tien un cursu d'agua. N'otros casos, un valle nun tien salida natural, por cerralo una contrapendiente, y les agües que por él escurren enfusen nel suelu y prosigue el so cursu por una [[ríu soterrañu|rede soterraña]]. Esos ''valles ciegos'' son propios de los terrenes [[karst|cársicos]]. Coles mesmes, en munches rexones grebes los ríos nun puede salir del so [[cuenca hidrográfica]], escurriendo por ''valles [[cuenca endorreica|endorreicos]]''. Un valle puede ser íntegramente escaváu nun terrén [[sedimentu|sedimentario]] pol so cursu d'agua, pero polo xeneral, ésti abre pasu por depresiones d'orixe [[tectónica|tectónicu]]. Según sían éstes, tiense un ''valle de quebra'', ''de fuesa'', ''d'ángulu de falla'', etc. Un ''valle llonxitudinal'' ta empobináu paralelamente a les plegues d'una [[cordal]], en cuantes que un ''valle tresversal'' ye perpendicular a ellos.
[[Categoría:Topónimos coincidentes d'Asturies]]
 
== Tipos de valles ==
[[Archivu:ValleyofAburra.jpg|miniaturadeimagen|250px|[[Valle de Aburrá]],ta na [[Cordal Central (Colombia)|cordal Central d'Andar]]. Ellí allúgase la ciudá de [[Medellín]].]]
[[Archivu:Sunset on the Yangtze River.jpg|thumb|right|250 px| Gargüelu nel ríu [[Yangtsé]], en China, amosando'l mayor enclín de la fastera esquierda (que queda a la derecha de la imaxe) a pesar de la mesma constitución xeolóxica de los dos orielles.]]
Geomorfológicamente esisten diferencies ente los valles angostos y los valles amplios, les principales descríbense de siguío.
 
=== Característiques de los valles angostos ===
Les corrientes d'agua que xeneralmente ocupa la parte más baxa del valle preséntase dafechu confinada y fuertemente controlada pa la migración llateral, d'esta manera los procesos d'axuste del calce preséntense directamente no fondero del calce modificando la rimada y inclusive incisando el llechu;<ref name=rosgen94> Rosgen, D. (1994) “Applied River Morphology”. Wildland Hydrology. Coloriáu.</ref> acomuñáu a estos procesos puede presentase inestabilidá de veres y deslizamientos. La cercanía de los montes al calce faen qu'estos valles sían xeneralmente pocu curiosos pa desenvolvimientos urbanísticos.
 
El desenvolvimientu de los valles encañonados ta íntimamente rellacionáu cola intensidá de los procesos xeomorfolóxicos que formen el valle y cola xeoloxía, concretamente cola composición litolóxica o coles falles. Los materiales de los valles varien dende roca firme hasta suelos residuales na forma de coluviones, fluxu d'escombros ente otros materiales depositacionales.<ref name=rosgen94/>
 
La localización de los valles encañonados ye más frecuente en partir altes de la cuenca hidrográfica onde los ríos tienen pocu caudal, les rimaes son altes y les parés del valle frecuentemente amuesen roca firme ensin cobertoria. Cuando los montes qu'arredolen el valle son bien resistentes a la meteorización y a la erosión, el valle presenta una configuración encañonada entá nel percorríu mediu de la cuenca. frecuentemente atópense tabayones y rabiones nos cursos d'agua que drenan estos valles.
 
Anque xeneralmente créese que los valles en '''V''' son perfectamente simétricos, lo cierto ye que tamién presenten ciertu grau de [[asimetría fluvial|asimetría]], siendo la paré o fastera de la esquierda de mayor pindiu o enclín que la de la derecha (tratándose del hemisferiu Norte).
 
Exemplos de valle en forma de '''V''' en [[Svaneti]], [[Montes del Cáucaso]].
 
=== Característiques de los valles amplios ===
Los valles amplios tán acomuñaos nos famosos ríos de planicie (maduros y vieyos) onde'l calce ocupa una parte amenorgada del valle una y bones la planicie aluvial ye amplia. Nésta puédense reparar traces del paisaxe que nun s'atopen nos valles encañonados como son: terraces aluviales, diques, naturales, madreviejas, calces abandonaos, complexos d'orellares.<ref>Posada, L. (1994) “Tresporte de Sedimentos”. Posgrado n'Aprovechamientu de los Recursos Hidráulicos. Universidá Nacional de Colombia. Medellín.</ref> Al igual que la planicie, el calce tamién ye ampliu presentándose relaciones anchu fondura mayores de 10.<ref>Simon & Senturk. (1992) “Sediment Transport Technology, Water and Sediment Dynamics”. Water Resourses Publication (n'inglés).</ref> La enllanada ta suxeta a hinchentes recurrentes, polo qu'ésta nun ye estática nin estable.
 
La enllanada ta compuesta, xeneralmente, por sedimentu non consolidaos que se erosionan rápido mientres hinchentes y crecíes del ríu. La canal d'un ríu puede camudar de posición na amplia enllanada d'hinchente y ésta, de la mesma, ye modificada dacuando polos hinchentes, a midida que la canal mover d'un llugar a otru.
 
Mientres los períodos d'agües normales o baxes, el ríu que cuerre pol valle, queda confináu al so calce y nun s'arrama sobre la planicie d'hinchente. La planicie d'hinchente creáu pola erosión llateral y pol retrocesu gradual de les parés del valle, llámase planicie d'hinchente erosional y caracterízase por una delgada cubierta de grava, arena y llimu d'unos cuantos decímetros o pocos metros d'espesura. D'otru llau, sol fondu de munchos valles amplios atópense depósitos de grava, arena y llimu qu'algamen 100 o más metros d'espesura. Estos gruesos depósitos fórmense cuando les condiciones variantes fuercen al ríu a dexar cayer la so carga a lo ancho del fondu del valle; esta planicie d'hinchente formáu pola construcción del fondu del valle o agradación, llámase planicie d'hinchente de agradación.
 
Les planicies d'hinchente d'esti tipu son muncho más comunes que les erosionales y de normal tienden a atopase nel cursu inferior de los ríos. Dambes planicies d'hinchente, la erosional y la de agradación, amuesen formes como meandros, trenzamientos, bordos naturales, depósitos de sedimentos, calces divagantes.
 
== Incisión y enanche de los valles Tantu nel pasáu como nel presente, dellos procesos actuaron y tán actuando nel sentíu d'afondar y enanchar los valles, anque les evidencies de dicha acción, pueden perdese o debilitar col tiempu. Si dexar a una corriente en llibertá d'algamar por sigo mesma la so [[nivel-base]], erosionaría el llechu directamente escontra baxo, formando un abilsu de parés verticales nel procesu.<ref name=ucauca/>
 
Pero como la corriente nun ye l'únicu axente que trabaya na formación del valle, les parés de la mayoría de los valles inclínense escontra riba y pa escontra fora del fondu del valle. Col tiempu entá les parés de los gargüelos más abruptas van inclinase pa escontra fora con relación a la exa de los sos valles. Conforme una corriente curtia escontra baxo y afonda el so calce dientro de la superficie del terrén, la meteorización, el escurrimiento y los movimientos en masa entren en xuegu, foliando costantemente les parés del valle, faciéndoles recular, estremándose ente sigo.
 
El material so la influencia de la gravedá, ye abasnáu de les parés del valle embaxo y descargáu na corriente, pa ser movíu alantre aldu finalmente a los océanos.
 
La resultancia ye un valle que les sos parés enanchar fuera y enriba, dende la corriente, pa formar un perfil tresversal típicu.
 
La velocidá con que les parés del valle son amenorgaes y los ángulos qu'adopten, dependen de dellos factores, siempres pensando en tiempos xeolóxicos, ye dicir millones d'años. Si les parés tán feches de material ensin consolidar (que ye vulnerable a la erosión y al movimientu en masa), la velocidá va ser rápida; pero si les parés tán constituyíes de roca resistente, la velocidá d'erosión va ser bien lenta, y les parés van poder llevantase casi verticalmente dende'l fondu del valle. Amás de cortar escontra baxo nel so calce, una corriente curtia tamién de llau a llau, o lateralmente nos sos bordos.
 
Nes primeres etapes d'enanche del valle, cuando la corriente ta inda percima del so nivel-base, predomina la erosión escontra baxo. Darréu, a midida que la corriente averar al so nivel-base, la erosión escontra baxo va siendo cada vez menos importante; nesta etapa destinar a la erosión de los sos bordos una proporción más grande de la enerxía de la corriente. Como ésta bazcuya d'un llau a otru, forma sobre'l fondu del valle una planicie d'hinchente que tiende a enanchase siempres y el valle faise cada vez más ampliu.
 
== Vease tamién ==
{{Columnes}}
* [[Asimetría fluvial]]
* [[Ribayu (xeografía)]]
* [[Cañón (xeomorfoloxía)]]
* [[Cuenca (accidente xeográficu)]]
* [[Dinámica fluvial]]
{{Nueva columna}}
* [[Fuesa tectónica]]
* [[Morfoloxía fluvial]]
* [[Paisaxe fluvial]]
* [[Ríu]]
* [[Erosión fluvial]]
{{Final columnes}}
 
== Referencies ==
{{listaref}}
 
== Enllaces esternos ==
{{commons|Valley}}
{{wikcionario|valle}}
<!--- Por favor, nun retires la categoría: Accidentes del relieve» nin «categoría: Accidentes erosivos»: nun son categoríes redundantes, son categoríes tipo glosarios, destinaes a describir tolos accidentes y nes que tienen d'apaecer puramente los artículos, non les categoríes.--->
 
 
 
 
{{Tradubot|Valle}}
 
[[Categoría:Valles| ]]
[[Categoría:Accidentes del relieve]]
[[Categoría:Accidentes erosivos]]
 
[[es:Valle]]
[[Categoría:Tradubot 2018]]