Diferencies ente revisiones de «Baga»

33 bytes amestaos ,  hai 2 años
m
-as >> -es
m (Moviendo 1 enllace(s) interllingüístico(s), agora proporcionao(s) por Wikidata na páxina d:Q13184)
m (-as >> -es)
{{referencies|t=20151101160325}}
 
[[Archivu:1009 - Obertraun-Winkle - Berries.JPG|thumb|250px|Les bagues de [[Lonicera xylosteum|madreselva pilosa]] crecen de dos en dos; si son inxeríes provoquen [[vultura|vultures]]s.]]
[[Archivu:Tomato-cut vertical.png|thumb|250px|Corte vertical, l'endocarpiu ye jugoso y el mesocarpiu ye la magaya gruesa.]]
{{otrosusos}}
En [[botánica]], una '''baya''' ye'l tipu más común de [[frutu]] carnosu simple, nel cual la paré entera del [[ovariu (botánica)|ovariu]] madura, xeneralmente, nun [[pericarpiu]] carnosu y [[comestible]]. Na definición más estricta del términu'l [[ovariu (botánica)|ovariu]] ye súpero nestes [[flor]]ye. Tienen unu o más [[carpelo]]s dientro d'una cubierta fina y los interiores bien carnosos, les [[grana|granes]]s esvalixaes na magaya.
 
Esisten tamién bayes múltiples, o [[polibaya|polibayas]], que son [[Terminoloxía descriptiva de llantar#Tipos de frutos agregaos|sincarpos]] como, por casu, les chirimoyes (''[[Annona cherimola]]'' y otres especies del xéneru).
Les bagues particulares de la familia de les [[Cucurbitaceae|cucurbitácees]] (sandía, melón, pepinu, calabaces), son d'ovariu ínfero, amás de la marca del pedúnculu'l frutu tien el repulgu que dexaron les pieces florales al cayese nel otru estremu de la baga, y el exocarpio y el sector del mesocarpiu más cercanu al esterior endurecer nun armazón (''shell'') o pulgu que dexa l'almacenamientu del interior tienru per meses a un añu. La baga de les cucurbitácees llámase [[pepónide]], son comunes les variedaes cultivaes escoyíes por que'l pulgu sía menos dura y bono de manipoliar.
 
Les [[calabaza|calabazes]]s, na acepción orixinal del términu, son bayes con pulgu tan endurecíu que non yá dexa'l caltenimientu del interior tienru por unu a más años, sinón que tamién se puede utilizar vaciada con fines non alimenticios, como instrumentos de cocina, en preseos musicales, artesaníes, etc. Les calabaces conocíes pertenecen tantu a les cucurbitácees (''[[Lagenaria]]'', variedaes de ''[[Cucurbita]]'') como a les bignoniáceas (''[[Crescentia]]'', ''[[Amphitecna]]''). En delles rexones el términu estender pa designar variedaes escoyíes con pulgu non tan dura y non aplicable con fines non alimenticios, que puede cortase con cuchiellu de cocina y que caltien l'interior carnosu per un añu: el restu de les variedaes de ''[[Cucurbita]]'', y ''[[Benincasa]]''.
 
Exemplos de bagues son la [[uva]] y el [[tomate]], pero munches otres frutes comunes considérense botánicamente como bayes: los [[hesperidio]]s como [[Naranxa (fruta)|naranxa]] y [[Citrus × limon|llimón]] son bayes modificaes; el [[Diospyros kaki|caqui]], la [[berenxena]], la [[guayaba]], y el [[Capsicum|pimientu]] son consideraes como bayes tamién.
Munches bagues son pequenes, jugosas, brillantes, y d'un color qu'oldea col so fondu pa ser más fáciles de visualizar polos animales que les esvalixen, esta estratexa ye bien común non yá en bagues sinón n'otros tipos de frutos, estratexa que n'inglés coloquial identificar como ''berries'' (singular ''berry''), como en ''strawberry'', ''blueberry'', ''mulberry'', etc.
 
En [[idioma español]] baya nun ye lo mesmo que [[fruta del monte]]. Tien De tenese curiáu porque en munchos otros idiomes la mesma palabra referir a dambos conceutos; por casu, les [[uva|uves]]s son bayes pero non frutes del monte, les [[fresa|freses]]s son frutes del monte pero non bayes, y les [[brusel]]s son dambos tipos de frutos.
 
== Vease tamién ==