Diferencies ente revisiones de «Dinastía Pahlaví»

Ensin cambiu de tamañu ,  hai 3 años
m
Bot: Orotografía habitual na wiki
m (Bot: Troquéu automáticu de testu (- isles + islles ))
m (Bot: Orotografía habitual na wiki)
|bandera_p1 = State Flag of Iran (1924).svg
|imaxe_p1 =
<!-- s1, s2, etc. son países sucesoressocesores -->
|s1 = República Islámica d'Irán
|bandera_s1 = Flag of Iran.svg
Na seronda de [[1945]] la [[Xunión Soviética]] negar a sacupar les sos tropes de [[Azerbaixán]], onde'l partíu comunista [[Tudeh]] caltenía una república con gobiernu propiu. Por cuenta de la influencia del Tudeh declaróse una fuelga xeneral na refinería de [[Abadán]], de la [[Anglu-Iranian Oil Company]] (enantes [[Anglu-Persian Oil Company]]). El gobiernu caltuvo firme y n'ochobre de 1946 cayía [[Azerbaixán]]. En xineru de [[1948]] suspendióse la [[llei marcial]] tres siete años d'aplicación. El [[4 de febreru]] de [[1949]] prohibióse'l Tudeh en sufriendo un atentáu'l sah.
 
En xunetu axunten el Parlamentu y el Senáu y apruébase un plan de desenvolvimientu de la economía financiáu pola [[Anglu-Iranian Oil Company]] ([[AIOC]]). El xeneral [[Alí Razmará]] ocupa'l cargu de primer ministru y trata de ratificar l'alcuerdu petrolíferu, siendo refugáu por dellos diputaos empobinaos por [[Mohammad Mosaddeq]], que ciscaben la nacionalización de la industria del petróleu. Razmará declaró imposible la nacionalización, siendo asesináu a los cuatro díes. El so sucesorsocesor foi [[Hoséin Alí]] quien tuvo que dimitir pola presión popular y nomóse primer ministru a Mosaddeq. El [[1° de mayu]] de [[1951]] aprobóse la nacionalización del petróleu, pero'l boicó británicu al petróleu iranino afecta gravemente a la economía. Prodúcense disturbios en [[Abadán]] y otros campos petrolíferos promovidos pol Tudeh.
 
En xunu de [[1951]] la [[AIOC]] suspendió les sos operaciones y sacupó al so personal. En xunetu de [[1952]] [[Mohammad Mosaddeq]] solicitó poderes especiales. En negándose el sah, dimitió y foi sustituyíu por [[Qavvam as-Saltané]], pero'l sah vence tres graves disturbios y devuélve-y el cargu a Mosaddeq. A principios de [[1953]] el Parlamentu y el Senáu dan plenos poderes a Mosaddeq, en viendo'l so poder recortáu, y ante los rumores de que se va proclamar la república, el sah dir a [[Roma]], ellí destitúi a Mosaddeq y noma primer ministru al Xeneral [[Fazlollah Zahedí]]. Mosaddeq negar a abandonar el cargu, ye depuestu y deteníu tres una selmana de combates y de manifestaciones de sofitu al sah entamaes pola [[Axencia Central d'Intelixencia|CIA]].
 
Zahedí asume'l poder el [[19 d'agostu]] y el sah vuelve triunfante, volver# a entamar les relaciones diplomátiques con [[Gran Bretaña]], rotes por Mosaddeq l'añu anterior, y en 1954 llegar a un alcuerdu cola [[AIOC]] (renombrada como [[British Petroleum]]) que se convirtió nun consorciu eminentemente iranín. N'abril de [[1955]] dimitió Zahedí y foi sustituyíu por [[Hoséin Alí]]. Asocediéronse los políticos nel cargu hasta'l nomamientu en xineru de [[1965]] de [[Amir Abbás Hoveidá]], pero l'auténticu gobernante ye'l sah qu'empecipia una serie de reformes moderaes. La más importante ye l'agraria que convierte [[Irán]] nuna nación de capitalismu d'estáu. Nes eleccioneseleiciones de [[1967]] gana'l partíu gubernamental "''Nuevu Irán''" por mayoría absoluta, el [[26 d'ochobre]] el sah y el so esposa proclámense emperadores. Mientres nel interior el sah celebra los 2500 años de la fundación del [[Imperiu persa]] de [[Ciro II'l Grande]], nel esterior acentúa'l so dependencia de los [[Estaos Xuníos]] y ocupa les islles de [[Abu Musa]], [[Tumb Mayor y Menor]] en payares de [[1971]] magar la oposición de los [[Emiratos Árabes Xuníos]] y [[Iraq]], con quien tuvo lluches fronterices (febreru-marzu de [[1973]] y marzu de [[1974]]) hasta la firma del [[Tratáu d'Arxel]] el [[6 de marzu]] de [[1975]]. Tropes iranines llucharon en [[Omán]] contra los guerrilleros de [[Dhofar]] ente [[1973]] y [[1977]].
 
En marzu de [[1975]] eslleir tolos partíos políticos y créase el partíu únicu "Resurdimientu d'Irán", una fuerte represión torga toa oposición. La represión ta liderada pola Organización de Seguridá ya Información d'Irán ([[SAVAK]]), nesti contestu surden dellos grupos de guerrilla urbana nel país. En [[1976]] la [[Comisión Internacional de Xuristes]] y [[Amnistía Internacional]] acusen a la [[SAVAK]] de caltener un réxime de terror. El [[6 d'agostu]] de [[1977]] Hoveida ye reemplazáu por [[Yamshid Amuzegar]] como primer ministru.
357 022

ediciones