Abrir el menú principal

Cambios

m
Bot: Troquéu automáticu de testu (-(\bdos|\btres|\bcuatro|\bcinco|\bseis|\bsiete|\bocho|\bnueve|diez|\bonce|doce|trece|catorce|quince|dieciséis|diecisiete|dieciocho|diecinueve|veinte|treinta|cuarenta|cincuenta|sesenta|setenta|ochenta|noventa|\bcien|cientos|\bmil) ([a-zA-ZáéíóúÁÉÍÓÚñÑ]+o\b) +\1 \2s)
La infancia de Xaime I trescurrió nel castiellu de Monzón, xuntu al ríu Cinca, y ye onde aprendió la fala viva al cuidu del Maestre de la Orde del Temple. N'el so autobiografía aprecia una constante familiaridá colos cuatro brazos del poder d'Aragón y l'amistá con que trata a "Pere de Muncada" que -y recluta caballeros nel territoriu fronterizu ente Aragón y los condaos catalanes de les poblaciones de Almenar y Tamarite. La doble forma en qu'escribe'l topónimu Monzón ye una muerte de que tanto apoderaba la fala viva de la zona na forma "Monço" como la forma catalana escrita cola grafía "Muntsó" nel manuscritu que se caltién na Biblioteca Nacional de Madrid.
 
Como elementos negativos, ye precisu alvertir que'l xuiciu históricu sobre Xaime I depende del reinu nel que se centra l'historiador. Pa'l historiadores aragoneses les conclusiones suelen ser negatives, aduciendo'l calter patrimonial que dio a los sos reinos, ensin importa-y partir los sos dominios ente los sos fíos. Tamién ye criticada la fixación de la frontera catalano-aragonesa nel Cinca, lo que supunxo l'axudicación final de [[Lérida]] a los condaos catalanes y la separación definitiva d'Aragón y los condaos catalanes en dos entidad con derechu y Cortes distintes, en llevando cien añoaños xuníos. La espansión territorial tamién ye enxuiciada negativamente, cuidao que cola conquista y creación de los reinos de Mallorca y Valencia, la Corona convirtióse definitivamente nuna entidá de calter confederal, cola monarquía como única institución común y ensin nenguna aspiración común ente los diversos reinos.
 
Del otru llau, pa mallorquinos y valencianos, la valoración ye dafechu opuesta: Xaime I ye un gran rei, el padre fundador de los reinos, el ceador de les sos señes d'identidá hasta los nuesos díes: territoriu, llingua, fueros, moneda, instituciones, etc.