Abrir el menú principal

Cambios

m
Bot: Troquéu automáticu de testu (- cuidao + yá )
[[Archivu:Ogatan(JapaneseBriquetteCharcoal).jpg|thumb|Briquetas de carbón vexetal realizaes con serrín]]
 
El carbón vexetal ye'l primer material de carbón utilizáu pol home y el so usu data probablemente dende'l mesmu momentu en que s'empieza a utilizar el fueu; cuidao que los cachos de madera carbonizao que quedaríen en delles fogueres pueden considerase un carbón vexetal rudimentariu. Ello ye que esisten pruebes de qu'en munches pintures rupestres de fai más de 15.000 años el carbón vexetal utilizar pa marcar la contorna de les figures, amás d'usase como [[pigmentu]] de color negru cuando s'entemecía con [[grasa]], [[sangre]] o [[cola de pexe]].
 
El carbón vexetal úsase mayoritariamente como combustible, non solo d'usu domésticu sinón tamién industrial, especialmente nos países en víes de desenvolvimientu. La producción de carbón vexetal tien un importante impactu ambiental que ye necesariu menguar.
=== Forxa del fierro Otru usu fundamental del carbón vexetal na hestoria de la humanidá ye'l so empléu na metalurxa. La metalurxa del fierro, empezada yá unos 1.200 años a.C. y que se desenvuelve n'Europa mientres la edá del fierro” (700 a. C. hasta'l 68 d. C.), nun fuera posible ensin el carbón vexetal una y bones les elevaes temperatures que se riquir pa fundir los minerales nun pueden algamar utilizando a cencielles madera o los combustibles de la edá del fierro. Amás, el carbonu que contién el carbón vexetal actúa como reductor de los óxidos del metal que formen los minerales y cola técnica apropiada parte d'esti carbonu puede alearse col fierro pa dar llugar al aceru, muncho más duru que'l fierro, lo cual foi fundamental nel desenvolvimientu d'armes y ferramientes más resistentes. Yera'l combustible utilizáu na llamada [[forxa catalana]], pa la producción d'aceru.
 
L'usu del carbón vexetal en metalurxa perduró hasta los nuesos díes, anque otros combustibles como'l coque metalúrxicu haber reemplazáu casi por completu, na actualidá y especialmente en países con abondosos recursos forestales y economíes en desenvolvimientu esiste un resurdimientu del usu del carbón vexetal en metalurxa, cuidao que amás el so usu representa, siquier en principiu, un menor impactu ambiental qu'el del coque metalúrxicu. El carbonu puede atopase nes aleaciones fierro-carbonu, tantu n'estáu amestáu (Fe3C, [[cementita]]), como n'estáu llibre (C). D'una forma xenérica, al aumentar el porcentaxe en carbonu, les aleaciones Fe-C aumenten la so durez y rixidez y pierden ductilidad. Considérase qu'una aleación de fierro ye un aceru si contién menos d'un 2 % de carbonu, si'l porcentaxe ye mayor recibe'l nome de fundición.
 
=== Otres aplicaciones Otra de les aplicaciones del carbón vexetal ye la fabricación de [[pólvora]]. La pólvora negra componer d'un 75 % de salitre ([[nitratu de potasiu]]), un 12 % de [[azufre]] y un 13 % de carbón vexetal. Estos ingredientes al quemar producen un [[gas]] que tiende a ocupar un [[volume]] 400 vegaes mayor que l'amiestu orixinal, produciendo una fuerte presión nes parés del recipiente que los contien.
 
Cuidao que el carbón vexetal ye un material poroso, otra de les sos aplicaciones ye'l so usu como absorbente (capacidá d'atrapar molécules o iones). Asina, sábese que la madera carbonizao usábase como absorbente médicu nel antiguu [[Exiptu]] y que nel añu 400 a. C. Hipócrates encamentaba penerar con carbón l'agua pa beber. El carbón vexetal nun tener una testura porosa tan desenvuelta como la de los carbones activaos. Sicasí, resulta más simple y baratu de producir, polo qu'a pesar de ser un absorbente relativamente mediocre, si comparar colos [[carbón activáu|carbones activaos]], utilizar en determinaes aplicaciones que nun riquir d'una gran capacidá d'absorción. Tamién s'usa pa adsorber molécules d'un tamañu relativamente grande (como los colorantes), cuidao que la mayoría de la porosidá de los carbones vexetales ta dientro del campu de los macroporos (anchor del poru > 50 nm). Una aplicación relativamente importante ye la clarificación de bébores alcohóliques como'l vinu, cerveza, güisqui, etc.
 
En Chile denominar "Carbón de madera" y ellabórase comúnmente de lleña d'Espín, Pinu Radiatta, Eucaliptus, según borrafes d'otros árboles y parrotales. El so usu tien una llarga tradición y hasta los nuesos díes ye'l combustible domésticu d'eleición pa usu en parrilles y asaos campestres. La so producción y vienta ye particularmente activa na zona central del país, atopándose tantu en grandes tiendes d'atarraquites como na vienta directa al traviés de pequeños productores. N'el so ellaboración utiliza'l métodu tradicional denomináu "forniella", que comúnmente consiste nun carcavón o pequena escavación na fastera d'un cuetu, al cual déxase una pequena entrada y una ventilación minúscula nel so parte cimeru. Esta enllénase de madera y borrafes vexetales, encender y depués taponeando dafechu la entrada con cañes verdes, lladriyos y folla. Déxase amburar per dellos díes hasta que la ventilación cimera dexa de emanar fumu, momentu en que'l carboneru va abrir la entrada pa estrayer el productu.
123 013

ediciones