Abrir el menú principal

Cambios

Páxina creada con «[[Archivu:Rosetta Stone International Congress of Orientalists ILN 1874.jpg|right|thumb|300px| Congresu Internacional d'Orientalistes, en 1874, ante la [[Piedra de Rosetta]…»
[[Archivu:Rosetta Stone International Congress of Orientalists ILN 1874.jpg|right|thumb|300px| Congresu Internacional d'Orientalistes, en 1874, ante la [[Piedra de Rosetta]].]]
La '''Exiptoloxía''' ye l'estudiu científicu de la [[Hestoria]] de [[Exiptu]], la so cultura, llingua, tradiciones ya instituciones, tradicionalmente de la civilización del [[Antiguu Exiptu]]. Ye una especialización d'una rexonalización temática de delles disciplines rellacionaes cola [[Hestoria]], dientro de les''' Ciencies de l'Antigüedá '''(qu'entiende la [[arqueoloxía]], la '''papirología''',''' '''la '''epigrafía''', la '''llingüística histórica''', etc.). Un prauticante d'esta disciplina ye conocíu como [[exiptólogu]].

L'estudiu de la exiptoloxía entiende, tradicionalmente, dende'l mileniu V a. C. hasta'l final de la [[dinastía Ptolemaica]] y l'inclusión d'Exiptu como provincia del [[Imperiu romanu]], nel [[sieglu I a. C.|sieglu I a. C.]], ente otres etapes.

== Sieglos XVIII y XIX ==

Exiptu foi visitáu y descritu por otros viaxeros europeos como [[Richard Pococke]], pero la primer esploración sistemática llevar a cabu a finales del sieglu XVIII, realizada por un grupu d'estudiosos y dibuxantes franceses qu'acompañaben a la [[espedición militar]] de Napoleón per Exiptu. Los sos trabayos publicar na ''Description de l'Egypt'', ente 1809 y 1822, en 24 volumes. Les colecciones recoyíes polos franceses esibir nel [[Muséu del Louvre]], anque parte pasaron a manos britániques, como la [[Piedra Rosetta]], cuando [[Alexandría]] foi tomada polos exércitos ingleses, y atópense nel [[Muséu Británicu]].

[[Archivu:Belzoni memnon halage 1816.jpg|thumb|Tresporte del llamáu "Mozu Memnon" (un fragmentu d'una colosal estatua de [[Ramsés II]]) entamáu por [[Giovanni Belzoni]] y destináu al [[Muséu Británicu]].]]

[[Bernardino Drovetti]], [[Giovanni Belzoni]], [[Henry Salt]] y otros espedicionarios recoyeron antigüedaes pa coleccionistes, engrosando los fondos de museos como'l Louvre, el Británicu, el de Berlín o'l [[Muséu Exipciu de Turín|Muséu Egizio de Turín]]. L'inglés Sir [[John Gardner Wilkinson]] publicó en 1837 ''La vida y costumes de los antiguos exipcios'' (''Manners and Customs of the Ancient Egyptians''), en tres volumen, un refechu estudiu recoyendo doce año de trabayos n'Exiptu y Nubia.

A entamos del sieglu XIX surdió la ciencia de les antigüedaes exipcies, pos antes, los [[xeroglíficu]]s grabaos nos murios de los templos permanecieren indescifrables, según los testos n'escritura [[hierática]] y [[demótica]] de los [[papiru]]s. Hubo una gran meyora a fines del sieglu XIX y mientres la primer metá del sieglu XX, coles grandes aportaciones de [[Jean-François Champollion]] nel descifráu de xeroglíficos, y los numberosos descubrimientos en munches sepulturas del baxu y Alto Exiptu.

[[Amelia Edwards]] viaxó a Exiptu en 1873 y conseñó los sos descubrimientos nel llibru ''Mil milles Nilo enriba'', qu'atraxo l'atención académica ya internacional; amás fundó la [[Egypt Exploration Society]], creada coles mires d'esquizar y escavar na rexón qu'entiende los actuales países de Sudán y Exiptu, col enfotu de estudiar y analizar les resultancies de les escavaciones y publicar la información pal mundu académicu. [[William Flinders Petrie]], financiáu pola EES, viaxó a Exiptu ya introdució y desenvolvió nueves técniques d'escavación y estudios de campu meticulosos. Pensaba qu'había qu'anotar y caltener la mayor cantidá d'evidencies, más qu'arrexuntar oxetos y antigüedaes d'altu valor económicu, una práctica arqueolóxica bien avanzada na so dómina, llarada de coleccionistes desaprensivos.

== Sieglu XX ==
Taba de moda na exiptoloxía de la primer metá del sieglu XX el conceutu de qu'un pueblu estranxeru enfusara nel Valle del Nilo, escontra 3400 a. C., civilizando a los nativos ya imponiéndo-yos una organización político y social más avanzada, fundando la monarquía.

Dempués d'un estancamientu relativu, de 1950 a 1970, hubo un cambéu d'enfoque, coles aportaciones d'especialistes n'antropoloxía, socioloxía, y estadística, que dexaron una valoración más rigorosa y afecha de les evidencies arqueolóxiques, fundamentalmente nel estudiu del periodu predinástico exipciu, impulsando una meyor conocencia de la civilización exipcia, una de les primeres y más esllumantes na hestoria de la humanidá.

:Los elementos d'orixe estranxeru fueron marxinales, de bien curtia duración y de bien escasu pesu nel desenvolvimientu políticu o social d'Exiptu yá que el rexistru arqueolóxicu nun indica nengún saltu o marcada discontinuidá cultural compatible con una invasión o penetración masiva d'influencies esternes qu'incidieren decisivamente nel desenvolvimientu de nenguna d'estes cultures. –[[Juan José Castiellos]].<ref>[http://www.transoxiana.org/0107/castiellos-antiguu_egipto.html [[Juan José Castiellos]], ''Los oríxenes d'Exiptu''].</ref>

== Vease tamién ==
* [[Exiptoloxía n'Arxentina]]
* [[Orientalismu n'Arxentina]]
* [[Giovanni Battista Belzoni]]
* [[Jean-François Champollion]]
* [[Karl Richard Lepsius]]
* [[Flinders Petrie]]
* [[Howard Carter]]
* [[Zahi Hawass]]
* [[Marcelle Werbrouck]]
</div>

== Notes ==
<references/>

== Bibliografía ==
* Desroches Noblecourt, Christiane: ''L'Heriedu del Antiguu Exiptu''. Ensayu Edhasa. Barcelona 2006. ISBN 84-350-2687-6
* Hornung, Erik: ''Introducción a la exiptoloxía. Tao métodos, xeres''. Editorial Trotta. ISBN 978-84-8164-383-1
* Sauneron, Serge: ''La Exiptoloxía''. Oikos-tau. Barcelona 1971 ISBN 84-281-0205-8
* Tyldesley, Joycee: ''El descubridores del Antiguu Exiptu''. Destín. Madrid 2005. ISBN 978-84-233-3854-2

== Enllaces esternos ==
{{Commonscat|Egyptology}}
{{wikcionario|exiptoloxía}}
{{Wikinoticias|Categoría:Egiptología}}
{{Portal}}
* [http://horizonteaton.weebly.com/historia-de-la-egiptologiacutea.html Curtia Hestoria de la Exiptoloxía en horizonteaton.weebly.com] (n'español)
* [http://www.fltr.ucl.ac.be/FLTR/GLOR/EPO/Egypte/institutions.htm Instituciones universitaries onde s'imparten cursos d'exiptoloxía] (en francés)



{{Tradubot|Egiptología}}

[[Categoría:Exiptoloxía| Exiptoloxía]]
[[Categoría:Ciencies Históriques]]

[[es:Egiptología]]
[[Categoría:Tradubot 2018]]