Diferencies ente revisiones de «Idioma»

753 bytes amestaos ,  hai 2 años
ensin resume d'edición
Etiqueta: edición de fonte 2017
{{otros usos|pa= otros usos vease [[Llinguaxe]] y|llingua natural}}
{{1000}}
Un '''idioma''' (del [[llatín]]: ''idiōma'', y esti del [[idioma griegu|griegu]]: ιδίωμα 'peculiaridá, idiosincrasia, propiedá') o '''llingua''' ye un [[sistema]] de [[comunicación]] verbal (llingua oral y gráfica) o xestual ([[llingua de señes|lengua signada]]), mesma d'una comunidá [[humanu|humana]]. Cada idioma subdividir en [[dialectu]]s (por definición, caúna de les formes en que se fala una llingua o idioma nuna rexón específica), pero anguaño dúldase qu'esista un criteriu válidu pa faer tal división (de llingües o idiomes en dialectos) d'una manera oxetivo y seguro. La determinación de si dos [[variedá llingüística|variedaes llingüístiques]] son parte o non del mesmu idioma ye más una cuestión sociopolítica que llingüística.
Un '''idioma''' ye una '''llingua''', o seya, un sistema de comunicación verbal propiu d'una comunidá humana, usáu por ún o varios pueblos o naciones.
 
== Introducción ==
En [[llingüística]] munches vegaes úsense indistintamente les pallabres llingua ya idioma.
El númberu d'idiomes xeneralmente aceptáu ta en redol a 6000 o 6500. ''[[Ethnologue|L'Etnólogu: Llingües del Mundu]]'', na so resultancia del añu 2009, indica qu'hai alredor de 6909 llingües nel mundu. ('L'Etnólogu: Llingües del Mundu')
Anque'l númberu d'idiomes anguaño falaos ye malo de precisar por cuenta de los siguientes factores:
 
* De primeres, nun hai un criteriu universal que dexe decidir si dos fales con ciertu grau de [[inteligibilidad mutua]], tienen de considerase dialectos d'un mesmu idioma históricu o dos lengua distintos.
== Idiomes per continentes ==
* De segundes, esisten árees del planeta insuficientemente estudiaes como pa precisar si los grupos humanos presentes nelles falen realmente les mesmes llingües qu'otros grupos humanos más conocíos. Esto aplícase especialmente a [[Nueva Guinea]]; ciertes árees del [[Selva Amazónica|Amazones]] onde esiste constancia de más de 40 tribus ensin contactar; el sureste del [[Tíbet]], oeste de [[Nepal]], norte de [[Birmania]] y les [[llingües de les isles Andamán]].
* De terceres, de xemes en cuando afayar falantes o persones que recuerden dalguna llingua que se presuponía extinta, y que son capaces d'emplegala na so vida cotidiana. Asina asocedió col [[kusunda]] de Nepal o'l [[Idioma ópata|ópata]] de México que fueren dáu por extintos, pero décades más tarde atopáronse falantes que conocíen la llingua.
 
La [[llingüística]], a partir de [[Ferdinand de Saussure|Saussure]], centrar nel estudiu del signu llingüísticu, fonéticu o gráficu. Los usuarios –antes falantes y pa reconocer l'usu de la llingua por comunidaes con capacidaes distintes– utilicen llinguaxes fonéticos, gráficos o xestuales.
=== [[África]] ===
* [[Amharicu]]
* [[Árabe]]
* [[Árabe clásicu]]
* [[Idiomes bantúes|Bantú]]
* [[Bereber|Breber]]
* [[Bubi]]
* [[Coptu]]
* [[Daryya magrebí]]
* [[Español]]
* [[Idioma Fang|Fang]]
* [[Francés]]
* [[Idioma kinyarwanda|Kinyarwanda]]
* [[Kirundi]]
* [[Lucumí]]
* [[Suaḥili]]
 
=== [[América]]Clasificación ===
* [[Aymara]]
* [[Caiwá]]
* [[Chané]]
* [[Idioma cherokee|Cherokee]] (Tsalagi)
* [[Chibcha]]
* [[Chiriguanu]]
* [[Chiripá]]
* [[Chorote]]
* [[Chulupi]]
* [[Español]]
* [[Francés]]
* [[Wayuunaiki]]
* [[Idioma guaraní|Guaraní]]
* [[Idioma Holandés|Holandés]]
* [[Inglés]]
* [[Idioma lakota|Lakota]]
* [[Lucumí]]
* [[Mapuche]]
* [[Matacu]]
* [[Idioma maya|Maya]]
* [[Mixtecu]]
* [[Mocoví]]
* [[Náhuatl]]
* [[Idioma navajo|Navajo]]
* [[Ona]]
* [[Papiamentu]]
* [[pemón]]
* [[Pilagá]]
* [[Portugués]]
* [[Puelche]]
* [[Qawaskar]]
* [[Quechua]]
* [[Tapieté]]
* [[Tehuelche]]
* [[Toba]]
* [[Tzotzil]]
* [[Vilela]]
* [[warau]]
* [[Idioma yámana|Yámana]]
* [[Zapotecu]]
 
{{AP|Families de lengua|Tipología llingüística}}
=== [[Asia]] ===
Sicasí la [[llingüística histórica]] pudo establecer que toes eses llingües deriven d'un númberu muncho más amenorgáu de [[familia de llingües|families de llingües]]. Esi fechu sirve davezu de base pa la [[Filogenia|clasificación filogenética]] de les llingües del mundu. Amás d'esi tipu de clasificación tamién pueden faese diversos tipos de [[Tipoloxía llingüística|clasificación tipolóxica]], referíes al tipu d'estructures presentes nuna llingua más que al so orixe históricu y el so parentescu con otres llingües.
* [[Árabe]]
* [[Árabe clásicu]]
* [[Araméu]]
* [[Armeniu]]
* [[Llingües austronesies|Austronesiu]]
* [[bicolán]]
* [[Bisayu]]
* [[Chabacanu]]
* [[Cebuán]]
* [[Chinu]] [[cantonés]]
* [[Chinu]] [[mandarín]]
* [[Coreanu]]
* [[Feniciu]]
* [[Griegu]]
* [[Idioma ḥawaianu]]
* [[Hebréu]]
* [[himhyarita]]
* [[Hindi]]
* [[Iloacán]]
* [[Xaponés]]
* [[Kurdu]]
* [[Nepalés]]
* [[Persa]]
* [[Rusu]]
* [[Sánscritu]]
* [[Tagalu]]
* [[Tajikistanín]]
 
=== Llingües per númberu de falantes ===
=== Europa ===
[[Archivu:Europallingues.jpg|right|thumb|500px|Les llingües falaes n'Europa.]]
* [[Albanu]]
* [[Alemán]]
* [[Alsacianu]]
* [[Aragonés]]
* [[Aranés]]
* [[Asturllionés]] (Tamién: [[llionés]] y [[asturianu]])
* [[Bielorrusu]]
* [[Bretón]]
* [[Búlgaru]]
* [[Catalán]] (Tamién: [[valencianu]])
* [[Córnicu]]
* [[Checu]]
* [[Chechén]]
* [[Croata]]
* [[Danés]]
* [[Gaélicu escocés|Escocés]]
* [[Eslovacu]]
* [[Eslovenu]]
* [[Español]] (Tamién: [[castellanu]])
* [[Estonianu]]
* [[Feroés]]
* [[Finlandés]]
* [[Francés]]
* [[Frisón]]
* [[Galés]]
* [[Gallegu]]
* [[Xeorxanu]]
* [[Griegu]]
* [[Groenlandés]]
* [[Holandés]]
* [[Húngaru]]
* [[Inglés]]
* [[Irlandés]]
* [[Islandés]]
* [[Italianu]]
* [[Lapón]]
* [[Llatín]]
* [[Letón]]
* [[Lituanu]]
* [[Macedoniu]]
* [[Maltés]]
* [[Manés]]
* [[Mirandés]]
* [[Noruegu]]
* [[Occitanu]]
* [[Osetiu]]
* [[Portugués]]
* [[Polacu]]
* [[Rumanu]]
* [[Retorrománicu]] (réticu, o grisón)
* [[Rusu]]
* [[Sami]]
* [[Serbiu]]
* [[Sorabu]]
* [[Suecu]]
* [[Ucraín]]
* [[Vascu]] (o euskera)
 
{{AP|Anexu:Llingües per númberu de falantes}}
=== Otros ===
* [[Esperantu]]
* [[Ido]]
* [[Volapük]]
 
== Idiomes per orde alfabéticu ==
== [[ISO 639]] ==
Llistáu alfabéticu de llingues del mundu organizáu según el acrónimu estándar ISO 639.
 
{{AP|Anexu:Idiomes per orde alfabéticu}}
== Ver tamién ==
 
* [[Dialeutu]]
== Vease tamién ==
{{Columnes}}
* [[Gramática]]
* [[Fala]]
* [[Xíriga]]
* [[Escuela Oficial d'Idiomes]]
* [[Llingüística]]
* [[Collacios FalsosTraducción]]
* [[Proyeutu RosettaLlinguaxe]]
* [[Llingua natural]]
{{nueva columna}}
* [[Proyectu Rosetta]]
* [[ISO 639]]
* [[Comunidá imaxinada]]
* [[Idiomes n'Internet]]
* [[Llingües mutuamente intelixibles]]
* [[Anexu: Llista de llingües indíxenes d'América]]
{{final columnes}}
 
== Referencies ==
 
{{listaref}}
== Enllaces esternos ==
 
{{Commons|Language|Idioma}}
=== Bibliografía ===
* [http://www.sil.org/training/capacitar/sociolx/lenguadialecto.htm#Idioma SIL]
 
* [http://www.proel.org/articulos.htm Mapa de les Llingües Del Mundu fechu por PROEL (Promotora Española de Lingüística)]
* [http://www.proel.org/index.php?pagina=mundu Portal de Llingües del Mundu] ''([[Promotora Española de Llingüística]])''.
 
=== Enllaces esternos ===
{{wikiquote}}
{{wikcionario|idioma}}
* [http://www.fundacionlengua.es/ Fundacionlengua.es] (Fundación de la Llingua Española).
 
 
{{Tradubot|Idioma}}
 
[[Categoría:Llingües]]
 
[[es:Idioma]]
[[Categoría:Tradubot 2018]]