Diferencies ente revisiones de «Desiertu del Sáḥara»

m
Correición de topónimos (cartafueyu)
m (Bot: Troquéu automáticu de testu (-Mali +Malí))
m (Correición de topónimos (cartafueyu))
{{1000}}
 
[[Archivu:Sahara satellite hires.jpg|thumb|300px|Imaxe satelital del Desiertu del SáharaSáḥara.]]
[[Archivu:Azawakh 52 jd.jpg|250px|thumb|Tuaregs.]]
El '''desiertu del Sáḥara'''<ref>[http://www.academiadelallingua.com/diccionariu/index.php?cod=43521 Nel ''DALLA'', na definición de "saḥarianu".]</ref> ye'l [[desiertu]] caldiu más grande del mundu, con alrodiu de 9.065.000 [[quilómetru cuadráu|km²]] de superficie. Asítiase nel norte d'[[África]], separtándola en dos fasteres: L'África mediterránea al norte y l'[[África subsahariana]] al sur. Llenda al este col [[Mar Bermeyu]], y al oeste col [[Océanu Atlánticu]]; nel norte colos montes [[Atles (cordalera)|Atles]] y el mar [[Mediterraneu]]. Tien más de 2,5 millones d'años. El nome vien del [[árabe]] ''saḥara'' صحراء traducción de la pallabra [[tuareg]] de [[Ténéré]] (desiertu). Estiéndese pel territoriu de los países que vienen darréu: [[Arxelia]], [[Túnez]], [[Marruecos]], [[SáharaSáḥara Occidental]], [[Mauritania]], [[Malí]], [[Níxer]], [[Libia]], [[Chad]], [[Exiptu]] y [[Sudán]], anque se sabe que'l SáharaSáḥara s'esparde y se contrái en ciclos regulares, de tal xeitu que les sos llendes son difuses.
 
Esti desiertu comparte llende con cuasi tolos países del norte d'África, na mayoría de cultura árabe. Les dunes entamen cerca l'[[Altu Atles]] y estiéndese fasta zones tropicales más al sur. Nes fasteres del Atles Marroquín (Altu Atles), namái qu'hai vexetación dellos metros más alló de los ríos probes que lu atraviesen. Sicasí, ésta tien un verdor perintensu que fai contraste col sable que lu arrodia. Son bayuroses les [[palmera|palmeres]] de [[dátil]]es. A vegaes los [[oasis]] tán canalizaos, pa garantizar l'agua nes zones de semar. Munches vegaes, l'agua nun provién de ríos, sinón d'agües soterraes a les que s'accede per aciu d'un pozu.
Sábese que ta compuestu de grava, sable y dunes. Al contrariu de lo que paez, les trés cuartes partes del desiertu son grava y les demás sable y dunes.
 
Namái qu'hai constancia de que ñevare una vegada nel SáharaSáḥara, y foi'l [[18 de febreru]] de [[1979]]. Paez que foi nel sur d'[[Arxelia]], en metá la nueche.
 
En [[Marruecos]], ufiértense-y al viaxeru abondes formes de conocer el SáharaSáḥara. Quiciabes la más común ye la d'entrar nel desiertu con vehículos touterrén atravesando les dunes. Otru xeitu más turísticu ye diendo en [[dromedariu|dromedarios]] anque'l xeitu tradicional ye dir a pie.
 
Fixéronse d'esti desiertu una bona riestra de películes y reportaxes.
 
== Ecorrexones ==
El SáharaSáḥara inclui delles [[Ecorrexón|ecorrexones]] estremaes, que, por mor de les estremaes temperatures elevación y xeografía agospien vexetales y animales estremaos. Según el [[Fondu Mundial pa la Natura|WWF]], les ecorrexones del SáharaSáḥara son:
 
* [[Desiertu costeru atlánticu]]: Ocupa una estrecha fastera a lo llargo la costa del [[océanu Atlánticu]], onde la borrina que xenera la [[corriente de les Canaries]] proporciona abonda llentitú pal espoxigue de [[lique|líquenes]] y plantes.
* [[Estepa del SáharaSáḥara septentrional]]: Ocupa'l borde nortiegu del desiertu. Ye una zona ente les rexones de [[clima mediterraneu]] al norte y el desiertu áridu al sur.
* [[Desiertu del Sahara (ecorrexón)|Desiertu del SáharaSáḥara]]: Ye la parte central, perárida, del Saḥara onde la lluvia ye mínima.
* [[Estepa y sabana arbolada del SáharaSáḥara meridional]]: Trátase de la zona de transición ente'l desiertu áridu y la [[sabana d'acacies del Sahel]].
* [[Monte xerófilu del SáharaSáḥara occidental]]: Comprende delles mesetes volcániques nel oeste del desiertu con un clima más llentu y frescu: la mayor d'elles ye'l [[Tassili n'Ajjer]].
* [[Monte xerófilu del macizu del Tibesti y el monte Uweinat]]: Zones d'altitú nel este del SáharaSáḥara.
* [[Salobral del SáharaSáḥara]]: Delles depresiones salines inundables espardíes pel desiertu.
* [[Desiertu costeru del mar Bermeyu]]: la fastera costera del mar Bermeyu, n'Exiptu y Sudán.
 
* [http://www.jmarcano.com/nociones/bioma/desierto.html Desierto del Sahara] Biomes del Mundiu (n'español)
* [http://www.sahara-nature.com Flora y fauna del Sahara (n'español)]
* [http://www.abc.es/20060724/sociedad-medio-ambiente/nomadas-agua-antiguo-sahara_200607240255.html Nómades del agua nel antiguu SáharaSáḥara (n'español)]
 
[[Categoría:Desiertos d'África|SáharaSáḥara, Desiertu del]]
[[Categoría:Xeografía d'África|SáharaSáḥara, Desiertu del]]