Diferencies ente revisiones de «Dinastía Joseon»

Ensin cambiu de tamañu ,  hai 1 añu
m
Preferencies llingüístiques
m (Iguo testu: -"anexión" +"anexón")
m (Preferencies llingüístiques)
La '''dinastía Joseon''' (tamién transcrita como '''Chosŏn''' o '''Chosun''', conocida oficialmente como'l '''Reinu de Gran Joseon''') foi un reinu dinásticu [[Etnia coreana|coreanu]] que duró aprosimao cinco siglos. Foi fundáu por [[Yi Seonggye]] en xunetu de 1392 y foi reemplazáu pol [[Imperiu Coreanu]] n'ochobre de 1897. <ref>{{cite encyclopedia |title= 조선 |encyclopedia= 한국민족문화대백과 }}</ref> Foi fundáu dempués de la disolución de la [[Koryo|dinastía Koryo]] no que güei ye la ciudá de [[Kaesong]]. De primeres, Corea foi retitulada y la capital foi reasitiada na actual [[Seúl]]. Les fronteres más septentrionales del reinu ampliar a les fronteres naturales nos ríos de [[Ríu Yalu|Yalu]] y [[Ríu Tumen|Tumen]] al traviés del sometimientu de los [[Yurchen]]. Joseon foi la última dinastía de Corea y foi la dinastía [[Confucianismu|confuciana]] de más llarga data.
 
Mientres el so reináu, Joseon afaló l'afianzamientu de los ideales y doctrines confucianes [[Cultura de China chines]] na sociedá coreana. El [[Neoconfucianismo|neoconfucianismo]] instalóse como la ideoloxía estatal de la nueva dinastía. Arriendes d'ello, el [[Budismu en Coria|budismu]] desanimóse y dacuando enfrentáronse a persecuciones per parte de la dinastía. Joseon consolidó'l so dominiu efectivu sobre'l territoriu de Corea actual y vio l'apoxéu de la cultura, el comerciu, la ciencia, la lliteratura y la tecnoloxíateunoloxía clásiques de Corea. Sicasí, la dinastía debilitóse severamente a fines del sieglu XVI y principios del XVII, cuando les [[Invasiones xaponeses de Corea (1592-1598)|invasiones xaponeses de Corea (1592-1598)]] y la primera y segunda invasión manchúes en 1636 casi invaden la península coreana, lo que llevo a la dinastía a una política aislacionista cada vez más dura. Polo que'l país fíxose conocíu como'l "reinu ermitañu" na lliteratura occidental. Dempués del final de les invasiones de Manchuria, Joseon esperimentó un períodu de paz de casi 200 años.
 
Sicasí, cualesquier poder que'l reinu recuperó mientres el so aislamientu menguó entá más a midida que el sieglu XVIII llegaba al so fin, y enfrentando lluches internes, lluches de poder, presión internacional y rebeliones nel llar, la dinastía Joseon tornó rápido a fines del sieglu XIX.
{{AP|Invasiones xaponeses de Corea (1592-1598)}}
[[Archivu:Turtle boat.jpg|thumb|170px|Un barcu tortúa. Magar se sabe que los picos fueron fechos de fierro, la esistencia histórica del techu de fierro ta en disputa.<ref name="Hawley 2005, 195f.">{{cite book |last=Hawley |first=Samuel |title=The Imjin War. Japan's Sixteenth-Century Invasion of Korea and Attempt to Conquer China |publisher=The Royal Asiatic Society, Korea Branch |location=Seoul |year=2005 |isbn=89-954424-2-5 |pages=195f. }}</ref><ref name="Turnbull 2002, 244">{{cite book |last=Turnbull |first=Stephen |title=Samurai Invasion. Japan’s Korean War 1592–98 |location=London |year=2002 |publisher=Cassell & Co |isbn=0-304-35948-3 |page=244 }}</ref><ref name="Roh 2004, 13">{{cite journal |last=Roh |first=Young-koo |title=Yi Sun-shin, an Admiral Who Became a Myth |journal=The Review of Korean Studies |volume=7 |issue=3 |year=2004 |page=13 |doi= |url=http://www.dbpia.co.kr/view/ar_view.asp?arid=1160451 }}</ref>]]
A lo llargo de la hestoria de Corea, yeren frecuentes los pirates nel mar y bandidaje en tierra. L'únicu propósitu de la marina de Joseon yera asegurar el comerciu marítimu y evitar que los Wakō intervinieren n'este. L'armada repelió a los pirates utilizando una avanzada tecnoloxíateunoloxía de pólvora, incluyíos cañones y fleches de fueu en forma de [[Singijeon|singijeon]] puestos en [[Hwacha|hwachas]].
 
Mientres les [[Invasiones xaponeses de Corea (1592-1598)|invasiones xaponeses na década de 1590]], [[Toyotomi Hideyoshi]], entamando la conquista con armes portugueses de la China apoderada pola [[dinastía Ming]], invadió Coria coles sos [[Daimio|daimyōs]] y les sos tropes, col enfotu de utilizar Corea como un trampolín. La división de facciones na corte de Joseon, la incapacidá d'evaluar la capacidá militar xaponesa y los intentos fallíos de diplomacia conducieron a una preparación deficiente per parte de Joseon. L'usu d'armes de fueu européu per parte d'el xaponeses dexó la mayor parte de partir sur de la Península Coreana ocupada nunos meses, cola captura de [[Seúl|Hanseong]] (actual Seúl) y [[Pyongyang]].
En 1873, el rei Gojong anunció la so asunción al gobiernu real. Col posterior retiru de Heungseon Daewongun, la futura Reina Min (más tarde llamada Emperatriz Myeongseong) llogró un gran poder na corte, asitiando a la so familia en puestos d'alta corte.
 
[[Xapón]], dempués de la [[Restauración Meiji]], adquirió tecnoloxíateunoloxía militar occidental y forzó a Joseon a roblar el [[Tratáu de Kanghwa]] en 1876, abriendo tres puertos pa comerciar y otorgar extraterritorialidad a'l xaponeses. Port Hamilton foi ocupada pola marina británica en 1885.
 
[[Archivu:Emper Kojong.jpg|right|thumb|upright|[[Emperador Gojong]]]]
La emperatriz Myeongseong (conocida como "Reina Min" <ref name="queen min">[https://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&res=940CE7DC1139Y033A25753C1A9679D94649ED7CF Characteristics of Queen of Corea] ''[[The New York Times]]'' November 10, 1895</ref>) intentara compensar la interferencia xaponesa en Corea y taba considerando recurrir al Imperiu rusu o a China en busca de sofitu. En 1895, la emperatriz Myeongseong foi asesinada por axentes xaponeses. <ref name="Dong-a 2002"/><ref name="Dong-a 2002">{{cite journal|url=http://www.donga.com/docs/magacín/shin/2004/11/09/200411090500053/200411090500053_1.html |script-title=ko:일본인 폭도가 가슴을 세 번 짓밟고 일본도로 난자했다 |publisher=[[Dong-a Ilbo]] |author=Park Jong-hyo (박종효), former professor at [[Lomonosov Moscow State University]] |date= 1 de xineru de 2002 |issue= 508 |pages=472 ~ 485|language=Korean}}</ref> El ministru xaponés en Corea, el teniente xeneral Vizconde Miura, casi de xuru orquestó la intriga na so contra. Un grupu d'axentes xaponeses <ref name="Dong-a 2002"/> entró nel Palaciu Real de Gyeongbokgung en Seúl, que taba baxu control xaponés, <ref name="Dong-a 2002"/> y la Reina Min foi asesinada y el so cuerpu profanáu na nala norte del palaciu.
 
Los Qing reconocieron la derrota nel Tratáu de Shimonoseki (17 d'abril de 1895), que garantizaba oficialmente la independencia de Corea de China. Foi un pasu importante pa Xapón ganando hexemonía rexonal en Corea. La corte de Joseon, primida pola invasión de grandes potencies, sintió la necesidá de reforzar la integridá nacional y declaró el [[Imperiu Coreanu]], xuntu cola Reforma Gwangmu en 1897. El Rei Gojong asumió'l títulu d'Emperador p'afirmar la independencia de Corea. Amás, Corea busco a otres potencies estranxeres pa consiguir tecnoloxíateunoloxía militar, especialmente [[Rusia]], pa defendese d'el xaponeses. Técnicamente, 1897 marca'l final del períodu de Joseon, una y bones el nome oficial del imperiu foi camudáu; sicasí, la dinastía Joseon siguiría reinando, anque alteriada per Xapón y Rusia.
 
Nuna serie complicada de maniobres y contra maniobres, Xapón fixo recular a la flota rusa na Batalla de Port Arthur en 1905. Cola conclusión de la Guerra Rusu-Xaponesa de 1904-1905 col Tratáu de Portsmouth, el camín taba abiertu pa Xapón pa tomar el control de Corea. Dempués de la firma del Tratáu de Protectoráu en 1905, Coria convertir nun protectoráu de Xapón. Prince Itō foi'l primer residente xeneral de Corea, anque foi asesináu pol activista independentista coreanu An Jung-geun en 1909 na estación de tren de Harbin. En 1910, l'Imperiu xaponés finalmente se anexonó Coria.