Diferencies ente revisiones de «Cangas del Narcea»

m
correiciones
m (Bot: Troquéu automáticu de testu (- xuntu a + xunto a ))
m (correiciones)
|xentiliciu = [[wikt:cangués|cangués, -esa, -eso]]
}}
'''Cangas del Narcea,''' n'asturianu simplemente '''Cangas''', ya'l mayor [[Conceyos d'Asturies|conceyu]] d'[[Asturies]] ya ún de los mayores d'[[España]]. Ta allugáu nu sudoeste asturianu. La súa [[capital]] ya Cangas del Narcea, que ta travesada pol [[ríu Narcea]] del que remanez el souso nome (garganta del Narcea) ya pol [[ríu Naviegu]]. Llenda'l norte con [[Ayande]] ya [[Tinéu]], al oeste con [[Ibias]], al sur con [[Degaña]] ya'l conceyu llionés de [[Ḷḷaciana]], ya pol este con [[Somiedu]].
 
Tien una población de 15.437 habitantes, con capital na viḷḷa de Cangas, ya las suas poblaciones con mayor númaru d'habitantes son por esti orde, la capital Cangas, [[Courias]], [[Ḷḷumés]], [[Mual]], [[El Ḷḷanu]], [[El Pueblu]] y [[Xedré]]. La súa capital ta a una distancia de 90 [[quilómetru|quilómetros]] d'[[Uviéu]], ya la súa principal vía de comunicación ya la carretera autonómica de la chamada corredoira del Narcea.
===Hidrografía===
 
Dáu'l souso relieve accidentáu con vaḷḷes zarraos orixinaos pol [[ríu Narcea]], ya una gran rede d'afluentes, ente los que rescamplan el Coutu, l'Irrondu ya'l Naviegu, la súa rede hidrográfica (que ronda los 300 km³ de caudal), ya perfeuta pa la práutica de la [[pesca]].
[[Imaxe:Rio muniellos.jpg|thumb|200px|left|[[Ríu munieḷḷos|Ríu Munieḷḷos]].]]
[[Imaxe:AccipterGentilisJuvenileFlight1.jpg|thumb|300px|[[Azor]] nalando.]]
===Edá media ya moderna ===
 
Nu [[sieglu XIII]], foi [[Alfonsu X]] el que conu souso programa de repoblación, funda una puebla que chaman Cangas de Sierra en [[1255]], centralizándose ehí l'actividá alministrativa ya económica d'esta faza.
 
La [[baxa Edá Media|baixa Edá Media]] trouxo pal conceyu de Cangas el pasu por muitas manos señoriales, como un xeitu de traer el sofitu d'éstos a la corona. Foi [[Alfonsu XI]] el que dou una serie de privilexos a la xente de la zona yal [[monesteriu de San Xuan de Courias]], pa torgar el despoblamientu de la fastera.
=== Sieglu XIX n'adelantre ===
[[Imaxe:Cangas del narcea vista desde arriba.jpeg|thumb|250px|Vista de Cangas del Narcea.]]
El [[sieglu XIX]], trai la [[guerra de la Independencia Española]] yal conceyu foi invadíu dúas vegadas, cona queima del souso archivu ya Casa Conceyu. Pero lo más importante d'esta dómina foi la [[desamortización de Mendizábal]], qu'acabóu dafeitu conu [[monesteriu de San Xuan de Courias]], vendiéndose tol souso patrimoniu ya quedando'l monesteriu abandonáu demientres treinta anos, hasta que foi outra vuelta ocupáu por una comunidá de dominicos. Nesti sieglu Cangas siguía dientro del so tradicional aisḷḷamientu, enantáu pola falta del [[ferrocarril]], anque la viḷḷa de Cangas emprecipió a medrar por mor d'outra mena de comunicación como fonon las carreteras: La Espina-Ponferrada, Cangas-Ouviñana, ya la Ponte Nueva.
 
El [[sieglu XX]], traerá nos sos comienzos un cambéu de nome: la corporación de [[Cangas de Tinéu]] camúdala por Cangas del Narcea, yá que la viḷḷa ya yá'l centru de tou esti territoriu ya nun quier tener una dependencia de [[Tinéu]]. La [[guerra civil española]] nun influyóu en Cangas tanto como la [[posguerra]], porque nestos ḷḷugares las partidas de guerrilleros [[republicanu|republicanos]] siguiríen resistiendo. De magar los [[años cincuenta]] esti conceyu desendolcará la sua actividá minera produciendo más de la metá de la producción asturiana d'antracita, que nas décadas caberas d'esti sieglu trouxo un fuerte recorte na sua producción, chegándose a un amenorgamientu del 50% nel [[2005]] polos planes de reconversión ya la situación actual na que solo una mina sigue abierta.