Diferencies ente revisiones de «Realismu lliterariu»

m
correiciones
m (Preferencies llingüístiques)
m (correiciones)
== Trayeutoria del realismu ==
[[Archivu:Dostoevsky 1872.jpg|thumb|[[Fiódor Dostoyevski]], con ''[[Crime y castigu]]'' y ''[[Los hermanos Karamazov]]'', afonda na conciencia de los personaxes, no que se dio en llamar [[novela psicolóxica]], la gran aportación rusa al Realismu.]][[Archivu:Benito perez galdos y perro las palmas 1890.jpg|thumb|El conxuntu de la obra novelística de [[Benito Pérez Galdós]] presenta un frescu de la sociedá española del sieglu XIX equiparable al que plantegó [[Balzac]] nel so ''[[Comedia humana]]'' pa la francesa. Dende ''[[La desheredada]]'', en 1881, los sos [[Noveles contemporanees de Galdós|noveles contemporanees]] lleguen al realismu plenu, al empar qu'asumen dalgunos de los postulaos del [[Naturalismu]]. Con ''[[Fortunata y Jacinta]]'' (1886-1887) algama'l cénit del so arte.]][[Archivu:LeopoldoAlasClarin.jpg|thumb|200px|[[Leopoldo Alas]] "Clarín", qu'escribió obrar cume del realismu decimonónicu n'España, [[Rexentar]]]][[Archivu:Leo Tolstoy 1897, blue and purple 37767u.jpg|thumb|Llión Tolstói en 1897.]][[Archivu:Charles Dickens - Project Gutenberg eText 13103.jpg|thumb|200px|Semeya de [[Charles Dickens]], principal, pero non únicu, narrador del realismu inglés.]]
La so nacencia ta amestáu al ascensu, al afianzamientu de la [[burguesía]] y a la nueva sociedá urbana aniciada de resultes del desenvolvimientu de la [[Revolución industrial]] y el consiguiente éxodu masivu del campu a les ciudaes. La mesocracia o clase media preponderante, y progresivamente alfabetizada, impunxo los sos gustos en materia lliterario, pos la mayor parte d'elde los llectores pertenecíen a esta clase.
 
El públicu taba comenenciudu, más que polo alloñao nel tiempu y espaciu y lo exótico de los románticos, polos problemes próximos y cotidianos de la sociedá contemporanea, siempres presente al traviés del [[periodismu]], que se desenvuelve llargamente nel sieglu XIX dempués de nacer nel XVIII, y de la [[fotografía]], nueva técnica que reproduz al detalle la realidá. En reacción contra'l [[idealismu]], desenvuélvese'l [[positivismu]] de [[Auguste Comte]] (el so ''Sistema de filosofía positiva'' publicar en 1850), que refuga la especulación pura y la metafísica; n'Inglaterra apodera'l pensamientu empíricu del [[utilitarismu]] ([[Jeremy Bentham]], [[John Stuart Mill]]) y el [[evolucionismu]] que [[Charles Darwin]] espón nel so ''Orixe de les especies'' (1859) pon de moda les ciencies naturales y la clasificación empírica de los fechos, faciendo notar que tolos seres humanos tán encadenaos al mediu ambiente, que los moldia por aciu la "[[Guion afechu|adaptación al mediu]]" nuna "[[llucha pola vida]]" que provoca una "[[selección natural]]"; el filósofu [[Herbert Spencer]] crea con esti fundamentu'l [[Evolucionismu social]] y [[Evolucionismu cultural|cultural]], al que se xunta'l mesmu Comte. El [[experimentalismo]] desenvolver col fisiólogu francés [[Claude Bernard]], quien publica en 1865 el so ''métodu esperimental'' aplicáu a la medicina. A lo último, desenvuélvese una nueva ciencia, la [[xenética]], a partir de que'l botánicu austriacu [[Gregor Mendel]] publique en 1865 los sos ''[[Heriedu biolóxicu|lleis del heriedu]]''. Per otra parte, la esquierda hegeliana desacredita la relixón ([[Ludwig Feuerbach]]) y les esperances de redención fora d'esti mundu y, sobremanera [[Karl Marx]], llama l'atención sobre los condicionantes económicos y sociales de los pueblos o [[materialismu históricu]] y la [[llucha de clases]] y afirma que la realidá nun tien de ser teorizada, sinón tresformada.
* ''Noveles [[gauchesca]]s''. Estes aponderen la figura del gauchu.
* ''Noveles [[rexonalista]]s o noveles de la tierra''. Rellaten la relación del home y la so redolada y los conflictos qu'esisten dientro d'este.
Nel ''realismu lliterariu'' abonden les descripciones d'elde los costumes, llugares y característiques de les persones con estilu bien natural dando llugar a la corriente lliteraria del [[Naturalismu]] qu'intentó retratar la realidá con un métodu científicu, pa lo que fixo de la observación y de la esperimentación el so métodu de trabayu.
 
Los principales representantes n'Estaos Xuníos [[Mark Twain]], pseudónimu lliterariu de Samuel Langhorne Clemens, que la so obra maestra ye ''[[Huckleberry Finn]]'', y [[Francis Bret Farte]]; hai que mentar les noveles psicolóxiques de [[Henry James]]; la gran novela ''[[Moby Dick]]'' de [[Herman Melville]] ye d'estética realista, anque'l so autor ye posromántico.