Diferencies ente revisiones de «Estaos Pontificios»

m
Iguo testu: -"pequenu" +"pequeñu"
m (correiciones)
m (Iguo testu: -"pequenu" +"pequeñu")
 
=== La dómina de la Renacencia ===
Nos alboreceres del [[sieglu XVI]], el territoriu papal espandióse descomanadamente, sobremanera so los papes [[Alejandro VI]] y [[Julio II]]. El papa convertir n'unu de los gobernantes seculares más importantes d'Italia, participando na dinámica diplomática y guerrera con otros soberanos. Sicasí, na práutica, la mayor parte de los Estaos Pontificios, nominalmente controlaos pol papa, taben gobernaos por pequenupequeñu príncipes territoriales que-y apostaben el control efectivu. Ello ye que a los papes llevólos tol sieglu XVI someter de forma directa tol Estáu.
 
La singularidá de [[Alejandro VI]] finca en que concebía la organización episcopal como una monarquía personalista y allampaba la formación d'un reinu centroitaliano desvenceyáu de la Santa See, que la so corona folgara sobre la cabeza de dalgún de los sos fíos. Con esi envís, decidió apoderar a los tiranos locales, vasallos nominales de Roma pero que gobernaben al so antoxu los sos respectivos feudos. Col so fíu [[Juan de Borja y Cattanei]], [[duque de Gandía|II duque de Gandía]], a la cabeza de los exércitos pontificios fueron cayendo los castiellos de Cervetri, Anguillara, Isola y Trevignano, acciones poles que-y nomó duque de Benevento y señor de Terracina y Pontecorvo. Cuando Juan morrió asesináu, el papa encamentó la capitanía de los sos exércitos a otru de los sos fíos: [[César Borgia]]. Cola ayuda militar francesa, César tomaba en [[1499]] les ciudaes de [[Imola]] y [[Forlì]] gobernaes por [[Catalina Sforza]], y depués la de [[Cesena]]. Más tarde apoderóse de Rímini, enseñoriada por Pandolfo Malatesta y de Faenza, de [[Piombino]] y el so amiesta [[Isla de Elba]], de Urbino, Camarín, Città di Castello, [[Perusa]] y Fermo, y por fin de Senigallia. De too ello pasaba a ser dueñu'l fíu del socesor del apóstol Pedro a quien ésti nomara soberanu de la Romaña, [[Marques]] y [[Avesida (Italia)|Avesida]].
L'espíritu revolucionariu francés estendióse tamién per Italia. En [[1831]], el mesmu añu en que yera nomáu papa [[Gregorio XVI]], españó un llevantamientu en [[Módena]], siguíu d'otru en [[Reggio Emilia|Reggio]] y pocu dempués en Bolonia, onde se arrió la bandera episcopal y se izó nel so llugar la tricolor. En cuestión de selmanes, tolos Estaos Pontificios amburaben na foguera revolucionaria y proclamábase un Gobiernu provisional. En redol a la Marca creábase'l «Estáu de les Provincies Xuníes» de la Italia central. Gregorio XVI nun cuntaba con efectivos militares suficientes pa contener un movimientu d'aquelles proporciones; precisó de l'ayuda estranxera, que nesta ocasión viéno-y d'Austria. En febreru de [[1831]], les tropes austriaques entraben en Bolonia forzando la salida del Gobiernu provisional», que s'abelugó en Ancona; en dos meses la rebelión quedó pel momento encalorada. Con verdadera urxencia diéronse cita en Roma representantes d'Austria, [[Rusia]], [[Inglaterra]], Francia y [[Prusia]], los cinco grandes potencies del momentu, p'analizar la situación y ellaborar un dictame sobre les reformes que al so xuiciu yera necesariu introducir na alministración de los Estaos Pontificios. Non toles suxerencies realizaes en tal sentíu fueron aceptaes por Gregorio XVI, pero sí les abondes como por que los cambeos en materia de xusticia, alministración, finances y otres fueren bultables.
 
A pesar d'ello, estos pequenospequeños llogros nun fueron abondos pa satisfaer les esixencies de los aponderaos revolucionarios. A finales d'esi mesmu añu de 1831, la rebelión arrobinábase otra vegada polos estaos de la Ilesia. Les tropes austriaques, que la so guarda constituyía una garantía d'estabilidá y orde, tornaren a les sos bases d'orixe; foi precisu pidir de nuevu la so intervención, cosa que llevó a cabu solícitamente el xeneral [[Joseph Radetzky Radetz|Radetzky]]. Xuníes les sos fuerces a les del papa foi xera fácil tomar Cesena y Bolonia, focos de la protesta revolucionaria. Francia, pela so parte, esplegó dellos destacamentos n'Italia y ocupó Ancona, que foi desallugada en [[1838]]. Dempués d'unos años d'aselu, el baturiciu revolucionariu fíxose notar en [[1843]] en Romaña y Aveséu. En [[1845]] fuerces sublevaes apoderar de la ciudá de Rímini. Pudieron ser espulsaes anque non amenorgaes, de forma que, magar abandonaron Rímini, llevaron la revolución a Toscana.
 
=== Unificación Italiana y fin de los Estaos Pontificios ===
Dende l'empiezu del so pontificáu'l papa Pío IX viose envolubráu na voráxine histórica que significó'l procesu d'unificación d'Italia. Ésta implicaba necesariamente'l fin de los Estaos Pontificios, a lo que Pío IX opúnxose aprofiantemente. El papa Pío IX se autoproclamó ''[[prisioneru nel Vaticanu]]'' cuando'l reinu episcopal en Roma acabó a encomalo, los Estaos Pontificios xunir al restu d'Italia pa formar el Reinu d'Italia unificáu sol rei Víctor Manuel II y la ciudá de Roma convertir na so capital.
 
El [[11 de febreru]] de [[1929]], [[Pío XI]] y [[Benito Mussolini]] suscribieren los ''[[Pactos de Letrán]]'', en virtú de los cualos la Ilesia reconocía a Italia como estáu soberanu, y ésta faía lo propio cola [[Ciudá del Vaticanu]], pequenupequeñu territoriu independiente de 44 hectárees so xurisdicción del papáu.
 
== Referencies ==