Diferencies ente revisiones de «Capra aegagrus hircus»

m
iguo parámetros de ficheros (lint)
m (Iguo testu: -"pequenu" +"pequeñu")
m (iguo parámetros de ficheros (lint))
Les cabres viven bien en toos aquellos terrenes en que, pola so rimada, elevación y plantes que se críen, sería de tou puntu imposible caltener otra clase de cuadrúpedos. Ye-yos bien conveniente la yerba cola rosada de la mañana y por lo mesmo pel branu se les saca a pastiar en cuanto espunta l'aurora; fuxen de los terrenes pantanosos, que les perxudiquen n'estremu, y el so enclín facer engatar polos montuosos onde atopen alimentu a esgaya, y lo mesmo que nes tierres maneres onde peracaben [[Rubus|artos]], [[Espín (botánica)|espín]]s y otres clases de maleza.
 
[[Archivu:Ethiopian Goat (2144240745).jpg|miniaturadeimagen|esquierdaleft|Cabra esgamotando.]]
[[L.|Linneo]] cuenta hasta seiscientes especies qu'alimenten a les cabres, cola particularidá de qu'en ciertes ocasiones escueyen y prefieren dalgunes que n'otres nun toquen y mientres comen con gustu y provechu el díctamo, el [[pentafilion]] y la [[cicuta]] ordinaria, fuxen de la [[sabines (botánica)|sabina]], la [[zaragatona]], y del frutu y fueyes del [[bonetero]], que les envelenen y matar. Entós que pastiaron de madrugada, volver al establu por que pasen abelugaes nél les hores de calor. Pel iviernu aliméntense perbién con [[Sarmiento (vide)|sarmientos]] de les [[viña|viñes]], cañes de [[llamera|llameres]] y [[fresnu|fresnos]], [[rábanu|rábanos]], [[nabu|nabos]], y xeneralmente con tolos bagazos de les güertes. Se les saca a pastiar a los nueve de la mañana hasta los cinco de la tarde, en que se vuelven al [[establu]] o corrolada en que s'encamienta la mayor llimpieza y ventilación.
 
== Reproducción ==
[[Archivu:Hand Rearing - Pygmy Goat.JPG|miniaturadeimagen|Crianza d'un cabritín]]
[[Archivu:Goat (6602327193).jpg|miniaturadeimagen|esquierdaleft|Cabra preñada]]
Son estos animales fayadizos pa la xeneración dende los dos hasta los siete años pero la edá más conveniente ye la de trés años. Asina se reparó pola robustez y desenvolvimientu de los cabritos. A los seis años, el machu suel yá atopase apuráu y débil de que'l so defectu participen les críes y ye precisu nun cayer nesti inconveniente, lo mesmo que nel de la precocidá, pos magar puede niciar la cabra a los ocho meses y el machu cabrío atópase en disposición al añu, los frutos d'esta xeneración seríen tan defectuosos como los habíos cuando yá s'atopen ensin fuerces y apuraos.
 
Ente los beneficios de más considerancia que rinden les cabres al llabrador atopa'l de la [[lleche de cabra|lleche]] y como ente elles hai delles meyor dispuestes qu'otres pa esto, ye precisu que se curie al escoyeles que sían grandes, fuertes y llixeres, de pelo trupu y colos caldares gruesu y llargu. Una vegada escoyíes les qu'axunten estes condiciones, inda queden al llabrador medios d'aumentar tan interesante productu; los bonos y abondoses camperes entemecíes con [[Dictamnus|dictamo]] y pentafilion, la bébora constante y periódico per mañana y tarde, dándoles de xemes en cuando dalgún sal, l'apaciguadura nel establu, el [[oruxu]] d'aceites pa campera, los bagazos de la güerta cocíos con [[salváu]] o [[farina de maíz]], y les pataques cocíes tamién con salváu, son medios eficaces p'aumentar la lleche de les cabres.
 
[[Archivu:Milking a goat in the US northeast.JPG|miniaturadeimagen|esquierdaleft|Cato d'una cabra]]
Catar dos veces al día, per mañana y tarde, al igual qu'a les vaques, y efectúase convenientemente esta operación esmuciendo la mano dende la parte cimera del caldar hasta embaxo ensin interrupción, colo que se llogra nun dixebrar la lleche de la [[mantequilla|mantega]]. La lleche de cabres ye un mediu ente la de [[lleche de vaca|vaca]]s y la de [[lleche de pollina burra]]s, ye bien sana y consúmese muncha tantu cruda como cocida y en variedá de platos, hasta'l puntu que solo pa esti oxetu caltener en munchos pueblos rebañaos de cabres. Dan más lleche que les oveyes y hai países onde dan una cantidá estraordinaria: polo regular la temporada de lleche duro de seis a siete meses.
 
La carne de la cabra y el cabritu ardíciense tamién pol llabrador; la primera ye inferior ya indixesta, tien un gustu fuerte y una especie d'humildo a monte que lu fai bien desagradable; pero suelse sacar el meyor partíu echándola en sal. Nos climes fríos ye muncho más desagradable que nos templaos; asina la que se viende frecuentemente nos pueblos de [[Andalucía]] ye más prestosu que la de los pueblos de Castiella. El cabritu ye perdayuri un manxar fino y delicao, y de tanta más importancia cuanto se llogra y cría con facilidá; por que'l cabritu sía bien envaloráu ye precisu que sía [[llechón]], porque al poco tiempu de tresllechaos participen yá del mal sabor de la cabra.
 
[[Archivu:Duet mohair wool beret.jpg|miniaturadeimagen|esquierdaleft|Boína de pelo de cabra (mohair)]]
El [[sebu]] ye otru artículu d'escelente aprovechamientu; pa la fabricación de veles ye'l meyor que se conoz pola so blancura y tresparencia; en medicina emplégase al par qu'el [[cañamina]] como [[emoliente]] y anodino.