Diferencies ente revisiones de «Personalidá»

5 bytes desaniciaos ,  hai 1 añu
m
Preferencies llingüístiques
m (Preferencies llingüistíques)
m (Preferencies llingüístiques)
El conceutu de «personalidá» provien del términu «persona», denominación que s'utilizaba nel llatín clásicu pa la mázcara que portaben los actores de teatru na antigüedá. Sicasí, yá nesi entós falábase nun sentíu amplio y figurao de «persones» pa referise a los roles, ye dicir a «como quién» o «representando a quién» actuaba un determináu actor teatral tres la so mázcara.<ref>{{cita llibru |autor=Varios autor |año=1995|títulu=Lexikon der Psychologie |títulu-trad= Diccionariu de psicoloxía| otros= Publicáu por ''Faktum Lexikoninstitut, prólogu d'Eva Jaeggi| idioma= alemán| añu = 1995 |editorial = Bertelsmann Lexikon Verlag |allugamientu=Múnich |páxina=358| isbn= 3-8094-5006-5}} </ref> El conceutu pasu ente pasu tresfirióse a otres esferes de la sociedá, más allá del teatru, pero na Roma antigua, «persones» yeren solamente los ciudadanos, jurídicamente provistos de derechos (en contraste colos esclavos que nun yeren consideraos persones, cuidao que nun podíen decidir sobre'l so propiu actuar, nin menos entá deliberar sobre'l de los demás). El conceutu taba primeramente bien acutáu a aquellos ciudadanos poderosos, que gociaben d'honra, prestíu y, en respetu a la so dignidá, yeren los únicos posesores de derechos ciudadanos.
Cola llegada de la Era Cristiana, el conceutu de persona camuda de significáu pa poder significar el dogma de la [[Santísima Trinidá|Trinidá]] ([[Dios]] ye unu namái tocantes a la [[naturaleza]], pero trino en persones) y el dogma de la [[Encarnación]] (La segunda Persona de la Trinidá, asumió una naturaleza humana, ensin dexar de tener una naturaleza divina. Esta unión realízase "na persona". Asina, persona pasa a significar, según la definición clásica del filósofu cristianu [[Boecio]] a la ''sustanza individual de naturaleza racional'', y según Tomás de Aquino al "subsistente distintu en naturaleza intelectual". Estremar a la naturaleza, que significa una esencia común a munchos (por casu, "home") de la persona que designa al individuu d'esa naturaleza no que tien de puramente individual. Este ye'l conceutu de persona que pasó con dellos cambeos dacuando, hasta los nuesos díes, y qu'enconta que tou individuu de naturaleza humana ye persona, independientemente de les sos circunstancies biográfiques, xenétiques, sociales o económica, y ye un individuu dotáu d'una especial dignidá. Nos filósofos escolásticos, la palabra personalidá ("personalitas") utilizar pa designar aquella perfección teniendo la cual un determináu individuu ye persona.
Nel intre de los sieglos, el conceutu de «persona» foise tresformando gradualmente n'unu más xeneral hasta llegar utilizase nel sentíu coloquial actual, esto ye, práuticamente como sinónimu de «ser humanu». Nel contestu d'esti desenvolvimientu conceptual, l'apaición del axetivu «personal» facilitó'l desenvolvimientu del sustantivu «personalidá», utilizáu pa designar la totalidá de característiques personales» que interactúan dinámicamente ente sigo pa producir aquél estilu relativamente estable de desendolcase individual y socialmente qu'un individuu tien.<ref>Ibídem</ref>
Nun tien de confundir se'l conceutu de ''persona'' col de ''personalidá''. Ente que el primeru designa al individuu na so totalidá, el segundu designa un aspeutu so, el conxuntu entamáu de les sos disposiciones a la operación.<ref>{{cita publicación | autor = Echavarría, M.F.| añu = 2010 | títulu = Persona y personalidá. De la psicoloxía contemporanea de la personalidá a la metafísica tomista de la persona | url = https://www.academia.edu/3043935/Persona_y_personalidá._De_la_psicolog%C3%ADa_contempor%C3%A1nea_de_la personalidá_a_la_metaf%C3%ADsica_tomista_de personar| publicación = Espíritu| volume = 59| númberu = 139| páxina = 207-247}}</ref>
 
}}</ref>
 
La personalidá puede sintetizase como'l conxuntu de característiques o patrón (UCCELLI) de sentimientos, emociones y pensamientos amestaos al comportamientu, esto ye, los [[pensamientu|pensamientos]], [[sentimientu|sentimientos]], actitúes, vezos y la conducta de cada individuu, que persiste a lo llargo del tiempu frente a distintes situaciones estremando a un individuu de cualesquier otru faciéndolo distintu a los demás. La personalidá persiste nel [[comportamientu]] de les persones congruentes al traviés del tiempu, entá en distintes situaciones o momentos, otorgando daqué únicu a cada individuu que lu caracteriza como independiente y distintu. Dambos aspeutos de la personalidá, distinción y persistencia, tienen una fuerte vinculación cola construcción de la [[Identidá (filosofía)|identidá]], a la cual modela con característiques denominaes [[Teoría del riesgo|traces]] o conxuntos de traces que, xuntu con otros aspeutos del comportamientu, integrar nuna unidá coherente que finalmente describe a la persona. Esi comportamientu tien un enclín a repitise al traviés del tiempu d'una forma determinada, ensin que quiera dicir qu'esa persona portar de manera igual en tolos casos. Esto ye, la personalidá ye la forma en que pensamos, sentimos, portámonos ya interpretamos la realidá, amosando un enclín d'esi comportamientu al traviés del tiempu, que nos dexa encarar la vida y amosanos la manera en que vemos a nós mesmos y al mundu que nos arrodia. Déxanos reaccionar ante esi mundu d'alcuerdu a la manera de percepciónperceición, retro-alimentando con esa conducta en nuesa mesma personalidá. Cada persona al nacer yá tien la so propia personalidá con ciertes característiques propies, que col pasu del tiempu más el [[factor ambiental]] y les circunstancies ye como se va definir esa persona. La personalidá va ser fundamental pal desenvolvimientu de les demás habilidaes del individuu y pa la integración con grupos sociales.
 
Según [[Gordon Allport]] la personalidá ye "la '''organización dinámica''' de los '''sistemes psicofísicos''' que determina una '''forma de pensar y d'actuar''', '''única en cada suxetu''' nel so procesu d'adaptación al mediu".
== Modelu de los Cinco Grandes ==
{{AP|Modelu de los Cinco Grandes}}
Anguaño, y por cuenta de una llarga investigación y acumuladura de conocencies mientres años, acéptase como modelu más cercanu al constructo de Personalidá'l [[Modelu de los Cinco Grandes]], nel cual considérase que los factores que subyacen a la personalidá son la Extraversión, Neuroticismo, Amabilidá, Apertura a la Esperiencia y la Responsabilidá.<ref>McCrae RR. (1991) ''The five-factor model and its assessment in clinical settings'' Journal of Personality Assessment Dec;57(3):399-14</ref> El modelu de los cinco grandes puede esplicase como extraversión: Sociable, allegre, activu, asertivu, en busca de sensaciones. Neurotismo: Ansiosu, Depresivu, Con sentimientos de culpa, Baxa autoestima, Tirante. Psicotismo: Agresivu, Fríu, Egocéntricu, Impersonal, Impulsivu.<ref>Hans Eysenck (1995) </ref>
 
== Influencies del ambiente na personalidá ==