Diferencies ente revisiones de «Checoslovaquia»

m
Iguo testu: -"empléu" +"emplegu"
m (Preferencies llingüístiques)
m (Iguo testu: -"empléu" +"emplegu")
}}
 
'''Checoslovaquia''' (en [[idioma checu|checu]] y en n'[[idioma eslovacu|eslovacu]]: ''Československo'', ''Česko‑Slovensko'')<ref>{{cita web |título= The covenant of the League of Nations |url= http://avalon.law.yale.edu/imt/parti.asp}}</ref><ref>{{cita web |url= http://juls.savba.sk/ediela/ks/1990/6/ks1990-6.lq.pdf |títulu= Ján Kačnala: Máme nový názov federatívnej republiky (El nuevu nome pa la República Federal) |obra= Kultúra Slova (publicación oficial de l'Academia Eslovaca de Ciencies Ľudovít Štúr Institute of Linguistics) |fecha= xunu de 1990 pag. 192-197 |idioma= eslovacu}}</ref> foi una república de [[Europa Central]] qu'esistió de [[1918]] a [[1992]] (a esceición del periodu correspondiente a la [[Segunda Guerra Mundial]], dómina na que perteneció a [[Alemaña nazi|Alemaña]]). El [[1 de xineru]] de [[1993]] [[Disolución de Checoslovaquia|biforcóse]] de común alcuerdu y pacíficamente, volviendo a la situación histórica anterior, cuando foi fundada'l 28 d'ochobre de 1918 como unu de los estaos socesores del [[Imperiu austrohúngaru]], dando de nuevu llugar a los dos países iniciales precedentes: la [[República Checa]] (o [[Chequia]]) y [[Eslovaquia]].<ref>{{cita web |url= http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,894366,00.html |título= Xunión Europea: cada vez son más |añu= 2003 |obra= [[Deutsche Welle]] |fecha= 16 de xunu de 2003 |fechaacceso= 27 de setiembre de 2007}}</ref> Dambos países formen parte de la [[Xunión Europea]] dende [[2004]].
 
A diferencia de [[República Federativa Socialista de Yugoslavia|Yugoslavia]], que tamién foi creáu en 1918 y tamién [[Disolución de Yugoslavia|sumió en 1992]], nun se producieron los enfrentamientos violentos por cuenta de los nacionalismos que nel casu yugoslavu conducieron a les "[[Guerres Yugoslaves]]", que fueron posteriores a les conocíes como "[[Guerres de los Balcanes]]".
El periodu ente los dos guerres mundiales vio'l florecimientu de la democracia en Checoslovaquia. De tolos nuevos Estaos establecíos nel centru d'Europa dempués de 1918, namái Checoslovaquia caltenía un gobiernu democráticu hasta qu'españó la guerra. En 1920 instauróse la so constitución qu'establecía una democracia parllamentaria. La persistencia de la democracia suxure que Checoslovaquia taba meyor preparada pa caltener la democracia qu'otros países de la rexón. Poro, a pesar de les disparidades rexonales, el so nivel de desenvolvimientu yera muncho más alta que la de los Estaos vecinos. La población polo xeneral sabía lleer y escribir, y contenía los grupos menos alienados. Sol mandatu de Masaryk, los políticos checos y eslovacos promovieron condiciones progresistes sociales y económiques que sirvieron p'aselar el descontentu.
 
El ministru de Relaciones Esteriores, [[Edvard Beneš|Beneš]], convertir nel principal arquiteutu de l'alianza de Checoslovaquia, Rumania y Yugoslavia (la "[[Pequeña Entente]]", 1921-1938) que'l so oxetivu yera caltener la situación na cuenca del Danubio, frenando los intentos de d'[[Reinu d'Hungría (1920-1946)|Hungría]] pa recuperar les [[Tratáu de Trianon|árees perdíes]]. Beneš trabayó tamién n'estrecha collaboración con Francia. Muncho más peligrosu yera l'elementu alemán, que dempués de 1933 convertir n'aliáu de los nazis n'Alemaña. El creciente sentimientu d'inferioridá ente los eslovacos, que yeren contrarios a los checos, más numberosos, debilitó la unidá del país a finales de 1930. Munchos eslovacos sofitaron entós un movimientu nacionalista estremu, el [[Partíu Popular Eslovacu de Hlinka]], y dieron la bienvenida al [[República Eslovaca (1939-1945)|Estáu Eslovacu]], títere de la [[Alemaña nazi]] y creáu en virtú del control de Hitler en 1939.
 
=== La segunda república (1938–1939) ===
En [[1953]] morrió [[Stalin]] y [[Nikita Jrushchov]] asumió'l poder de la [[URSS]] en [[1956]] con idees reformistes, lo cual favoreció qu'en Checoslovaquia diérase un periodu de “[[desestalinización]]” que de la mesma espertó la presión pública por reformes más sustanciales.
 
Asina, en [[1968]] el reformista [[Alexander Dubček]] foi nomáu nuevu líder del [[Partíu Comunista de Checoslovaquia]] y instituyó reformes radicales mientres el periodu conocíu como la [[Primavera de Praga]], declarando que'l Partíu escorría una política de «socialismu con cara humana» qu'implicaba un amenorgamientu del control burocráticu y cierta tolerancia escontra los deseos y necesidaes de los ciudadanos. Nesti periodu floriaron les artes y dellos artistes anticomunistes como'l dramaturgu [[Václav Havel]] incorporar a la escena. Nel mesmu añu, tarreciendo que les evoluciones polítiques de Dubček fueren una amenaza pa la contención del bloque soviéticu, los países del [[Pactu de Varsovia]] [[Invasión de Checoslovaquia pol Pactu de Varsovia|invadieron Checoslovaquia]]<ref>{{cita web |url= http://www.upi.com/Audiu/Year_in_Review/Events-of-1968/N.-Korea-Seize-O.S.-Ship/12303153093431-9/#title |títulu= Russia Invades Czechoslovakia: 1968 Year in Review |obra= UPI.com |idioma= inglés}}</ref> y anunciaron la [[Doctrina Brézhnev]] que consistía en nun dexar qu'un país del bloque soviéticu retirar del comunismu.<ref>{{cita llibru |apellíu= Gaddis |nombre= John Lewis |títulu= The Cold War: A New History |allugamientu= Nuevu York |editorial= The Penguin Press |páxina= 150 |idioma= inglés}}</ref> En 1969 el control soviéticu foi restablecíu nel país y empezó un periodu de “normalización” que consistió nel regresu del control estrictu del Partíu Comunista sobre la vida checoslovaca.<ref>{{cita llibru |autor= Philip Wyndsor, Adam Roberts |títulu= Czechoslovakia 1968: Reform, Repression and Resistance |ubicación= Londres |editorial= Chatto & Windus |páxines= 97-143 |añu= 1969 |idioma= inglés}}</ref> Más de 800&nbsp;000 persones perdieron los sos empleosemplegos y munchos fueron encarcelaos.
 
N'abril de [[1969]] Dubček foi destituyíu como secretariu xeneral del Partíu Comunista de Checoslovaquia. Mentanto, una parte del programa de reformes llevar a cabu: a mediaos d'esi añu, Checoslovaquia convertir na federación de la [[República Socialista Checa]] y la [[República Socialista Eslovaca]]. La teoría yera que, en virtú de la federalización del país, les desigualdaes social y económicu ente los checos y eslovacos seríen en gran parte esaniciaes. Dellos ministerios, tales como'l d'educación, convertir en dos entidá formalmente iguales en dambes repúbliques. Sicasí, el control políticu centralizáu pol [[Partíu Comunista de Checoslovaquia]] llindaba severamente los efectos de la federalización.
 
La década de [[1970]] vio'l surdimientu de la disidencia anticomunista en Checoslovaquia, representáu (ente otros) por [[Václav Havel]]. El movimientu buscaba una mayor participación política y d'espresión na cara de desaprobación oficial, faciendo sentir, por aciu la llimitación d'actividaes de trabayu (hasta la prohibición de cualquier empléuemplegu profesional y la negativa de la enseñanza cimera a los disidentes y la de los neños), l'acoso policial ya inclusive la cárcel.
 
==== La Revolución de Terciopelu ====