Diferencies ente revisiones de «Mitoloxía romana»

m
correiciones
m (Iguo testu: -"períodu" +"periodu")
m (correiciones)
Con éses la mitoloxía romana arcaica, siquier no referente a los dioses, nun taba formada por relatu sinón más bien el entrelazamiento y les complexes interrellaciones ente dioses y humanos.
 
La [[relixón]] orixinal de los primeros romanos foi modificada pola adición de numberoses y contradictories creencies en dómines posteriores, y pola asimilación de grandes porciones de la [[mitoloxía griega]]. Lo poco que se sabe sobre la relixón romana primitiva nun ye gracies a relatos de la dómina sinón a escritores posteriores que buscaron caltener les vieyes tradiciones del olvidu nel que taben cayendo, como l'estudiosu del [[sieglu I ae. C.|sieglu I a. C.]] [[Marcu Terencio Varrón]]. Otru escritores clásicos, como'l poeta [[Ovidio]] nos sos ''[[Fastos]]'' (‘calendariu’), fueron fuertemente influyíos polos modelos [[Periodu helenísticu|helenísticos]], y nes sos obres recurrir con frecuencia a les creencies griegues pa rellenar los buecos de les tradiciones romanes.
 
[[Archivu:She-wolf suckles Romulus and Remus.jpg|thumb|170px|left|''Rómulo y Remu dar# de mamar pola lloba.'' Muséu Nuovo, Palazzo dei Conservatori, Roma.]]
Asina, [[Jano]] y [[Vesta (mitoloxía)|Vesta]] guardaben la puerta y el llar, los [[Llares (mitoloxía)|Llares]] protexíen el campu y la casa, [[Pales]] les camperes, [[Saturno (mitoloxía)|Saturno]] la llantadera, [[Ceres (mitoloxía)|Ceres]] la crecedera del granu, [[Pomona]] la fruta, y [[Consus]] y [[Ops]] la collecha. Inclusive'l maxestosu [[Xúpiter (mitoloxía)|Xúpiter]], rei de los dioses, yera honráu pola ayuda que les sos agües daben a les granxes y viñeos. Nel so más ampliu calter yera consideráu, al traviés de la so arma de rayos, el direutor de l'actividá humana y, pol so ampliu dominiu, el protector de los romanos nes sos espediciones militares allende les fronteres del so propiu país. Prominentes na dómina más antigua fueron los dioses [[Marte (mitoloxía)|Marte]] y [[Quirino (mitoloxía)|Quirino]], que de cutiu s'identificaben ente sigo. Marte yera un dios de la guerra al que s'honraba en marzu y ochobre. El investigadores modernos creen que Quirino foi'l patrón de la comunidá militar en tiempos de paz.
 
A la cabeza del panteón primitivu atopábase la tríada Xúpiter, Marte y Quirino (que los sos tres sacerdotes, o ''flamines'', teníen el mayor rangu), y Jano y Vesta. Estos dioses antiguos teníen poca individualidá, y les sos hestories personales escarecíen de matrimonios y xenealoxíes. A diferencia de los dioses griegos, nun se consideraba que funcionaben de la mesma forma que los mortales, y pollo nun esisten munchos relatos de les sos actividaes. Esti cultu primitivu ta acomuñáu con [[Numa Pompilio]], el segundu rei de Roma, de quien se creía que tuvo como consorte y conseyera a la diosa romana de les fontes y los partos, [[Egeria (mitoloxía)|Egeria]], a quien de cutiu s'identifica como una [[ninfa]] nes fontes lliteraries posteriores. Sicasí, añediéronse nuevos elementos nuna dómina relativamente temprana. A la casa real de los Tarquinios atribuyir nes lleendes l'establecimientu de la gran [[Tríada Capitolina]], Xúpiter, Juno y [[Minerva]], qu'asumió'l llugar supremu na relixón romana. Otres amiestes fueron el cultu a [[Diana (mitoloxía)|Diana]] nel [[monte Aventino]] y l'introducción de los [[Llibros Sibilinos]], profecíes de la hestoria del mundu que, según la lleenda, fueron mercaes por Tarquinio a finales del [[sieglu IV ae. C.|sieglu IV a. C.]] a la [[Sibila de Cumas]].
 
<center><div style="float:center; margin: 3mm; padding: 1mm; width: 500px; border: 0px solid;">
== Dioses estranxeros ==
 
L'absorción de deidaes locales vecines tuvo llugar a midida que l'estáu romanu conquistaba'l territoriu vecín. Los romanos solíen conceder a los dioses locales del territoriu conquistáu los mesmos honores qu'a los dioses antiguos que fueren consideraos mesmos del estáu romanu. En munchos casos les acabante adquirir deidaes yeren convidaes formalmente a llevar la so casa a nuevos santuarios en Roma. En [[203 ae. C.|203&nbsp;a.&nbsp;C.]], la figura de cultu representativa de [[Cibeles]] foi retirada de [[Pesino]] (Frigia) y acoyida ceremoniosamente en Roma. Amás, la crecedera de la ciudá atraxo a estranxeros, a los que se dexaba siguir cola adoración a los sos propios dioses. D'esta forma llegó [[mitraísmo|Mitra]] a Roma y la so popularidá nes lexones estendió'l so cultu hasta tan llueñe como Bretaña. El dios [[Sol Invictus]] deriva del mitraísmo, tuvo un cultu bastante estendíu ente los militares a partir del sieglu IIIº, apaez representáu en delles monedes acuñaes por [[Constantino I el Grande]]. Amás de [[Dioscuros|Cástor y Pólux]], los asentamientos conquistaos n'[[Italia]] paecen contribuyir al panteón romanu con Diana, Minerva, [[Hércules]], Venus y otres deidaes de menor rangu, dalgunes de les cualos yeren divinidaes itáliques, procediendo otres originalmente de la cultura griega de [[Magna Grecia]]. Les deidaes romanes importantes fueron finalmente identificaes colos más [[antropomorfismo|antropomórficos]] dioses y dioses griegos, y asumieron munchos de los sos atributos y mitos.
 
== Los principales dioses del panteón romanu ==