Diferencies ente revisiones de «Estaos Pontificios»

m
Preferencies llingüístiques
m (correiciones)
m (Preferencies llingüístiques)
Nes acabadures del pontificáu de [[Inocencio II]], escontra [[1143]], coincidiendo col movimientu reivindicativu municipal que s'estendía por toles ciudaes d'Italia, el [[Senáu romanu]] facer con bona parte del poder civil de los socesores del apóstol Pedro . El socesor de Inocencio, [[Lucio II]] intentó restablecer poles armes l'orde anterior y atacó el [[Capitoliu]] al mandu de un exércitu, pero'l Senáu -y infligió una severa derrota. [[Arnaldo de Brescia]] púnxose al mandu de la revolución popular y senatorial romana. Sol so lideralgu pidióse que'l papa depunxera tou poder temporal, y que él mesmu y el restu del cleru apurrieren les sos posesiones territoriales. Roma estremar de la obediencia civil al papa y declaróse nueva república. [[Federico I Barbarroja|Federico Barbarroja]] devolvió al papa [[Adriano IV]] el gobiernu de los Estaos Pontificios cuando, deseyando ser coronáu emperador en Roma de manos del pontífiz, entró en [[1155]] na ciudá con un potente exércitu y prindó y executó a Arnaldo de Brescia. Sicasí, foi'l mesmu Federico quien, n'ares d'una política expansionista qu'aspiraba al control de toa Italia, punxo años dempués a'l socesores del apóstol Pedro en grave riesgu de perder les sos posesiones.
 
[[Inocencio III]] dio un impulsu decisivu al afitamientu y engrandecimiento de los Estaos Pontificios. Sometió definitivamente al estamentu municipal romanu y quitó de poderes al senáu de la urbe. Recuperó'l plenu dominiu d'aquellos territorios pertenecientes al [[patrimoniu de San Pedro]] que l'emperador apurriera a mandatarios xermánicos, espulsando a'l usurpadores de la [[Romaña]], del marquesáu de Ancona, del [[ducáu de Spoleto]] y de les ciudaes de [[Garráis]] y de Sora. Pola fuerzafuercia de les armes precedida de la escomunión eclesiástica prindar de los territorios en pleitu que constituyeren les posesiones de la condesa [[Matilde de Toscana]] y que, presumiblemente, fueren mandaos como heriedu a la Santa See, pero que permanecíen en posesión de vasallos del emperador. D'esta forma llogró la reconocencia per parte de les ciudaes de [[Toscana]] de la so soberanía, y collo el norte d'Italia solmenaba'l dominiu xermánicu y cayía so la órbita de l'autoridá pontificia.
 
Arriendes d'ello, de resultes de la cruzada llevada a cabu contra los [[albigense]]s nel [[Mediudía]] francés, llograra de [[Raimundo VI de Tolosa]] la cesión de siete castillos na rexón de [[Provenza]], patrimoniu que s'incorporó al de la Ilesia y que depués, en [[1274]], sería trocáu por aciu alcuerdu ente [[Gregorio X]] y el rei [[Felipe III de Francia|Felipe III l'Atrevíu]] pol [[condáu de Venasque]], rexón qu'entiende les tierres que s'estienden ente'l [[Ródano]], el [[ríu Durance|Durance]] y el [[Monte Ventoux]].
La singularidá de [[Alejandro VI]] finca en que concebía la organización episcopal como una monarquía personalista y allampaba la formación d'un reinu centroitaliano desvenceyáu de la Santa See, que la so corona folgara sobre la cabeza de dalgún de los sos fíos. Con esi envís, decidió apoderar a los tiranos locales, vasallos nominales de Roma pero que gobernaben al so antoxu los sos respeutivos feudos. Col so fíu [[Juan de Borja y Cattanei]], [[duque de Gandía|II duque de Gandía]], a la cabeza de los exércitos pontificios fueron cayendo los castiellos de Cervetri, Anguillara, Isola y Trevignano, acciones poles que-y nomó duque de Benevento y señor de Terracina y Pontecorvo. Cuando Juan morrió asesináu, el papa encamentó la capitanía de los sos exércitos a otru de los sos fíos: [[César Borgia]]. Cola ayuda militar francesa, César tomaba en [[1499]] les ciudaes de [[Imola]] y [[Forlì]] gobernaes por [[Catalina Sforza]], y depués la de [[Cesena]]. Más tarde apoderóse de Rímini, enseñoriada por Pandolfo Malatesta y de Faenza, de [[Piombino]] y el so amiesta [[Isla de Elba]], de Urbino, Camarín, Città di Castello, [[Perusa]] y Fermo, y por fin de Senigallia. De too ello pasaba a ser dueñu'l fíu del socesor del apóstol Pedro a quien ésti nomara soberanu de la Romaña, [[Marques]] y [[Avesida (Italia)|Avesida]].
 
L'enfotu del papa [[Julio II]] ([[1503]]-[[1513]]) consistió en devolver a la Ilesia les posesiones de que los [[Casa de Borja|de Borja o Borgia]] habíense apropiáu. En dellos casos consiguir con facilidá; n'otros, pola fuerzafuercia de les armes. [[Perusa]] y [[Bolonia]] quedaron reintegradas nos Estaos Pontificios d'esta manera en [[1506]]. [[Venecia]] amenaciaba con competir cola [[Santa See]] pol dominiu d'Italia; p'atayar esti peligru, Julio II formó la [[Lliga de Cambrai]] cola intervención de [[Francia]], [[España]], el Sacru Imperiu, [[Hungría]], [[Casa de Saboya|Saboya]], [[Florencia]] y [[Mantua]]. Venecia nun pudo oponer resistencia a tan potente enemigu y resultó ganada na [[batalla de Agnadello]] en [[1509]], dexando al papa ensin rival. Cola ayuda d'[[España]] trató depués de desentemangase de la presencia en suelu italianu de los franceses, dueños de [[Xénova]] y [[Milán]]. Consiguir tres dura llucha, pero lo que nunca llograría ye lliberar a Italia del dominiu español que perduraría intensa y prolongadamente, cuantimás mientres los reinaos de [[Carlos I d'España|Carlos I]] y [[Felipe II d'España|Felipe II]], anque éstos nunca amontaron les sos posesiones a cuenta de los Estaos Pontificios. Otra manera, Felipe II, magar contra los sos deseos, nun torgar que'l papa [[Clemente VIII]] anexionase a los bienes de la Ilesia la ciudá de [[Ferrara]] en [[1597]].
 
=== Movimientos revolucionarios ===
L'espíritu revolucionariu francés estendióse tamién per Italia. En [[1831]], el mesmu añu en que yera nomáu papa [[Gregorio XVI]], españó un llevantamientu en [[Módena]], siguíu d'otru en [[Reggio Emilia|Reggio]] y pocu dempués en Bolonia, onde se arrió la bandera episcopal y se izó nel so llugar la tricolor. En cuestión de selmanes, tolos Estaos Pontificios amburaben na foguera revolucionaria y proclamábase un Gobiernu provisional. En redol a la Marca creábase'l «Estáu de les Provincies Xuníes» de la Italia central. Gregorio XVI nun cuntaba con efectivos militares suficientes pa contener un movimientu d'aquelles proporciones; precisó de l'ayuda estranxera, que nesta ocasión viéno-y d'Austria. En febreru de [[1831]], les tropes austriaques entraben en Bolonia forzando la salida del Gobiernu provisional», que s'abelugó en Ancona; en dos meses la rebelión quedó pel momento encalorada. Con verdadera urxencia diéronse cita en Roma representantes d'Austria, [[Rusia]], [[Inglaterra]], Francia y [[Prusia]], los cinco grandes potencies del momentu, p'analizar la situación y ellaborar un dictame sobre les reformes que al so xuiciu yera necesariu introducir na alministración de los Estaos Pontificios. Non toles suxerencies realizaes en tal sentíu fueron aceptaes por Gregorio XVI, pero sí les abondes como por que los cambeos en materia de xusticia, alministración, finances y otres fueren bultables.
 
A pesar d'ello, estos pequeños llogros nun fueron abondos pa satisfaer les esixencies de los aponderaos revolucionarios. A finales d'esi mesmu añu de 1831, la rebelión arrobinábase otra vegada polos estaos de la Ilesia. Les tropes austriaques, que la so guarda constituyía una garantía d'estabilidá y orde, tornaren a les sos bases d'orixe; foi precisu pidir de nuevu la so intervención, cosa que llevó a cabu solícitamente el xeneral [[Joseph Radetzky Radetz|Radetzky]]. Xuníes les sos fuercesfuercies a les del papa foi xera fácil tomar Cesena y Bolonia, focos de la protesta revolucionaria. Francia, pela so parte, esplegó dellos destacamentos n'Italia y ocupó Ancona, que foi desallugada en [[1838]]. Dempués d'unos años d'aselu, el baturiciu revolucionariu fíxose notar en [[1843]] en Romaña y Aveséu. En [[1845]] fuercesfuercies sublevaes apoderar de la ciudá de Rímini. Pudieron ser espulsaes anque non amenorgaes, de forma que, magar abandonaron Rímini, llevaron la revolución a Toscana.
 
=== Unificación Italiana y fin de los Estaos Pontificios ===
{{AP|Unificación d'Italia}}
 
Los aires revolucionarios que soplaben con fuerzafuercia por toa Italia derivaron en corrientes impulsoras de la unidá nacional. El rei sardu-piamontés [[Carlos Alberto de Saboya|Carlos Alberto]] asumió les iniciatives en pro de tal unidá y declaró la guerra a Austria. El papa [[Pío IX]], nun quixo xunise a la causa, actitú que nun-y perdonó'l pueblu romanu. Españó la rebelión y [[Pío IX]] tuvo que fuxir de Roma en payares de [[1848]]. Abolióse'l poder temporal del papa y proclamóse la [[República Romana (1849)|II República Romana]]. Entamóse un contingente militar apurríu por diversu naciones católiques y el [[12 d'abril]] de [[1850]] el socesor del apóstol Pedro tornaba a Roma, abolida la efímera república. Nel branu de [[1859]] delles ciudaes de la Romaña llevantar contra l'autoridá del papa y adoptaron la plebiscitaria resolvimientu de anexionarse al [[Piamonte]], lo que se llevó a efeutu en marzu de [[1860]]. Esi mesmu añu, [[Víctor Manuel II|Víctor Manuel]] solicitó formalmente del papa la entrega d'Aveséu y de Marques, lo que Pío IX refugó faer. Les tropes piamonteses enfrentar a les del papa, que resultaron ganaes en [[Batalla de Castelfidardo|Castelfidardo]] (18 de setiembre) y en Ancona (30 de setiembre). La Ilesia viose privada d'aquelles rexones que, n'unión de la de Toscana, de Parma y de Módena -éstes por voluntá mesma espresada por aciu plebiscitos-, se anexionaron al creciente reinu de [[Piamonte-Cerdeña]] (payares de 1860), que pasaba a denominase reinu d'Italia del Norte. Los Estaos Pontificios quedaben definitivamente desmembrados y amenorgaos a la ciudá de Roma y la so redolada, onde'l papa, so la proteición de les tropes franceses, siguió enagora exerciendo la so tornada autoridá civil.
 
En [[1870]] españó la [[Guerra Franco-prusiana]] y l'emperador francés [[Napoleón III]] precisó disponer de tolos efectivos militares, incluyíes les unidaes de guarnición en Roma. Italia foi aliada de Prusia nesta guerra, polo que cuntó col beneplácito del [[Canciller d'Alemaña]] [[Otto von Bismarck]] p'actuar ensin reparos contra les posesiones del pontífiz profrancés. [[Pío IX]] axuntó ocho mil soldaos nun desesperáu intentu d'aguantar, pero l'insuficiente exércitu episcopal nun pudo contener a les divisiones italianes que colaron sobre Roma. El [[20 de setiembre]] de 1870 entraben na capital del reinu d'Italia en que'l so palaciu del [[Quirinal]] establecía la so corte'l rei Víctor Manuel II. El 20 de setiembre de 1900, con motivu del XXX aniversariu de la ocupación de Roma, los Estaos Pontificios yeren disueltos.