Diferencies ente revisiones de «Revolución húngara de 1848»

m
Preferencies llingüístiques
m (correiciones)
m (Preferencies llingüístiques)
[[Archivu:March15.jpg|thumb|Rindición de [[Sándor Petőfi]] recitando'l [[Nemzeti dal]] a un ensame'l 15 de marzu de 1848 (por Mihály Zichy).]]
 
El [[15 de marzu]] de [[1848]], un grupu de mozos intelectuales húngaros, axuntaos nel café Pilvax en [[Budapest|Pest]], redactaron conseñes y versos, según '''[[12 puntos de la Revolución húngara de 1848|los 12 puntos]]''' pa esixir más independencia de la corona de los Habsburgu. El poeta [[Sándor Petőfi]] lideraba a los sos amigos intelectuales [[Mór Jókai]], Pál Vasvári y Gyula Bulyovszky ente otros, quien en xunto empezaron a recitar '''los 12 puntos''' y un poema de Petőfi conocíu como '''[[Nemzeti dal]]''' (en n'[[idioma húngaru|húngaru]]: ''Tonada Nacional''). Llueu avanzaron poles cais de Pest siguíos por un ensame d'inxenieros, médicos, profesores y ciudadanos húngaros que siguíen dando a conocer proclamar que llueu fueron reproducíes nuna imprenta.
D'esta forma, la Revolución empezó'l [[15 de marzu]] de [[1848]] con eventos pocu violentos en Pest y Buda, siguíos por insurrección a lo llargo del reinu, que dexaron a los reformistes húngaros declarar l'autonomía d'Hungría dientro del [[Imperiu Habsburgu]], sol gobiernu de [[Luis Kossuth]] y, como [[Primer Ministru]], [[Luis Batthyány]]. El nuevu gobiernu aprobó una serie de lleis reformistes denominaes les "Lleis d'Abril", que creaben un Reinu Nacional Autónomu d'Hungría col Emperador Habsburgu como'l so [[Monarca|rei]]. Tamién se demandó que'l gobiernu húngaru tuviera'l poder de recibir y gastar tolos impuestos que se colectaran n'Hungría y que tuviera autoridá sobre los reximientos húngaros nel exércitu Habsburgu.
Mientres la guerra civil subsecuente, los [[magiares]] xuntu colos revolucionarios estranxeros tuvieron que lluchar contra l'exércitu austriacu, pero tamién contra los [[Serbia|serbios]], [[Pueblu croata|croatas]], [[Eslovaquia|eslovacos]] y [[alemanes]] qu'habitaben territorios del [[Reinu d'Hungría]], quien teníen les sos propies ideoloxíes [[Nacionalismu|nacional]] y taben en contra d'aceptar un dominiu de los magiares.
 
Primeramente, les fuercesfuercies húngares (''Honvédség'') consiguieron delles victories contra l'exércitu austriacu (na [[batalla de Pákozd]] en septiembre de 1848 y na [[batalla de Isaszeg]] n'abril de [[1849]]), colo cual Hungría declaró la so total independencia d'Austria en 1849. Debíu al trunfu de la resistencia escontra la revolución, Francisco José I tuvo que pidir ayuda al [[zar]] de [[Rusia]], [[Nicolás I de Rusia|Nicolás I]], y l'exércitu rusu invadió Hungría dando llugar a antagonismos ente les partes húngares y ruses.
 
La guerra llevó a la Crisis d'Ochobre en Viena, cuando grupos insurxentes atacaron la comandancia d'una guarnición nel so camín a Hungría pa sofitar les fuercesfuercies de Jelačić. Dempués de que [[Viena]] fuera recuperada poles fuercesfuercies imperiales, el Xeneral Windisch-Graetz y 70.000 soldaos fueron unviaos a [[Hungría]] p'acabar cola última amenaza pal Imperiu austriacu. Pa fines d'avientu, el gobiernu húngaru sacupó Pest.
 
[[Julius Jacob von Haynau]], el xefe del exércitu austriacu qu'asocedió nel gobiernu d'Hungría per pocos meses, ordenó la execución de los caudiellos húngaros del exércitu en [[Llabrái (Rumania)|Llabrái]] y del primer ministru Batthyány en [[Pest]]. D'esta forma, asocedió l'eventu conocíu como la execución de los '''13 [[Mártires de Llabrái]]''' el [[6 d'ochobre]] de [[1849]].
Depués de los años de guerra de 1848-49, el reinu permaneció pasivu. El [[archiduque]] [[Alberto Federico d'Austria-Teschen|Alberto d'Habsburgu]] asumió'l poder como gobernador del [[Reinu d'Hungría]], y esta vegada Hungría foi germanizada.
 
Lajos Kossuth se exilió n'[[Estaos Xuníos]] (onde un condáu en [[Iowa]] recibió'l so nome), en n'[[Istambul|Istambul, Turquía]] y en [[Turín|Turín, Italia]]. Confrontó a les minoríes n'Hungría y popularizó la idea d'una [[confederación]] multiétnica de repúbliques nel [[Danubiu]], polo que s'anició gran descontentu nes minoríes étniques. Munchos de los siguidores de Kossuth escontra'l so esiliu, incluyendo los fíos d'una de les sos hermanes, según quien sofitaben les revoluciones de 1848, permanecieron en [[EE. XX.]] y llucharon na Unión na [[Guerra Civil Americana]].
 
== Ver tamién ==