Diferencies ente revisiones de «Pueblu godu»

Ensin cambiu de tamañu ,  hai 1 añu
m
Iguo testu: -"Danubio" -"Danubiu"
m (Bot: Troquéu automáticu de testu (-Bizancio +Bizanciu))
m (Iguo testu: -"Danubio" -"Danubiu")
[[Archivu:GothicSoldiersMissoriumOfTheodosius.jpg|thumb|250px|Soldaos góticos nel [[Discu de Teodosio]], ellaboráu nel añu 388.]]
[[Archivu:Mausoleum of Theoderic.JPG|thumb|El [[mausoléu de Teodorico]], un monarca godu, alzáu h. 520, no que güei ye [[Italia]].]]
El '''pueblu godu''' foi un [[pueblu xermánicu]] oriental, dos de que les sos cañes, los [[visigodos]] y los [[ostrogodos]], tuvieron un importante papel na [[cayida del Imperiu romanu d'Occidente]] y l'emerxencia de la [[Edá Media|Europa medieval]]. Los godos apoderaron una vasta zona,<ref name="EBOstrogoth">{{cite web |url= http://global.britannica.com/EBchecked/topic/434454/Ostrogoth |title= Ostrogoth |last1= |first1= |last2= |first2= |website= [[Encyclopædia Britannica Online]] |publisher= [[Encyclopædia Britannica, Inc.]] |accessdate= 16 de xineru de 2015}}</ref> que nel so momentu cume, sol [[Realeza xermánica|rei xermánicu]] [[Hermanarico]] y el so subrey [[Atanarico]] posiblemente estendióse dende'l [[DanubioDanubiu]] al [[Ríu Don|Don]], y dende el [[mar Negru]] hasta'l [[mar Bálticu|Bálticu]].<ref>{{cite book|last1=Waldman|first1=Carl|last2=Mason|first2=Catherine|title=Encyclopedia of European peoples|date=2006|publisher=Facts On File|location=Nueva York|isbn=978-0816049646|page=575}}</ref>
 
Los godos falaben el [[Llingua gótica|góticu]], anguaño extinta pero faláu en partes de [[Crimea]] hasta'l sieglu {{SIEGLU|XVIII}}<ref>Waldman, Carl; Mason, Catherine (2006). Encyclopedia of European peoples. New York: Facts On File. p. 575</ref> polos [[godos de Crimea]], la comunidá gótica menos poderosa, más desconocida y, casi paradójicamente, la que más tiempu perduró.
La primer referencia histórica de los godos ye del historiador romanu [[Tácito]] nel añu [[98]] na so obra ''[[Germania (llibru)|Germania]]'', que los asitia na rexón del [[Vístula]] (actual [[Polonia]]), tierra qu'ellos llamaron [[Gothiscandza]] <ref>Jurate Rosales. Los godos, capítulu 5. Barcelona: Ariel (1999)</ref>.
 
Alredor del añu 160, na Europa central, tuvieron llugar los primeros movimientos del [[periodu de les grandes migraciones]], conforme a tribus xermániques empezaron a movese escontra'l sudeste dende les sos tierres ancestrales na desaguada del [[Vístula]], primiendo a les tribus xermániques dende'l norte y l'este. Como resultáu d'ello, n'episodios de [[guerra vándala y gótica]] tribus xermániques (''Rugii'', godos, [[gépidos]], vándalos, [[burgundios]], y otros)<ref name="TheGermansAndTheHuns">{{cite web|url=http://global.britannica.com/EBchecked/topic/195896/history-of-Europe/58257/Barbarian-migrations-and-invasions|title=History of Europe: The Germans and Huns|last2=|first2=|website=[[Encyclopædia Britannica Online]]|publisher=[[Encyclopædia Britannica, Inc.]]|last1=|first1=|accessdate=16 de xineru de 2015}}</ref> cruciaron o bien el baxu DanubioDanubiu o bien el mar Negru, lo que llevó a les [[guerres marcomanas]],<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=gRE0q38Nb70C&printsec=frontcover&dq=the+torne+and+fall+of+the+roman+empire&hl=non&ei=blL6TYnOIsvcsgb8muEH&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&vei=0CCoQ6AEwAA#v=onepage&q=twenty%20thousand%20barbarians&f=false|title=The Torne and Fall of the Roman Empire|last=Gibbon|first=Edward|publisher=Plain Label Books|year=1930|isbn=978-1-60303-405-0}}</ref> que dieron como resultáu una amplia destrucción y la primer invasión de lo que güei ye Italia na dómina del imperiu romanu.<ref name="EBGermanyAncientHistory">{{cite web|url=http://global.britannica.com/EBchecked/topic/231186/Germany/58075/The-press|title=Germany: Ancient History|last2=|first2=|website=[[Encyclopædia Britannica Online]]|publisher=[[Encyclopædia Britannica, Inc.]]|last1=|first1=|accessdate=16 de xineru de 2015}}</ref> Suxurióse que los godos caltuvieron cotacto col sur de Suecia mientres la so migración.<ref name="Arhenius 119,34">{{citation|last=Arhenius|first=B|title=Connections between Scandinavia and the East Roman Empire in the Migration Period|pages=119, 134}}, en {{citation|last=Alcock|first=Leslie|title=From the Baltic to the Black Sía: Studies in Medieval Archaeology|year=1990|pages=118–37|location=Londres|publisher=Unwin Hyman}}.</ref> Los godos tamién actuaron nel [[exércitu romanu]] y tuvieron un papel llindáu, por casu vease [[Gainas]].
 
Na primer incursión atestiguada en [[Tracia]], los godos son mentaos como ''boranoi'' por [[Zósimo]], y depués como ''boradoi'' por [[Gregorio'l Taumaturgu]].<ref name=":1" /> La primer incursión nel imperiu romanu que puede atribuyise a los godos ye'l saquéu d'[[Istros|Histria]] en 238. En décades posteriores hubo otres incursiones asemeyaes,<ref name=":1" /> en particular la [[batalla de Attrio]] en 251, liderada por [[Cniva]], na que morrió l'emperador romanu [[Decio]]. Los godos fueron darréu reclutados con cierta intensidá pa entrar nel exércitu romanu y asina lluchar nes [[guerres romanu-sasánidas]], participando de forma destacada na [[batalla de Misijé]] en 242. Los [[mesogodos]] asitiar en Tracia y [[Mesia]].<ref>[https://en.wikisource.org/wiki/Collier%27s_New_Encyclopedia_(1921)/Goth "Goth"], [[Enciclopedia Collier]], 1921.</ref>
Al saber que Claudio averábase, los godos intentaron primero invadir Italia directamente.<ref>{{harvnb|Tucker|2009|p=150}}</ref> Enfrentar na [[batalla de Naisso]].
 
Paez que [[Aureliano]], quien taba al cargu de toa la caballería romana mientres el reináu de Claudio, lideró l'atraque decisivu na batalla. Dellos supervivientes fueron reasentados dientro del imperiu, ente qu'otros incorporáronse al exércitu romanu. La batalla aseguró la supervivencia del [[imperiu romanu]] mientres otros dos sieglos. En 270, dempués de la muerte de Claudio, los godos sol lideralgu d'aquel a quien los romanos llamaben en [[llatín]] ''[[Cannabaudes]]'' de nuevu llanzaron una invasión sobre l'imperiu romanu, pero fueron ganaos por Aureliano, quien sicasí apurrió [[Dacia (provincia romana)|Dacia]] más allá del DanubioDanubiu. Cuando los romanos abandonaron Dacia escontra 270, los godos entamaron la ocupación del territoriu escontra 300.
 
Alredor de 275 los godos llanzaron un postreru gran asalto sobre [[Asia Menor]], onde la piratería polos godos del mar Negru taba causando grandes alteraciones en [[Cólquide]], [[Ponto]], [[Capadocia]], [[Galacia]] ya inclusive [[Cilicia]].<ref name="BGC53">{{harvnb|Bowman|Garnsey|Cameron|2005|pp=53–54}}</ref> Fueron ganaos en dalgún momentu del añu 276 pol emperador [[Marcu Claudio Tácito]].<ref name="BGC53"/>
 
En 332, [[Constantino I|Constantino]] ayudó a los sármatas a asitiase nes veres septentrionales del DanubioDanubiu pa defendelo contra los ataques de los godos y polo tanto reforzar la [[frontera]] del [[imperiu romanu]]. Calculóse qu'alredor de 100.000 godos morrieron na batalla y Ariaco, fíu del rei de los godos, foi cautiváu.
 
Los godos convirtiéronse progresivamente en soldaos de los exércitos romanos nel sieglu IV, contribuyendo a la casi completa xermanización del exércitu romanu naquella dómina.<ref name="TheGermansAndTheHuns" /> El gustu góticu por llucir [[Peletería|pieles]] poner de moda en Constantinopla, lo que foi denunciáu con intensidá polos conservadores.{{sfn|Cameron|Long|Sherry|2013|p=99}}
 
Dempués d'una fame españó la [[Guerra gótica (376-382)|guerra gótica de 376–382]], cuando se remontaron los godos y dalgunos de los tracios locales. L'emperador romanu [[Valente]] resultó muertu na [[batalla de Adrianópolis]] en 378. Dempués de la decisiva victoria gótica en Adrianópolis, Julio, el [[magister militum]] del [[Imperiu romanu oriental]],<ref name=":1" /> entamó una masacre a gran escala de godos n'Asia Menor, [[Siria (provincia romana)|Siria]] y otres partes del Este romanu.<ref name=":1" /> Tarreciendo la rebelión, Julio atraxo a los godos a les llendes de cais urbanes de les qu'ellos nun podíen escapase y masacró a soldaos y civiles por igual.<ref name=":1" /> Conforme les noticies espublizáronse, los godos remontar por tola rexón, y morrieron en gran númberu.<ref name=":1" /> Pue que los supervivientes asitiar en Frigia.<ref name=":1" /> Anque los [[hunos]] sometieron con ésitu a munchos de los godos, cuando se xunieron a les sos files, un grupu de godos lideraos por [[Fritigerno]] fuxeron cruciando'l DanubioDanubiu. Les principales fontes d'esti periodu de la hestoria gótica inclúi la ''Res gestae'' de Amiano, que menta la implicación gótica na guerra civil ente los emperadores Procopio y [[Valente]] de 365 y rellatada la [[Guerra gótica (376-382)]]. A finales del sieglu IV, los [[hunos]] llegaron dende l'este ya invadieron la rexón controlada polos godos. Alredor del añu 375, los hunos enchieron a los [[alanos]] y depués a los godos.
 
[[Archivu:Empire of Theodoric the Great 523.gif|thumb|350px|La máxima estensión de territorios gobernaos por [[Teodorico el Grande]] en 523]]
 
=== Visigodos ===
Los hunos cayeron sobre los tervingios, que'l so líder, firmemente paganu, [[Atanarico]], buscó abelugu nos montes. Mentanto, el rebelde tervingio [[Arrianismu|arriano]] [[Fritigerno]] dirixir al emperador romanu oriental, [[Valente]] en 376 con una porción del so pueblu y pidió-y que-y dexara asitiar se col so pueblu na vera meridional del [[DanubioDanubiu]]. Valente dexar, ya inclusive ayudó a los godos nel so encruz del ríu (probablemente na fortaleza de [[Silistra|Durostorum]]).{{sfn|Kulokowski|2006|p=130}} Los visigodos [[Saquéu de Roma (410)|escalaron Roma]] sol mandu de [[Alarico]], ganaron [[Attila]] na [[batalla de los Campos Cataláunicos]] baxu [[Teodorico I]] en 451, y fundaron un [[reinu visigodu]] en [[Aquitania]]. En 507, los visigodos fueron emburriaos a [[Hispania]] pol [[reinu francu]] dempués de la [[batalla de Vouillé]] en 507. [[Hispania]] taba en situación de caos tres la invasión de [[suevos]], [[alanos]] y [[vándalos]].
 
A finales del sieglu VI, los visigodos convirtiérense al cristianismu. Fueron conquistaos en 711 cuando'l musulmanes ganaron al [[rey Rodrigo]] mientres la [[conquista musulmana de la península ibérica]], pero fundaron el [[reinu d'Asturies]] en 718 y empezaron a recuperar el control sol lideralgu del noble [[visigodu]] [[Pelayo d'Asturies]], que la so victoria na [[batalla de Cuadonga]] (h. 722) qu'empezó una meyora escontra'l sur de los reinos cristianos que, más tarde, llamaríase [[Reconquista]]. Esti reinu asturianu evolucionaría hasta convertise no que modernamente son [[España]] y [[Portugal]].<ref name="TheChristianStates">{{cite web|url=http://global.britannica.com/EBchecked/topic/557573/Spain/70360/The-Christian-states-711-1035|title=Spain: The Christian states, 711–1035|last2=|first2=|website=[[Encyclopædia Britannica Online]]|publisher=[[Encyclopædia Britannica, Inc.]]|last1=|first1=|accessdate=16 de xineru de 2015}}</ref> Estos godos se hispanizaron por completu, calteniendo pocu o nada de la so cultura orixinal, salvu polos nomes xermánicos, dalgunos de los cualos entá s'usen na España moderna.
Cabo destacar que los godos absorbieron con facilidad innovaciones teunolóxiques, como'l [[estribu]], l'[[Arcu (arma)|arcu]], la [[equitación]] y nueves táctiques militares basaes principalmente na caballería armada con arcu y flecha. Con estes meyores y la riqueza llograda del comerciu colos romanos, los godos conviértense prontamente nuna gran potencia que s'atopa percima d'otros pueblos xermánicos. Esto fai que se tresformen nun problema pal Imperiu romanu.
 
Esti desenvolvimientu económicu (y tamién el desenvolvimientu militar) produció esmolición dientro de les llendes imperiales, polo que Aureliano decidir a proclamar el ''Deus et dominus natus'', reconociendo asina a la nación goda asitiada en Dacia, nel añu [[270]]. D'esta forma, los romanos reconocíen a los godos como una nación amigo y vecino, a pesar de que les incursiones al otru llau del DanubioDanubiu prosiguíen ensin importar lo que s'axustara nos trataos. Col ''Deus et dominus natus'' intentóse pacificar a los godos, faciéndo-yos creer que yeren prestosos y necesarios pal Imperiu; como bien se sabe, los romanos siempres fueron bonos [[diplomacia|diplomáticos]].
 
L'arqueoloxía demuestra que los visigodos, a diferencia de los ostrogodos, fueron predominantemente granxeros. Cultivaben trigu, cebada, centenu, llinu. Tamién criaben gochos, aves de corrolada y cabres. Caballos y pollinos criábense como animales pa trabayar, y alimentábase-yos con segáu. Les oveyes criar pola so llana, de la que faíen ropa. L'arqueoloxía indica que yeren arteros alfareros y ferreros. Cuando s'axustaben trataos de paz colos romanos, los godos esixíen llibre comerciu. Les importaciones de Roma incluyíen vinu, y aceite pa cocinar.<ref>{{cite web|title=The Visigoths' Peasant Economy|url=http://mek.niif.hu/03400/03407/html/27.html|website=Magyar Elektronikus Könyvtár|accessdate=17 de setiembre de 2016}}</ref>
El [[idioma góticu]] ye una de les [[llingües xermániques]] más tempranamente documentada, nel sieglu IV, faciendo d'él un idioma d'interés en [[llingüística comparada]]. Atopáronse escritos de lleendes populares de la [[Edá Media]] y, inclusive, dellos estudiosos atoparon evidencia de que se faló hasta'l [[sieglu XVI]], cuando s'escastó definitivamente, cola desparición del [[góticu de Crimea]].
 
El [[idioma góticu]] ye una [[llingües xermániques|llingua xermánica]] extinta, que, cola llingua de los [[burgundios]], [[vándalos]], [[hérulos]] y rugenos, constituyía'l [[llingües xermániques orientales|grupu xermánicu oriental]]. Del restu d'estes llingües nun se conoz más, si ye que se conoz daqué, que dellos nomes propios y dellos sustantivos, o pallabres tomaes emprestaes d'otros idiomes. El góticu conozse primariamente pol [[Codex Argenteus]], una traducción de la Biblia. Caltiénense fragmentos de la traducción de la [[Biblia]], efectuada por [[Ulfilas]], que convirtió y evanxelizó a los godos. Estos, asitiaos de primeres al norte del [[DanubioDanubiu]], fueron conducíos pol mentáu obispu nel añu [[348]] al otru llau del ríu, cerca de [[Nicópolis]], por que pudieren escapar de les persecuciones anticristianas decretaes por [[Atanarico]].
 
La obra de Ulfilas foi de gran importancia. Non yá yera gran conocedor de la so propia llingua, sinón tamién del [[llatín]] y [[idioma griegu|griegu]]. Ver na necesidá de treslladar los conceutos, los fechos culturales y los oxetos de la civilización grecorromana a una llingua alloñada de too ello, por cuenta de les característiques culturales del pueblu que lu falaba y carente tamién, si sálvense les inscripciones [[runes|rúniques]] xermániques, de cualquier tradición lliteraria. Poro, Ulfilas tuvo que crear de primeres un [[alfabetu]] proveniente del griegu, pero con traces llatines y rúnicos, y solucionar de siguío los complicaos problemes rellacionaos cola [[semántica]]. Entá cola llimitación de tratase d'una llingua d'una sola persona y resultancia d'una traducción, ye la primera [[llingua xermánica]] documentada. Amás la llingua gótica tien ciertos trazos de caltenimientu ausente o en víes de desapaición n'otres llingües xermániques- qu'asitien a esti idioma históricu abondo cerca d'aquella astracción científica que constitúi'l xermánicu común.
La relación de los godos con Suecia convertir nuna parte importante del nacionalismu sueco, y, hasta'l sieglu XIX, los suecos yeren consideraos davezu como descendientes directos de los godos. Güei, los estudiosos suecos identifiquen esto como un [[movimientu cultural]] conocíu como [[goticismu]], qu'inclúi l'entusiasmu por toles coses del [[nórdicu antiguu]].
 
L'idioma y la cultura gótiques sumieron en gran midida na [[Edá Media]], anque la so influencia siguió en pequeñes formes en dellos estaos europeos occidentales. L'idioma sobrevivió como llingua doméstica na [[península ibérica]] (modernes [[España]] y [[Portugal]]) hasta'l sieglu VIII, y l'autor francu [[Walafrido Strabo]] escribió qu'entá se falaba nel baxu DanubioDanubiu y que'l góticu de Crimea falar en rexones montascoses aisllaes en Crimea a principios del sieglu IX. Términos que paecen góticos atopar en manuscritos tardíos (posteriores al sieglu IX) que pue que nun pertenezan al mesmu idioma. Nel sieglu XVI un pequeñu númberu de persones en [[Crimea]] podíen falar entá [[góticu de Crimea]].<ref>{{cite book|title=An Introduction to the Gothic Language|last=Bennett|first=William H|year=1980|page=27}}
</ref>
* [[Ambrosio]]: El prólogu de ''De Spiritu Sancto'' (Sobre l'Espíritu Santu) fai una referencia de pasada a los títulos reales de Atanarico antes de 376.<ref>Ambrosio, ''De Spiritu Sancto'', llibru I, prefaciu, parágrafu 15</ref>{{citarequerida}} Comentariu sobre san Lucas: "Chuni in Halanos, Halani in Gothos, Gothi in Taifalos et Sarmatas insurexerunt".
* [[Amiano Marcelino]]: ''Res Gestae Libri XXXI.''<ref>[[Edward Gibbon]] xulga a Amiano "una guía creíble y fiable, quien compunxo la hestoria de la so propia dómina, ensin dexase llevar por prexuicios y pasiones que davezu afectaben a la mente d'un contemporaneu." (Gibbon, Edward, ''Torne and Fall of the Roman Empire'', capítulu 26.5). Pero él tamién condergó a Amiano por falta d'elegancia lliteraria: "La bocayona y vulgar pluma de Amiano describió les sos sangrientes figures con aburrible y desagradable exactitú." (Gibbon, capítulu 25.) [[Ernst Stein]] emponderó a Amiano como "el mayor xeniu lliterariu que'l mundu produxera ente Tácito y Dante" (Y. Stein, ''Geschichte deas spätrömischen Reiches,'' Viena 1928).</ref> Escribió que la dominación de los [[hunu|hunos]] de los reinos godos en Escitia empezó nos años 370.<ref name="Marcellinus XXXI 2">"Sicasí, la grana y l'orixe de tola ruina y dellos desastres que la roxura de Marte amenaba... qu'atopáramos (les invasiones de los hunos)",{{citation|last=Marcellinus|first=Ammianus|title=Latin text and English translation|year=1922|author2=tr. John Rolfe|volume=XXXI|chapter=2|publisher=Loeb edition}}.</ref>
* L'autor anónimu de la [[Hestoria Augusta]] escribió que los godos, xuntu colos [[hérulos]] escalaron [[Heraclea Pontica]], [[Cícico]] y [[Bizanciu]]. Fueron ganaos pola [[armada romana]] pero consiguieron escapar al [[mar Exéu]], ente qu'escalaben les islles de [[Lemnos]] y [[Esciros]]. Na [[batalla de Termópilas (267)]] escalaron delles ciudaes del sur de Grecia ([[Acaya (provincia romana)|provincia de Acaya]]) incluyendo [[Atenes]], Corinto, [[Argos]], [[Olimpia]] y [[Esparta]]. Una milicia ateniense, liderada pol historiador [[Dexipo]], emburrió a'l invasores escontra'l norte onde fueron interceptaos pol exércitu romanu empobináu por Galieno.<ref name="ReferenceA">''Scriptores Historiae Augustae'', ''Vita Gallienii'', 13.8</ref> Sicasí, grandes proporciones conócense como fraudulentas y l'exactitú fáctica del restu ye daqué apostáu.<ref>Craig H. Caldwell: ''[http://www.dmut.net/en/107/107408.pdf Contesting llate Roman Illyricum. Invasions and transformations in the Danubian-Balkan provinces] {{Wayback|url=http://www.dmut.net/en/107/107408.pdf |date=20160313032748 }}''. Una disertación presentada na Universidá de Pricenton na candidatura pal grau de doctor en filosofía. Cita: "La Vida de Probo como gran parte del restu de la Hestoria Augusta ye una fonte más fiable de la so audiencia del sieglu IV entós pa la so tema del sieglu III"; Robert J. Edgeworthl (1992): ''More Fiction in the "Epitome".'' Steiner. Cita: "Pa un sieglu que foi establecíu pa prestu xeneral, anque nun sía universal, que les biografíes de la Hestoria Augusta, especialmente dempués de Caracalla, son un texíu de ficción y fabricación puesta sobre una fina capa de fechu históricu"; esta perspeutiva empieza con [[Hermann Dessau]].</ref> De les segundes invasiones, la hestoria documenta qu'una enorme coalición formada por godos ([[greutungos]] y [[tervingios]]), [[gépidos]] y [[bastanos]], lideraos de nuevu polos [[hérulos]], axuntaos na desaguada del ríu Tyras ([[Dniéster]]).<ref>La ''Hestoria Augusta'' menta escitas, greutungos, tervingios, gépidos, peucinos, celtes y hérulos. Zosimo menta escitas, hérulos, peucinos y godos.</ref> Pretenden un númberu total de 2.000–6.000&nbsp;barcos y 325.000&nbsp;homes.<ref>''Scriptores Historiae Augustae'', ''Vita Divi Claudii'', 6.4</ref> Esta ye probablemente una gran desaxeración pero sigue siendo indicativa de la escala de la invasión. Dempués de fracasar nel so ataque de delles ciudaes nes mariñes del mar Negru occidental y el DanubioDanubiu ([[Constenţa]], [[Marcianopolis]]), ellos atacaron Bizanciu y [[Uskudar]]. Parte de la so flota naufragó, bien por cuenta de la inesperiencia gótica nel saléu al traviés de les violentes corrientes de la Propóntide<ref>Zósimo, 1.42</ref> o por cuenta de que foi ganada pola armada romana.
* [[Aurelio Víctor]]: Los ''Césares'', una hestoria dende [[Augusto]] hasta [[Constancio II]]
* [[Casiodoro]]: una hestoria perdida de los godos usada por Jordanes
* [[Epitome de Caesaribus]]
* [[Eunapio]], historiador griegu del sieglu IV, describe la poderosa constitución de los godos de manera peyorativa: los sos cuerpos provocaron despreciu en tolos que los vieron, porque yeren demasiáu grandes y pesaes por que los sos pies llevar, y yeren apertaos na so cintura &ndash; como aquellos inseutos de los que fala [[Aristóteles]].<ref>{{harvnb|Moorhead|Stuttard|2010|p=56}}</ref> [[Eutropio]]: ''Breviariu''
* [[Eusebio]], un historiador qu'escribieron en griegu nel sieglu III, escribió qu'en 334, Constantino sacupó aprosimao a 300.000 [[sármatas]] dende orellar norte del DanubioDanubiu dempués d'una revuelta de los esclavos sármatas. Dende 335 hasta 336, Constantino, siguiendo cola so campaña nel DanubioDanubiu, ganó a munches tribus gótiques.<ref>{{citation|last=Eusebius|title=Vita Constantini|chapter=IV.6}}</ref>
* [[Filostorgio]]: hestoria de la ilesia griega *
[[Gregorio de Nisa]]