Diferencies ente revisiones de «Marcu Vitruviu»

14 bytes desaniciaos ,  hai 1 añu
m
Preferencies llingüístiques
m (Bot: Actualizando categoríes)
m (Preferencies llingüístiques)
{{Persona}}
 
'''Marcu Vitruvio Polión''' (en [[llatín]] ''Marcus Vitruvius Pollio''; c. 80–70 e.C. - c. 15 e.C.) foi un [[arquiteutu]], [[escritor]], [[inxeniería|inxenieru]] y tratadista [[Antigua Roma|romanu]] del [[sieglu I e.C.|sieglu I e.C.]] Ye frecuente, anque non aparente, atopar el so nome escritu como '''Vitrubio'''.
 
== Biografía y obra ==
L'últimu llibru ta dedicáu a les máquines: de tracción, elevadoras d'agua y tou tipu d'artefactos bélicos ([[catapulta|catapultes]], [[ballesta|ballestes]], [[tortúa (formación)|tortúes]], etc.). Vitruvio describió perbién la [[turbina hidráulica|rueda hidráulica]] nel cap. X.5. La rueda de Vitruvio yera vertical y l'agua emburriábalo pembaxo; unos [[engranaje]]s teníen la finalidá de camudar la direición del xiru y aumentar la velocidá de les [[muela|mueles]]; calcúlase que cola [[enerxía]] producida por una d'estes ruedes podíen molese 150 [[kg]] de [[trigu]] por [[hora]], ente que dos [[esclavu|esclavos]] solo molíen 7 kg.<ref>Plafón informativu del [[Muséu de la Ciencia y de la Técnica de Cataluña]] ([[Terrassa]])</ref>
[[Archivu:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|thumb|''[[Home de Vitruvio]]'', de [[Leonardo da Vinci]].]]
''De Architectura'', conocíu y emplegáu na [[Edá Media]], imprimir por primer vegada en [[Roma]] en [[1486]], edición del humanista y gramáticu Frai [[Giovanni Sulpicio de Veroli]], ufiertando al artista del [[Renacimientu]], imbuyíu de l'almiración poles virtúes de la cultura clásica tan propiu de la dómina, una canal privilexada por aciu el que reproducir les formes arquitectóniquesarquiteutóniques de l'antigüedá greco-llatina. Darréu, publicar na mayor parte de los países ya inda güei constitúi una fonte documental insustituible, tamién poles informaciones qu'apurre sobre la [[pintura]] y la [[escultura]] [[Grecia Antigua|grieges]] y [[Antigua Roma|romanes]].<ref>{{cita web|autor=Biografíes y Vides|título=Marco Vitruvio|url=http://www.biografiasyvidas.com/biografia/v/vitruvio.htm|fechaacceso=14 d'ochobre de 2004}}</ref> El famosu dibuxu de [[Leonardo da Vinci]], el ''[[Home de Vitruvio]]'', sobre les proporciones del home ta basáu nes indicaciones daes nesta obra. El dibuxu caltiense agora na Galleria dell'Accademia, en [[Venecia]]. El gran redescubridor de Vitruvio foi [[Petrarca]], y tres l'espardimientu pol florentín de la obra d'esti autor clásicu, puede afirmase que Vitruvio sentó les bases de l'arquiteutura Renacentista.<ref>[http://www.march.es/conferencies/anteriores/voz.asp?id=2704 | Ricu, Francisco: Petrarca: la so vida, la so obra, el so tiempu min. 34]</ref>
 
Les imáxenes qu'ilustren la obra de Vitruvio, nes sos ediciones hasta'l sieglu XVIII, non solo esclarien y enguapecen el tratáu grecorromanu, sinón que son espresión de distintes intenciones y usos qu'esi llibru tuvo na modernidá europea.
Vitruvio ye famosu por afirmar nel so llibru ''[[De Architectura]]'' que ciertos edificios públicos tienen d'esibir los trés cualidaes de ''firmitas, utilitas, venustas'' - esto ye, tienen de ser sólidos, preseos, formosos. Estes cualidaes dacuando llámense les ''virtúes de Vitruvio'' o la '''Tríada de Vitruvio'''. Dende'l sieglu XVII, esta Tríada usar pa describir l'arquiteutura polo xeneral, anque la descripción vitruviana de la disciplina ye bien distinta.
 
Según Vitruvio, l'arquiteutura ye una imitación de la naturaleza. Como les aves y les abeyes constrúin los sos niales, los seres humanos constrúin vivienda a partir de materiales naturales, que-yos da abelugu contra los elementos. Pal perfeccionamiento d'esti arte de la construcción, los griegos inventaron los ordes arquitectónicosarquiteutónicos: [[Dóricu (orde)|dóricu]], [[Xónicu (orde)|xónicu]] y [[corintiu]]. Dióse-yos un sentíu de la proporción, que remató na comprensión de les proporciones de la mayor obra d'arte: el [[cuerpu humanu]]. Esto llevó Vitruvio a la definición d'un canon del cuerpu humanu, el [[Home de Vitruvio]], adoptáu más tarde por Leonardo da Vinci: el cuerpu humanu inscritu nel círculu y el cuadráu (el patrones xeométricos fundamentales del orde cósmicu).
 
A Vitruvio considérase-y dacuando llibremente como'l primer arquiteutu, pero ye más esactu describilo como'l primer arquiteutu romanu qu'escribió rexistros del so campu que sobrevivieron. Él mesma cita a obres mayores, pero menos completes. Yera siquier un pensador orixinal o tenía l'intelectu creativu d'un codificador de la práutica arquitectónica esistente. Tamién hai que señalar que Vitruvio tenía un algame muncho más ampliu que los arquiteutos modernos. Los arquiteutos romanos practicaben una amplia variedá de disciplines; en términos modernos, podríen describise como la combinación d'[[inxenieru|inxenieros]], [[arquiteutu|arquiteutos]], [[Paisaxista|arquiteutos paisaxistes]], artistes y artesanos. Etimológicamente la palabra arquitectu deriva de les pallabres griegues que signifiquen "maestru" y "constructor". El primeru de los diez llibros ocupar de munches temes qu'agora entren nel ámbitu de l'arquiteutura del paisaxe.