Abrir el menú principal

Cambios

m
Preferencies llingüístiques
Les [[pallabres]], na so significación primaria, nada signifiquen sacante les idees que tán na mente del que les usa" Locke (Ensayu III, II, 2).
 
Cola matización, "na so significación primaria", [[Locke]] paecía escluyir primero de too los escurrimientos [[metallingüístiques]] de les pallabres, esto ye, cuando les pallabres utilizar pa referise a sigo mesmes, y amás, les pallabres sincategoremáticas, de les que explícitamente afirma que sirven pa significar la conexón qu'establez la mente coles proposiciones, venceyando unes con otres. Con esto previénose [[Locke]] contra les crítiques, que sicasí, fueron formulaes darréu, qu'aportunaron na necesidá de qu'a cada palabrapallabra correspuéndalu una idea, so pena de ser considerada asignificativa.
 
=== Frege ===
 
== El fonetismo o fonetización ==
En tola temática sobre filosofía del llinguaxe, especialmente sobre la semántica, la palabrapallabra ''fonetismo'' nun apaez per parte dalguna, siendo este un fenómenu trascendental del llinguaxe ordinariu, un fechu que se produció na antigua [[Sumeria]]. Consistió na identificación de los llinguaxes escrito y falao coles idees representaes: l'escritu da-y consistencia y facilita l'analís, ente que'l faláu da-y dinamismu, lo que facilita la so síntesis.
 
El problema no que se refier a la semántica ta nel dinamismu de les pallabres, reflexaes nel [[cambéu léxicu]]: una palabrapallabra puede tener munchos significaos, inclusive escluyentes dacuando. Doblar un periódicu ye amenorgar la so superficie a la metá, ente que doblar un apueste ye multiplicala por dos. Namái ye un exemplu. ¿Cómo ye posible que podamos entender con un llinguaxe asina? Gracies al [[pragmática|conocencia pragmática]] y al sentíu que solemos tener los falantes. Sicasí esto hai qu'esplicalo de dalguna manera. Pensemos nun chiste en qu'una palabrapallabra dicir nun contestu en que significa una cosa y de siguío ufiértase otru contestu en que significa otra que rebota contra la primera, que ye lo que provoca la risa. ¿Por qué esto pue ser asina? Por daqué que fai más de sieglu y mediu reparó un filósofu español güei dafechu escaecíu, [[Jaime Balmes]]: que nós nun identificamos el conteníu d'un términu nel momentu mesmu d'oyelo, sinón tiempu dempués. Esto fai que'l ser humanu pueda ser autónomu nel momentu d'entender, cosa que nun-y asocede a la máquina, qu'identifica de manera instantánea, lo que la fai automática. Entós el desaxuste temporal ente'l momentu d'oyer un términu y el d'identificar el conceutu correspondiente ye lo que fai que podamos faer col dinamismu del llinguaxe ordinariu. Y claro, esto foi posible desque se produció'l fonetismo, pos el llinguaxe faláu introdució'l tiempu, que ye nel que se produz el dinamismu y nel que puede entendese cada términu con más d'un significáu.
 
== Concepciones del llinguaxe ==
Dambes son les concepciones prearistotélicas del llinguaxe: [[naturalismu]] y [[convencionalismu]]. El naturalismu apuesta pola postura de la mimesis, na que'l llinguaxe (componentes llingüísticos y ontolóxicos) ufierta un reflexu fiel de la realidá, y por tantu constitúi un métodu heurísticu p'algamar la conocencia de la realidá. El [[convencionalismu]] niega una conexón directa de tala forma que l'usu de los nomes ye por convención social (nomoi construyíos por ethoi). Niega pos la capacidá del llinguaxe d'ufiertar un reflexu fiel de la realidá.
 
El [[significáu]] ye un conceutu fundamental pa la filosofía del llinguaxe. El conceutu ye miráu dende un puntu de vista netamente filosóficu y dacuando [[psicoloxía|psicolóxicu]]. Polo xeneral, nun s'estudia lo que pallabres individuales o oraciones puedan significar, cosa pa la cual esisten los diccionarios y enciclopedies. Asina entós, con respectu al significáu, surdieron les siguientes entrugues: ¿Cuál ye la naturaleza del significáu?, ¿qué significa la palabrapallabra "''significáu''"?, ¿cuál ye la [[razón]] pola cual les espresiones tienen los significaos que tienen y non otru?, ¿qué espresiones tienen el mesmu significáu qu'otres? y ¿Por qué?. ¿Cómo ye posible componer les oraciones en "[[tou]]" con sentíu?, ¿tienen les partes d'una [[Oración (gramática)|oración]] sentíu? y ¿cómo pueden los significaos de les pallabres ser conocíos polos seres humanos?
 
Nuna temática asemeyada surde'l [[fenómenu]] de la [[verdá]] y la so relación col significáu. Más qu'estudiar qué oraciones son anguaño verdaderes, esta caña de la filosofía estudia qué tipu de significaos pueden ser verdaderos o falsos. Asina, entós, pueden surdir entrugues tales como: ¿Qué significa qu'una oración sía verdadera?, ¿pueden oraciones ensin sentíu ser verdaderes o falses?, ¿pueden ser verdaderes o falses la oraciones que se refieren a coses que nun esisten? y ¿son les oraciones les que son verdaderes o falses, o ye l'usu d'estes el que determina'l so valor de verdá?
== Filósofos del llinguaxe Dalgunos de los filósofos del llinguaxe más importantes son [[Gottlob Frege]], [[Bertrand Russell]], [[Ludwig Wittgenstein]], [[Wilhelm von Humboldt]], [[Charles Williams Morris]], [[Gadamer]], [[John Langshaw Austin]] y [[Mijaíl Bajtín]].
 
Los filósofos del llinguaxe nun tán bien esmolecíos col significáu individual d'una palabrapallabra o oración. El diccionariu más cercanu o la enciclopedia pueden resolver el problema sobre'l significáu de les pallabres y cómo falar correchamente un llinguaxe al saber cuál ye'l significáu de la mayoría de les [[Oración (gramática)|oraciones]].
 
Lo que más-yos interesa a los filósofos ye la entruga: ¿qué significáu tien una espresión que quier dicir dalguna cosa? ¿Por qué les espresiones tienen el significáu que tienen? ¿Qué espresiones tienen el mesmu significáu qu'otres espresiones y por qué? ¿Cómo puede conocese'l significáu? Y la entruga más básica: ¿qué quier dicise' cuando usamos el términu "''significar''"?
Ye bien conocíu qu'esisten distintos partes del llinguaxe. Una [[oración (gramática)|frase común]] ta compuesta por [[sustantivu|sustantivos]], [[verbu|verbos]], [[axetivu|axetivos]] y otres pallabres con significancia gramatical. La entruga más importante nesta área, y quiciabes la entruga más importante pa'l pensadores [[generativismo|generativistas (formalistes)]] y [[Estructuralismu (llingüística)|estructuralistes]], ye: «¿de qué manera remanez el significáu de la frase, como resultáu de cada parte?»
 
Munchos aspeutos del problema de cómo tán formaes les frases, tán dirixíes a la área llingüística de la [[sintaxis]]. Los filósofos semánticos tienden a enfocalo nel [[principiu de composicionalidad]], pa esplicar la relación ente'l significáu de les partes y la frase completa. El principiu de composicionalidad diz qu'una frase puede ser entendida, sobre la base del significáu de les partes de la frase (por casu: [[palabrapallabra]]s, [[morfema]]s) xuntu al entendimientu de la so estructura (por casu: [[sintaxis]], [[lóxica]]).
 
== Les tradiciones d'estudiu del llinguaxe ==
 
Na cultura Occidental l'estudiu del llinguaxe foi lleváu a cabu per trés tradiciones distintes d'investigación que pueden ser caracterizaes de manera un tanto simplaya como les tradiciones [[teolóxica]], [[filosófica]] y [[científica]]. Bien probablemente la más antigua d'estes tradiciones sía l'estudiu teolóxicu y relixosu del llinguaxe. Tanto la tradición [[xudaica]] como la cristiana emprestaron siempres nes sos enseñances una atención escepcional a los testos y a les sos interpretaciones. En particular a los relatos de la creación del mundu pola palabrapallabra divina, la primer actividá d'Adán al dar nome a los animales o al relatu del tracamundiu de les llingües de [[Babel]] fueron fonte permanente de reflexón. “Nel principiu yera Palabra”Pallabra” entendía l'apóstol Juan al empezar el so Evanxeliu. La exéxesis la conciencia de la llimitación del llinguaxe humanu pa falar de Dios, la necesidá de inculturar en toles llingües el mensaxe salvífico o'l valor pragmáticu del llinguaxe sacramental son elementos esenciales que dexen alvertir la importancia asignada al estudiu del llinguaxe na tradición cristiana.
 
L'alderique filosóficu más antiguu sobre la llingua que se caltuvo ye'l diálogu de [[Platón]] (c. 427-347 a. de C.) tituláu Cratilo. Tratar d'un discutiniu alrodiu de los oríxenes del llinguaxe y la naturaleza del significáu, na que Hermégenes sostien la opinión de que les pallabres son convencionales y la so relación coles coses ye arbitraria, ente que Cratilo defende que “hai un nome correctu de manera natural pa caúna de les coses: un nome nun ye a cencielles el que delles persones alcuerden pa llamar a una cosa”.
La conexón ente llinguaxe y cultura foi acentuada especialmente nel ámbitu del [[idealismu]] [[Idioma alemán|alemán]]. El llinguaxe, a xuiciu de [[Hegel]], ye l'actualidá de la cultura”. [[Wilhelm von Humboldt|Humboldt]] y, darréu [[Karl Vossler]] sorrayaron que l'actividá llingüística representa un objetivarse del suxetu que, al actuar, da forma por sigo mesmu a un [[cosmos]], y dempués d'actuar, contempla'l so productu como daqué distintu de sigo mesmu, llistu pa moldiase en nuevos actos espresivos. El llinguaxe ye consideráu como una creación, [[arte]] realizáu por un [[personalidad|espíritu]] llibre.
 
El llinguaxe ye manifestación d'una cultura, pos cada [[idioma|lengua]] contién los saberes, idees y creencies alrodiu de la realidá que comparte una comunidá. El llinguaxe ye la primer forma de la que'l ser humanu dispon p'afitar y objetivar el [[conocencia]] de sigo mesmu y del mundu. Al traviés de la palabrapallabra, que da un nome a les coses y a los oxetos, el mundu adquier la fisonomía d'un mundu humano y familiar.
 
En cuanto constitúi un saber transmisible, el llinguaxe ye un fechu cultural. Nel léxicu d'una llingua reflexen dichos y espresiones, que reflexen la cultura de les xeneraciones anteriores. Dientro de la llingüística estricta Sapir y Whorf formularon la llamada, [[hipótesis de Sapir-Whorf]] qu'afirmaba qu'el mesmu pensamientu podría trate afeutáu poles categoríes astractes reflexaes na llingua del falante. Tres décades de discutiniu, esta noción ye refugada pola mayor parte de llingüistes ya investigadores en ciencia cognitiva.
=== Edá Media ===
Esta dómina vien marcada pola obra de [[San Agustín]] y pola traducción del ''De interpretatione'' per parte de [[Boecio]]. Tocantes a [[San Agustín]], dellos aspeutos de la so teoría del llinguaxe merecen ser destacaos, bien pola so importancia en sí o pola so influencia nos [[escolásticos]] posteriores. Tien una filosofía del signu qu'inclúi la definición d'esti como realidá material que remembra nel entendimientu una realidá ayena (''De doctrina cristiana''). El signu llingüísticu ta constituyíu por una unión intrínseca de soníu y significación (''[[De Magistro]]''). Nun ye concebible un signu ensin significáu (''soníu vacuo''). Nel significáu mora'l nucleu del valor o la fuercia (''vis'') del signu llingüísticu, anque nun s'identifica con elles. La fuercia del signu ye una noción más amplia qu'inclúi tantu la significación como les distintes formes en que tal significación afecta a una audiencia (''principia dialectae''). La impresión que produz la teoría de signu de [[San Agustín]] ye la que defende una conexón directa ente'l signu y la cosa significativa.
Saber el significáu d'una palabrapallabra ye saber indicar la realidá qu'invoca nel [[Espiritualidad|espíritu]]. Pero hai que tener en cuenta qu'estrema ente dos planos nos cualos puede considerase al signu: unu, el planu esterior, en cuanto realidá fónica (''vox verbi''); otru en cuanto realidá interior, auténticu signu. Les pallabres pertenecientes a esti llinguaxe interior son comunes a toles llingües ya independientes de la so traducción verbal a una llingua concreta. En realidá, la relación que guarden ente sí los dos niveles del llinguaxe ye una relación [[semiótica]]: les pallabres esteriores son signos de les pallabres interiores.
 
La conocencia de les obres de [[Aristóteles]] nel sieglu XIII animó les reflexones llingüístiques de los filósofos medievales. Impulsó les investigaciones sobre les propiedaes terminorum y los sincategoremata, esto ye sobre la naturaleza [[semántica]] de los términos y sobre la función y significáu de les característiques llingüístiques ([[William de Shyreswood]], [[Pedro Hispanu]], [[Guillermo de Ockham]]). Esti autores estremaron dos propiedad fundamentales nos términos: la significatio y la supossitio.
Nel senu de la [[filosofía|filosofía continental]] la filosofía del llinguaxe nun ye estudiada, como sí asocede dientro de la [[filosofía analítica]], como una disciplina independiente. Sicasí, les reflexones en redol al llinguaxe son fundamentales n'ensame de cañes filosófiques tradicionalmente etiquetaes como pertenecientes a la [[filosofía continental]], por casu, la [[semiótica]], la [[Fenomenoloxía (filosofía)|fenomenoloxía]], la [[ontoloxía]], l'[[Heidegger|heideggerianismo]], la [[hermenéutica]], la [[deconstrucción]], l'[[Estructuralismu (llingüística)|estructuralismu]], el [[esistencialismu]] o la [[teoría crítica]] de la [[Escuela de Frankfurt]]. En casi toes estes disciplines la idea de llinguaxe ye unviada al conceutu de [[logos]] desenvueltu na filosofía griega antigua entendida como discursu o dialéctica. El llinguaxe y los conceutos son reparaos como formando parte de la hestoria cultural. Los ancestros denominen al llinguaxe como parte fundamental d'una vida llargo y provechoso. Anguaño siguimos teniendo esa mesma concepción.
 
Nel campu de la [[hermenéutica]], esto ye, la teoría de la interpretación polo xeneral, les reflexones en redol al llinguaxe xugaron un papel fundamental nel senu de la [[filosofía continental]] a lo llargo de too el [[sieglu XX]]sobremanera dientro de la llinia de reflexón empecipiada por [[Martin Heidegger]] cola so propuesta de xiru ontolóxicu de la comprensión. [[Martin Heidegger]] combinó la [[Fenomenoloxía trascendental|fenomenoloxía]] desenvuelta pol so maestru [[Edmund Husserl]], la hermenéutica de [[Wilhelm Dilthey]] y gran cantidá de conceutos heredaos de la filosofía de [[Aristóteles]] pa desenvolver la so concepción particular del llinguaxe. [[Heidegger]] consideraba que'l llinguaxe anguaño ta cosificado pol sobreuso de los conceutos más fundamentales y, por ello, estos conceutos yá nun son aptos pa entamar l'estudiu en fondura del [[Ser]]. Por casu, la mesma palabrapallabra [[ser]] cargóse con ensame d'acepciones que la faen desaparente pa la espresión. Ye por ello que Heidegger se vale de la ductibilidad del so idioma maternu, nel qu'escribió toles sos obres, l'[[Idioma alemán|alemán]] pa crear nueves pallabres que nun tuvieren cosificadas pol so usu que fueron emplegaes nel desenvolvimientu de la so filosofía. Nesti trabayu de reinvención llingüística [[Heidegger]] arrenunció a conceutos fundamentales de la tradición filosófiques como, por casu, [[conciencia]], [[ego]], [[Naturaleza humana|humanidá]], [[naturaleza]]. Dientro de los conceutos más importantes xeneraos por Heidegger atópense'l de [[Ser-en-el mundu]] ''In-der-Welt-Sein'', ''Seyn'' o ''Exsistencia'' (conforme coles traducciones habituales). Na so célebre obra [[El ser y el tiempu]] (''Sein und Zeit'', tamién traducida como ''Ser y tiempu'', prescindiendo de los artículos) Heidegger constrúi les sos filosofía del llinguaxe en redol al conceutu fundante de ''Ser-en-el mundu'', tal filosofía centrar na fala, esto ye, nel emplegu que se realiza del llinguaxe de forma cotidiana. Heidegger considera que la escritura nun ye más qu'un suplementu de la fala (nesto sigue la considerancia [[Platón|platónica]] contenida nel [[Fedro]]), esto debe a que'l llector constrúi la so propiu fala interna mientres llee. La característica fundamental del llinguaxe ye qu'ésti ye anterior a la fala, cuando somos refundiaos al mundu'l llinguaxe yá ta ende, colos sos significaos culturalmente establecíos. Por cuenta de esti sucesu Heidegger puede falar d'una cierta precomprensión del mundu contenida, a priori, nel llinguaxe. Sicasí, esta precomprensión namái remanez una vegada nomóse la cosa o ''articuláu'l so intelegibilidad''.
 
El filósofu alemán, y discípulu de [[Martin Heidegger]], [[Gadamer|Hans Georg Gadamer]] popularizó estes idees na so obra [[Verdá y métodu]] (''Wahrheit und Methode'', 1960) na que proponía una ontoloxía hermenéutica completa. Nesta obra Gadamer considera que'l llinguaxe ye "la esencia del ser humanu" y que como tal ye'l mediu al traviés del cual ye posible que la comprensión tenga llugar nel ser humanu, ye más, tou lo que puede ser entendíu ye llinguaxe. Pa Gadamer el mundu ye constituyíu lingüísticamente y nun puede esistir namás allá del llinguaxe.