Diferencies ente revisiones de «Llatín vulgar»

63 bytes desaniciaos ,  hai 2 años
m
Preferencies llingüístiques: -"directu" +"direutu"
m (Correición de testu: -"latinizáu" -"llatinizáu")
m (Preferencies llingüístiques: -"directu" +"direutu")
! id="20" scope="row" style="text-align:left;" |Rexón
| colspan="2" id="22" |
[[Mar Mediterraneu|Mar Mediterráne]]<nowiki/>u.
|- id="25"
! id="26" scope="row" style="text-align:left;" |Falantes
! id="32" scope="row" style="text-align:left;" |[[Familia llingüística|Familia]]
| colspan="2" id="35" |
[[Llingües indoeuropees|Indoeuropeu]]<nowiki/>&nbsp;&nbsp;
 
[[Llingües itáliques|itálic]]<nowiki/>u&nbsp;&nbsp;&nbsp;
 
llatinofalisco&nbsp;
| colspan="3" id="78" style="text-align:left;" |<small>[<span class="plainlinks">[[d:Q37560|editar datos en Wikidata]]</span>]</small>
|}
'''Llatín vulgar''' (en [[Idioma llatín|llatín]], ''sermo vulgaris'') o '''llatín tardíu''' ye un términu xenéricu, emplegáu pa referise al conxuntu de los dialeutos vernáculos del [[Idioma llatín|llatín]] vivu, falaos nes provincies del [[Imperiu Romanu|Imperiu roman]]<nowiki/>u. La estinción como ''llingua viva'' del llatín asocióse cola medrante diferenciación d'estos dialeutos, que conduxo, hacia'l [[sieglu IX]], a la formación de llingües romances tempranes, como l'asturianu, l'aragonés, el castellán o el francés. Dellos autores proponen distinguir téunicamente ente llatín vulgar (o popular) y llatín tardíu (siglo IV n'adelante), magar que llingüísticamente ye difícil distinguir ente eses dos acepciones.
 
Sicasí, convién aclarar, dende'l puntu de vista de la llingüística moderna, qu'el ''llatín vulgar'' como tal ye una espresión basada nuna hipótesis antigua y equivocada, que suponía la existencia de dos llingües paraleles: un llatín "cultu" y un "vulgar"; pero, dafechu, el ''llatín vulgar'' yera'l llatín mesmu, un idioma vivu y en constante evolución, mientres qu'el llatín clásicu sólo se caltenía na lliteratura y alministración como'l llinguaxe escritu cultu, pa facilitar la comunicación ente les provincies romanes.<ref>José Enrique Gargallo Gil, María Reina Bastardas, ''Manual de lingüística románica'', Ariel Lingüística, Barcelona, 2007, págs. 77–79.</ref>
 
Lo que güei se sabe del llatín vulgar vien de trés fuentes. La primera ye'l métodu comparativu que puede reconstruyir numberoses traces de les llingües romances atestiguaes, y faer notar aquello no que difieren del llatín clásicu. La segunda fonte son dellos testos de gramátiques prescriptives del llatín tardíu que condergaben los errores llingüísticos que los falantes de llatín solíen cometer, denuncies qu'ayuden a describir cómo s'usaba la llingua. Finalmente, los solecismos y usos que s'estremen del llatín clásicu atopaos dacuando en testos de llatín tardíu tamién dan lluz a la fala de quien los escribió.
[[Ficheru:Pompeii-graffiti.jpg|frame|El llatín vulgar, como'l d'esti [[grafiti]] políticu hallado en Pompeya, foi la llingua falada por les clases populares del [[Imperiu Romanu|Imperiu roman]]<nowiki/>u, en contraste col l[[Idioma llatín|llatín clásico]] lliterariu.]]
 
== ¿Qué foi'l llatín vulgar? ==
El nome "vulgar" deriva de la pallabra llatina ''vulgaris'', que significaba "común", o "del pueblu". Pa quienes estudien llatín, "llatín vulgar" tien dellos significados:
* Primeru: designa'l llatín faláu del [[Imperiu Romanu|Imperiu roman]]<nowiki/>u. El llatín clásicu siempre foi una llingua lliteraria daqué artificial; el llatín lleváu polos soldaos romanos a la [[Galia]] o a Hispania nun foi necesariamente el llatín de [[Cicerón]]. Poro, so esta definición, el llatín vulgar foi una llingua falada, que s'entamó a escribir en llatín "tardíu", que tenía un estilu diferente de los estándares clásicos de los testos escritos el primer [[Sieglu|siegl]]<nowiki/>u de la nuesa dómina.
* Segundu: tamién fai referencia al hipotéticu ancestru de les llingües romances, que nun pue estudiase directamentedireutamente más que por unes poques inscripciones. Esta llingua introducía una gran serie de cambeos nel llatín, y pudo ser reconstruyida gracies a les evidencies suministraes poles llingües que derivaron d'ella, les llingües vernácules romances.
* Terceru: Con un sentíu entá más acutáu, n'ocasiones llámase llatín vulgar al hipotéticu protoromance de les llingües romances occidentales: les vernácules que se topaben al norte y al oeste de la exa xeográfica La Spezia-Rímini, y na Península Ibérica; asina como a la fala romance (bien poco atestiguada) nel noroeste africanu y nes Islles Baleares. Esti criteriu propón que l'italianu sudoriental, el rumanu y el dalmáticu desenvolvieronse por separáu.
* Cuartu: "llatín vulgar" úsase dacuando tamién pa referise a les innovaciones gramaticales en testos de llatín tardíu, tales como Peregrinatio Aetheriae, testu del sieglu IV nel que la monxa galaica Egeria rellata un viaxe a Palestina y al monte Sinaí; o les obres de San Gregorio de Tours. Por cuenta de que la documentación escrita en llatín vulgar ye bien escasa, estes obres son de gran valor pa los filólogos, principalmente porque nelles dacuando apaecen "errores" que evidencian l'usu faláu del periodu en que'l testu escribióse.