Diferencies ente revisiones de «Empirismu»

Ensin cambiu de tamañu ,  hai 9 meses
m
Preferencies llingüístiques: -"característica" +"carauterística"
m
m (Preferencies llingüístiques: -"característica" +"carauterística")
El términu «empirismu» provien del [[Griegu antiguu|griegu]] ''έμπειρία'', que la so traducción al [[Idioma llatín|llatín]] ye ''experientia'', d'onde deriva la pallabra ''esperiencia''.
 
L'empirismu, so esi nome, surde na [[Edá Moderna]] como frutu maduru d'un enclín filosóficu que se desenvuelve sobremanera nel [[Reinu Xuníu]] dende la Baxa Edá Media. Suel considerase en contraposición al llamáu [[racionalismu]], más característicucarauterísticu de la filosofía continental. Anguaño la oposición empirismu-racionalismu, como la [[distinción analíticu-sintéticu]], nun suel entendese d'una manera tayante, como lo foi en tiempos anteriores, y más bien una o otra postura obedez a cuestiones metodolóxiques y [[heurística|heurístiques]] o d'actitúes vitales más qu'a principios filosóficos fundamentales. Respectu del [[problema de los universales]], los empiristas suelen simpatizar y siguir cola crítica [[Nominalismu|nominalista]] empecipiada na Baxa Edá Media.
 
Na [[Antigüedá clásica]], lo empírico referir a la conocencia que los médicos, arquiteutos, artistes y artesanos polo xeneral llograben al traviés de la so esperiencia empobinada escontra lo útil y técnicu, en contraposición a la conocencia teórica concebíu como contemplación de la verdá al marxe de cualquier utilidá.<ref>{{cita enciclopedia |apellido=Sini |nome=Carlo |títulu=Empirismu |enciclopedia=Enciclopedia Garzanti della Filosofía |editor=Gianni Vattimo ''et al.'' |añu=2004}}</ref>
----
 
:<div align=justify>Siempres que perciba na esperiencia un "gatu" dichu oxetu d'esperiencia va tener toles notes propies de la [[esencia]] de gatu, como cualidaes esenciales de "los gatos" en sentíu universal, porque "esti gatu" de la esperiencia participa de la cualidá esencial de la "gatidad"; y tamién dalgunes de les notes accidentales posibles qu'individualicen a dichu gatu; si esti gatu ye blancu, va tener toles característiquescarauterístiques de la [[esencia]] de "lo blanco", porque participa la cualidá universal de "la blancura"; si'l gatu cuerre o dexa de correr, ye porque por fuercia el gatu puede adquirir y perder (participar y dexar de participar) la forma de la cualidá universal de "ser corredor", etc.
|}
 
=== Edá Contemporánea ===
 
Como reaición ante los escesos especulativos de los diversos [[idealismu|idealismos]] que surdieron a partir de la filosofía kantiana, productu del enfotu na capacidá "activa" o ceadora del pensamientu [[dialéctica|dialécticu]] de la Razón,<ref>Idealismu suxetivu [[Fichte]]; idealismu oxetivu [[Friedrich Schelling|Schelling]] y, sobremanera la filosofía de [[Hegel]], y na so aguada materialista'l [[marxismu]]</ref> el sieglu XIX dio llugar a un xenéricu empirismu científicu caracterizáu pol refugu de cualquier tipu d'especulación metafísica a la que consideraron como'l principal enemigu de la ciencia y de la filosofía. Ensin referencia dalguna a les idees innates o al conteníu empírico del asociacionismo característicucarauterísticu de los pensadores anteriores, esti empirismu supera claramente l'escepticismu del empirismu clásicu, aceptando la ciencia como un fechu que ta ende na base mesma de la mesma esperiencia. Una ciencia que na so unión cola técnica constitúi yá una unidá científicu-técnica.
 
Este ye la traza esencial que caracteriza a bien diversos autores y escueles xuníes sol conceutu del [[positivismu]], d'inspiración claramente empirista