Diferencies ente revisiones de «Empirismu»

4 bytes amestaos ,  hai 8 meses
m
Iguo testu: -"ceador/a" +"creador/a"
m (Correición de sufixos: -ismo +ismu)
m (Iguo testu: -"ceador/a" +"creador/a")
La tradición más empirista ta representada polos [[sofistes]] y los [[Escepticismu filosóficu|escépticos]], pero cada escuela ([[Estoicismu]], [[Escuela cínica|Cinismu]], [[Epicureísmu]], [[Pirrón|Pirronismu]]) y cada momentu históricu tien los sos respeutivos representantes con diversos matices más o menos cercanos al empirismu o al racionalismu.
 
[[Claudio Ptolomeo|Ptolomeo]], el ceadorcreador de la concepción xeocéntrica del universu, representa un exemplu interesante del empirismu na antigüedá. Herederu de la concepción del Universu dada por Platón y Aristóteles, el so métodu de trabayu difirió notablemente del d'éstos, pos mientres Platón y Aristóteles dan una cosmovisión del Universu, Ptolomeo ye un empirista. El so trabayu consistió n'estudiar la gran cantidá de datos esistentes sobre'l movimientu de los planetes col fin de construyir un modelu xeométricu qu'esplicara diches posiciones nel pasáu y fuera capaz de predicir les sos posiciones futures.
 
=== Edá Media ===
 
N'Occidente la cayida del Imperiu romanu dexa tol saber abelugáu nos monesterios y queda acutáu práuticamente al control y poder de la Ilesia. El pensamientu cristianu adoptó mientres l'antigüedá y tola Alta Edá Media'l [[platonismu]] y [[neoplatonismu]] por ser el pensamientu que meyor afacer a la so creencia nun Dios únicu y ceadorcreador del mundu conforme a unes Idees ([[Divina Providencia]]), y concedía un sentíu trascendente a la vida del ser humanu, con otra vida qu'hai de ser xulgada por Dios.
 
A partir del sieglu XI, per mediu de los árabes recupérase l'aristotelismu n'occidente. Son pensadores importantes nesti procesu [[Alkindi]], [[Avicena]],<ref> Fisher, Bill y Jim Van Patten. [https://web.archive.org/web/20020205083053/http://members.aol.com/jophe00/fishervan.htm «A Quick Look at the Medieval View of Philosophy and Healthcare» («Una güeyada rápido al puntu de vista medieval de la filosofía ya hixene)»]. [[Universidá de Montana]] y [[Universidá de Arkansas]].</ref><ref>La so distinción de “ser d'esencia” y “ser d'esistencia” va sirvir a Sto. Tomás na concepción de dios como IPSUM ESSE SUBSISTENS a partir del mundu de la esperiencia sensible</ref> [[Averroes]],<ref>Primer gran comentarista de Aristóteles na Edá Media. La so llamada teoría de la “doble verdá” vien suponer una lliberación del pensamientu filosóficu y científicu, de la rixidez del dogma de la fe.</ref><ref>Horowitz, Irving L. (payares de 1960). "Averroism and the Politics of Philosophy" (Averroismu y les polítiques de la filosofía), ''The Journal of Politics'' '''22''' (4), p. 698-727.</ref> [[Alhazen]], [[Avempace]] y d'especial trescendencia cultural la [[Escuela de Traductores de Toledo]].
Los grandes descubrimientos, (brúxula, pólvora, imprenta, les Indies occidentales), enancharon descomanadamente'l mundu conocíu hasta entós y les maneres d'organización social y la tresmisión de la cultura al traviés de los llibros.
 
Esti procesu renovador avanza de manera espectacular nel [[Renacimientu]], siendo d'especial importancia la sustitución del [[ábaco]] pol [[algoritmu]] nes operaciones esenciales pal [[cálculu]]. Esto fai posible tres l'aportación árabe del [[sistema de numberación]] decimal, introduciendo'l [[cero]], yá conocíu na India y polos [[Cultura maya|mayes]], y los grafos numbéricos actuales, que fixeron posible iguar tables d'operaciones aritmétiques y sobremanera ampliar los campos del [[cálculu]], esencial pal comerciu que nesta dómina cultiva la [[burguesía]] de les ciudaes.<ref>Fundamental ye la obra de [[Luca Pacioli]] en 1494, ceadorcreador de la contabilidá por «[[partida doble]]» esencial pa los negocios y la creación de «sociedaes por aiciones» elementu esencial pa la nacencia del gran capitalismu a nivel européu.</ref>
 
El saber independizar nes ciudaes del control de la Ilesia y al traviés de la influencia d'artistes y artesanos, sobremanera l'arquiteutura pa les nueves construcciones de les ciudaes y la metalurxa esencial pa les nueves «artes de la guerra» pola aplicación de la pólvora. La esperiencia como fonte de conocencia adquier un valor social qu'hasta entós nun tuviera.<ref>Cfr. [[Lóxica empírica]]</ref>
=== Edá Contemporánea ===
 
Como reaición ante los escesos especulativos de los diversos [[idealismu|idealismos]] que surdieron a partir de la filosofía kantiana, productu del enfotu na capacidá "activa" o ceadoracreadora del pensamientu [[dialéctica|dialécticu]] de la Razón,<ref>Idealismu suxetivu [[Fichte]]; idealismu oxetivu [[Friedrich Schelling|Schelling]] y, sobremanera la filosofía de [[Hegel]], y na so aguada materialista'l [[marxismu]]</ref> el sieglu XIX dio llugar a un xenéricu empirismu científicu caracterizáu pol refugu de cualquier tipu d'especulación metafísica a la que consideraron como'l principal enemigu de la ciencia y de la filosofía. Ensin referencia dalguna a les idees innates o al conteníu empírico del asociacionismu carauterísticu de los pensadores anteriores, esti empirismu supera claramente l'escepticismu del empirismu clásicu, aceptando la ciencia como un fechu que ta ende na base mesma de la mesma esperiencia. Una ciencia que na so unión cola técnica constitúi yá una unidá científicu-técnica.
 
Este ye la traza esencial que caracteriza a bien diversos autores y escueles xuníes sol conceutu del [[positivismu]], d'inspiración claramente empirista