Diferencies ente revisiones de «Basílica de San Pedru»

m
apostrofación
m (Bot: Troquéu automáticu de testu (- tras + tres ))
m (apostrofación)
A finales del [[sieglu XV]], tres el periodu del [[papáu de Aviñón]], la basílica [[arte paleocristiano|paleocristiana]] atopábase abondo deteriorada y amenaciaba con derrumbar. El primer papa que consideró la reconstrucción o, siquier, faer cambeos radicales, foi [[Nicolás V]] en [[1452]]. Encargó'l trabayu nel antiguu edificiu a [[Leon Battista Alberti]] y [[Bernardo Rossellino]], que foi l'encargáu de diseñar los cambeos más importantes. Nel so proyeutu, Rossellino caltuvo'l cuerpu llonxitudinal de cinco [[Nave (arquiteutura)|naves]] cubiertes con techos abovedaos y anovó el [[transepto]] cola construcción d'un [[ábside]] más ampliu al qu'añedió un [[Coru (arquiteutura)|coru]]; esta nueva interseición ente'l [[Cruceru (arquiteutura)|cruceru]] y l'ábside cubrir con una [[bóveda]]. Esta configuración escurrida por Rossellino influyó nel posterior proyeutu de [[Donato d'Angelo Bramante|Bramante]]. Les obres atayáronse trés años dempués, a la muerte del papa, cuando los murios tan solo algamaben a llevantase un metru del suelu. Sicasí, el papa ordenó la baltadera del [[Coliséu de Roma]] y, nel momentu de la so muerte, 2 522 carretaes de piedra fueren tresportaes pal so usu nel nuevu edificiu.
 
Cincuenta años dempués, en [[1505]], sol pontificáu de [[Julio II]], reiniciáronse les obres, cola idea de que'l nuevu edificiu fuera'l marcu fayadizu p'acoyer el so sepultura; el papa pretendía cola obra «engrandecerse a sigo mesmu na imaxinación popular».<ref>La tumba de Julio II quedó incompleta y finalmente foi construyida na [[San Pietru in Vincoli|Ilesia de San Pedru ad Vincola]].</ref> Pa ello celebró un concursu, esistiendo anguaño dellos de los diseños na [[Galería de los Uffizi]] en [[Florencia]]. El plan empecipiáu por Julio II siguió al traviés de los papaos de [[Lleón X]] (1513-1521), [[Adriano VI]] (1522-23), [[Clemente VII (papa)|Clemente VII]] (1523-1534), [[Paulo III]] (1534-1549), [[Julio III]] (1550-1555) , [[Marcelo II]] (1555), [[Paulo IV]] (1555-1559), [[Pío IV]] (1559-1565), [[San Pío V]] (1565-1572), [[Gregorio XIII]] (1572-1585), [[Sixto V]] (1585-1590), [[Urbanu VII]] (1590), [[Gregorio XIV]] (1590-1591), [[Inocencio IX]] (1591), [[Clemente VIII]] (1592-1605), [[Lleón XI]] (1605), [[Paulo V]] (1605-1621), [[Gregorio XV]] (1621-1623), [[Urbanu VIII]] (1623-1644) y de d'[[Inocencio X]] (1644-1655).
 
== Construcción ==
La configuración actual de la Basílica en forma de [[cruz llatina]] foi obra de [[Carlo Maderno]], quien mientres el pontificáu de [[Paulo V]] añedió trés llarpiabes nueves y proyeutó la fachada, compuesta d'ordes xigantes de columnes y balconaes. La basílica dar por concluyida en [[1626]] y consagrada solemnemente pol papa [[Urbanu VIII]], anque inda quedaben munchos detalles por rematar.
 
[[Gian Lorenzo Bernini]], a instancies de d'[[Alejandro VII]], proyeutó la inmensa [[Plaza de San Pedru]] y la columnata que la arrodia. Enriba d'ella y por tol perímetru de la plaza apréciense numberoses estatues de santos y santes de toles dómines y llugares. Enriba de la fachada de la basílica, les estatues d'once de los apóstoles (sacante [[Apóstol San Pedru|San Pedru]]), [[Xuan Bautista|San Xuan Bautista]] y, nel centru, [[Cristu]]. Bernini foi tamién el responsable d'acometer los diseños y planos pa les torres campanariu que teníen de completar la fachada dexada por Maderno; la única torre completada so la direición de Bernini, ente [[1638]] y [[1641]], tuvo que ser baltada pocu dempués de la so elevación ante los evidentes signos d'inestabilidá de la estructura. Los relós qu'ocupen los estremos de la fachada incluyir a finales del [[sieglu XVIII]], y son obra de [[Giuseppe Valadier]], quien, coles mesmes, asitió la inmensa campana fundida primeramente n'unu de los cuerpos llaterales, que son tou cuanto puede considerase como campanariu una vegada que se determinó nun volver plantegar la construcción de torres na fachada.
[[Archivu:Vatican Obelisk2.JPG|thumb|left|upright|Obeliscu vaticanu y Columnata de Bernini.]]
 
[[Archivu:Saint Peter's Basilica at night HD.jpg|thumb|upright=1.5|Vista de nueche de la basílica.]]
 
Otros munchos artistes trabayaron pa la basílica a lo llargo de los sieglos. Ente ellos son d'obligada cita l'escultor [[Alessandro Algardi]], autor del célebre relieve ''La espulsión de Atila'', obra maestra del Barrocu, y el maestru del [[neoclasicismu]] [[Antonio Canova]], qu'esculpió la sepultura del papa [[Clemente XIII]]. Delles obres anteriores a la mesma construcción de la basílica sirven güei pal so ornamientu. Ente elles, son destacables el mosaicu representando ''La torbonada del [[Mar de Galilea|llagu Tiberíades]]'', más conocíu como ''La Navicella'', obra de [[Giotto]] (bien retocáu darréu), asitiáu a los pies del templu; o'l monumentu funerariu del papa [[Inocencio VIII]], obra de d'[[Antonio Pollaiuolo]]. Con tou, la obra d'arte más conocida de cuantes alluga la basílica nel so interior ye la ''[[Piedá del Vaticanu|Piedá]]'', obra xuvenil de Miguel Ángel, una de les sos grandes realizaciones, que se venera na primer capiya de la derecha.
 
=== Arquiteutos de la basílica ===
|autor= www.saintpetersbasilica.org
|idioma= inglés
}}</ref> Foi construyida pol arquiteutu [[Carlo Maderno]] ente [[1607]] y [[1614]]. Articúlase al traviés del usu de columnes d'orde xigante qu'enmarquen la entrada y el Balcón de les bendiciones», llugar dende onde s'anuncia a los fieles la eleición del nuevu papa, y dende onde ésti imparte la bendición ''[[Urbi et orbi]]''. Tres el balcón atopa un enorme salón, usáu pol papa pa delles audiencies y otros actos, llamáu «Aula de les bendiciones». De siguío, alcuéntrase un [[alturrelieve]] de d'[[Ambrogio Buonvicino]] realizáu en [[1614]], tituláu ''La entrega de les llaves a San Pedru''. Nel [[entablamento]], asitiáu debaxo del [[Frontón (arquiteutura)|frontón]] central, alcuéntrase grabada la inscripción:
 
{{cita|IN HONOREM PRINCIPIS APOST PAVLVS V BVRGHESIVS ROMANVS PONT MAX AN MDCXII PONT VII|col2=N'honor del Príncipe de los Apóstoles, Paulo V Borghese Romanu Pontífiz Máximu añu 1612 añu séptimu del so pontificáu.}}
|autor= www.saintpetersbasilica.org
|idioma= inglés
}}</ref> a la izquierda, obra de d'[[Agostino Cornacchini]] en [[1725]], y [[Constantino I (emperador)|Constantino]] (núm.&nbsp;8),<ref>{{cita web |url= http://www.saintpetersbasilica.org/Statues/Constantine/Constantine.htm
|títulu= Estatua de Constantino |fechaaccesu=1
de xunu|añoacceso=2011
|títulu= San Pietro |fechaaccesu=30 d'abril de 2011
|idioma= italianu }}</ref>
Preséntense cuatro paneles: nel primeru hai una representación de la [[Deposición de Cristu]] y la [[Asunción de María]]. Nel segundu representen los símbolos de la Eucaristía, el pan y el vinu. Nel tercer cuadru apaez la tema de la muerte, representa l'asesinatu de d'[[Abel]], la muerte de [[Xosé de Nazaret|Xosé]], el martiriu de [[Apóstol San Pedru|San Pedru]], la muerte de Xuan XXIII (nuna esquina apaez el títulu de la [[encíclica]] «[[Pacem in terris]]»), la muerte nel esiliu de [[Gregorio VII]] y seis animales nel actu de la muerte. Na cara interna de la puerta atopa la buelga de la mano del escultor y un momentu del [[Conciliu Vaticanu II]] nel que'l primer cardenal [[África|africanu]], [[Galardonen Rugambwa]], rinde homenaxe al papa.
 
;Puerta del Bien y del Mal
|autor= www.saintpetersbasilica.org
|idioma= inglés
}}</ref> l'antigua [[Estatua de San Pedru (Basílica de San Pedru)|estatua de bronce de San Pedru]] (de d'[[Arnolfo di Cambéu]], núm.&nbsp;89, [[1300]])<ref>{{cita web |url= http://www.saintpetersbasilica.org/Statues/StPeter/StPeter.htm
|títulu= Estatua de San Pedru |fechaaccesu=31
de mayu|añoacceso=2011
|idioma= inglés
|cita= Esta obra maestra de Canova conmemora a James III, antiguu pretendiente al tronu inglés, y los sos dos fíos, el príncipe Carlos y Enrique.
}}</ref> obra de d'[[Antonio Canova]] en [[1829]], colos enterramientos del rei [[Jacobo Francisco Eduardo Estuardo|Xacobu III]] y los sos fíos [[Carlos Eduardo Estuardo]] y el [[cardenal]] [[Enrique Benedicto Estuardo]]. De siguío alcuéntrase la Capiya de la Presentación» (núm.&nbsp;67),<ref>{{cita web |url= http://www.saintpetersbasilica.org/Altars/Presentation/Presentation.htm
|títulu= Capilla de la Presentación |fechaaccesu=1 de xunu|añoacceso=2011
|autor= www.saintpetersbasilica.org
|idioma= inglés
|cita= El so cuerpu, que lleva una mázcara de plata, puede vese nel altar de la Capiya de presentación.
}}</ref> de [[1923]], y la tumba de d'[[Inocencio VIII]] (núm.&nbsp;64),<ref>{{cita web |url= http://www.saintpetersbasilica.org/Monuments/InnocentVIII/InnocentVIII.htm
|títulu= Monumentu a Inocencio VIII |fechaaccesu=1
de xunu|añoacceso=2011
|idioma= inglés
|cita= Les roses tallaes nel zócalo contienen la inscripción «Sic florui», en referencia al fechu de que reinó namái 27 díes, en 1605. A los sos llaos tán dos alegoríes femenines: la entereza y l'arrogancia. La escena siguiente ye l'axuración del protestantismu fecha por Enrique IV de Francia cuando Lleón foi nunciu apostólicu, y la firma d'un tratáu de paz ente España y Francia.
}}</ref> obra de d'[[Alessandro Algardi]] en [[1644]], y a [[Inocencio XI]] (núm.&nbsp;60).<ref>{{cita web |url= http://www.saintpetersbasilica.org/Monuments/InnocentXI/InnocentXI.htm
|títulu= Monumentu al beatu Inocencio XI |fechaaccesu=1
de xunu|añoacceso=2011
Archivu:Памятник последним Стюартам.jpg | Monumentu a los [[Estuardo]].
Archivu:Benedyktxv rzezba.JPG | Monumentu a [[Benedicto XV]].
Archivu:Monument to Innocentius VIII in Saint Peter's Basilica.jpg | Balta de d'[[Inocencio VIII]].
Archivu:InocencioXIb.jpg | Monumentu a [[Inocencio XI]].
</gallery>
|autor= www.saintpetersbasilica.org
|idioma= inglés
}}</ref> de d'[[Antonio Canova]] en [[1787]]-[[1792]]. Darréu atópense los altares del [[Arcánxel San Miguel]] (núm.&nbsp;33),<ref>{{cita web |url= http://www.saintpetersbasilica.org/Altars/StMichaelArchangel/StMichaelArchangel.htm
|títulu= Altar de San Miguel Arcánxel |fechaaccesu=1 de xunu|añoacceso=2011
|autor= www.saintpetersbasilica.org
|autor= www.saintpetersbasilica.org
|idioma= inglés
}}</ref> con un magníficu retablu de mármol de d'[[Alessandro Algardi]] sobre la espulsión de d'[[Atila]] realizáu ente [[1645]]-[[1653]]. A lo último, enantes del [[Presbiteriu (arquiteutura)|presbiteriu]], alcuéntrase l'Altar de San Pedru curando a un paralíticu» (núm.&nbsp;43),<ref>{{cita web |url= http://www.saintpetersbasilica.org/Altars/StPeter-Cripple/StPeter-Cripple.htm
|títulu= Altar de San Pedru sanando a un paralíticu |fechaaccesu=1
de xunu|añoacceso=2011
Archivu:PiusVII af Bertel Thorvaldsen.jpg | Balta de [[Pío VII]].
Archivu:Monument to Pope Pius VIII.jpg | Monumentu a [[Pío VIII]].
Archivu:AlexandreVIII.jpg | Balta de d'[[Alejandro VIII]].
</gallery>
 
|idioma= inglés
|cita= Les alegoríes de la Xusticia y la Prudencia dizse que son semeyes de Julia, hermana del Papa, y de la so madre.
}}</ref> diseñáu por [[Giacomo della Porta]]. Pela so parte, a la derecha alcuéntrase la tumba de d'[[Urbanu VIII]] (núm.&nbsp;38),<ref>{{cita web |url= http://www.saintpetersbasilica.org/Monuments/UrbanVIII/UrbanVIII.htm
|títulu= Monumentu a Urbanu VIII |fechaaccesu=1
de xunu|añoacceso=2011
|autor= www.saintpetersbasilica.org
|idioma= inglés
}}</ref> de d'[[Andrea Bolgi]] ([[1646]]), ''[[Santa Verónica]]'' (núm.&nbsp;80)<ref>{{cita web |url= http://www.saintpetersbasilica.org/Statues/StVeronica/StVeronica.htm
|títulu= Estatua de Santo Verónica |fechaaccesu=1
de xunu|añoacceso=2011
Tomb of pope Paulus II.jpg | Balta de [[Pablo II]].
Tomb of pope Benedictus XV.jpg | Balta de [[Benedicto XV]].
Tomb of pope Urbanus VI.jpg | Balta de d'[[Urbanu VI]].
Tomb of pope Johannes Paulus I.jpg | Balta de [[Xuan Pablo I]].
</gallery>