Diferencies ente revisiones de «Empirismu»

4 bytes amestaos ,  hai 5 meses
m
"rellación" en cuenta de "relación" (que nun ta nel DALLA)
m (Preferencies llingüístiques: casi => cuasi)
m ("rellación" en cuenta de "relación" (que nun ta nel DALLA))
Nesta oposición el problema vien amenorgase a l'almisión de la esistencia o non esistencia de les [[idees innates]].
 
Según Descartes l'entendimientu fundir n'[[Intuición|intuiciones]] [[Evidencia (filosofía)|evidentes]] puestes por Dios na naturaleza humana, como idees [[Innatismu|innates]] o principios del pensar,<ref>Nel [[estoicismu]] atopamos un antecedente d'esti conceutu, lo qu'ellos llamaron ''nociones comunes'', como principios lóxicos que faíen posible'l pensar y razonar.</ref> a partir de les cualos ye posible establecer unes relacionesrellaciones lóxiques ente les idees recibíes de la esperiencia.<ref>Les idees nesti sentíu modernu nun tienen nada que ver col conceutu platónicu-aristotélicu d'idees. Agora son puramente conteníos de conciencia, una [[perceición]] suxetiva del individuu na so conciencia</ref>
Esta manera de pensar rellacionando idees por aciu el ''analís'' dio enormes frutos nel progresu habíu mientres los últimos años nel [[cálculu]] matemáticu pal descubrimientu y descripción de les lleis de la naturaleza y les sos aplicaciones a la ciencia empírica, la Física como ciencia moderna y l'astronomía sobremanera.
¿Qué garantía podemos tener de que les conexones ente les idees tengan correlación coles conexones de la realidá?<ref>Los estremos d'esta concepción dan llugar a delles maneres de pensamientu: el [[solipsismu]], más qu'un pensamientu una especulación pocu adoptable na práutica; per otru estremu, pensar que l'orde de conexón de les idees corresponder col orde de conexón de la realidá, vien ser el [[ocasionalismu]], [[Malebranche]] y el [[monismu]] [[panteísmu|panteista]] de [[Spinoza]]; finalmente van dar llugar más tarde a los diversos [[idealismu|idealismos]].</ref>
 
Pero la ciencia na Edá Moderna ye un fechu. Adquirió, a partir de les aplicaciones del cálculu matemáticu, un métodu y un ésitu induldable nel dominiu de la naturaleza y nes sos aplicaciones práutiques. Una ciencia basada na cantidá” y la midida” y nes relacionesrellaciones matemátiques que dexen establecer “hipótesis esplicatives” que se confirmen na esperiencia por aciu los [[esperimentu|esperimentos]].
 
 
 
 
Tal ye'l problema de les relacionesrellaciones ente la ciencia y l'esperiencia al que nin el racionalismu nin l'empirismu dan respuesta de manera convincente.
{{clear}}
 
La crítica a la Metafísica, como busca de lo que ta más allá de la Ciencia, ye considerada a partir de lo que se llamó les trampes del llinguaxe», lo que supunxo un interés nel estudiu del llinguaxe tantu na so dimensión formal, [[empirismu lóxicu]] como en cuanto llinguaxe natural, estudiando los xuegos del llinguaxe», que dio llugar a toa una corriente d'empirismu concebíu como [[filosofía analítica]].
 
Evidentemente la unidá de métodu y la so aplicación a los distintos oxetos d'investigación, según la rixidez en que se consideren los principios empiristas dan llugar a diversidá de "empirismos" y positivismos.<ref>[[José Ferrater Mora]] llega a estremar hasta siete empirismos distintos: «(1) L'empirismu llamáu por antonoma­sia "sensible". Cuando se destacar el papel que desempeñen les sensaciones nel conu­encimento úsase'l nome "sensacionismu". (2) L'empirismu "intelixible". Según el mesmu, los llamaos "oxetos ideales" —nú­meros, proposiciones, conceutos, etc.— son oxetu de la esperiencia, entendiéndose esta nun sentíu ampliu. Dellos fenomenólogos falaron nesti sentíu d'un empirismu (o positivismu) total contra l'empirismu (o positivismu) sensible. (3) L'empirismu moderáu o empiris­mo críticu, qu'almite l'orixe empíricu de la conocencia, esto ye, qu'almite que toa conocencia fundir na experien­cia sensible, pero que rique ser exami­nado y controláu por dalgún esquema o cuadru conceptual. (4) L'empirismu radical, espresión de­bida a William James, pa quien inclusive les relacionesrellaciones son "esperimentales". Según escribi James en ''Essays in Radical Empiricism'' (II, 1), "con cuenta de un empi­rismu seya radical ye menester que nun almita nes sos construcciones nengún elementu que nun seya direutamente esperimentáu, nin ex­cluya d'elles nengún elementu que seya di­reutamente esperimentáu". (5) L'empirismu "total", qu'hai defen­dido S. Alexander (''Space, Time, and Deity'', llibru I, cap. 6), al xuntase a la máxima de Hume según la cual hai que buscar siempres la base empírica de les nueses idees, pero corrixéndola, si ye menester, pa combatir cualquier posible inadmitible pre­xuiciu en favor de ciertes impresiones. Pa Alexander "un empirismu cabal acepta la so fórmula [la de Hume], pero como nun tien nengún prexuiciu en favor de les esistencies separaes o distintes qu'atraen la nuesa atención, aportuna en que nel cursu de les inspecciones efectuaes pola esperiencia, nengún elementu tien de ser omitíu del in­ventario". Nin siquier hai que faer como Hume y detenese nes condiciones les sos­tantivas (o sustantivistas) del yo, escaeciendo les sos condiciones transitives, una y bones ello tien por consecuencia escaecer "la esencial con­tinuidad de la mente". (6) L'empirismu llamáu "integral", que foi defendíu por [[Risieri Frondizi]]. (7) L'empirismu "dialécticu" de que dacuando faló l'autor de la presente obra y que consiste, grosso modo, n'usar ciertos conceutos como conceutos-llendes, esto ye como non denotativos de nenguna realidá y al empar en tratar estos conceutos como al empar contrapuestos y complementarios. (8) L'empirismu lóxicu.» (Ferrater Mora, José. ''Diccionariu de filosofía''.)</ref>
 
{{Cita|Les vinculaciones ente'l pragmatismu y l'empirismu fueron siempres complexes, ambivalentes y estreches. N'efectu, magar puede dicise que'l pragmatismu clásicu constitúi una filosofía de raigón empirista, nun ye menos ciertu que toos el autores pragmatistas desenvolvieron una crítica novedosa del vieyu empirismu británicu. Yá seya que se trate del "realismu críticu del sentíu" de Peirce,1 del empirismu radical de James o del instrumentalismu de Dewey, en toos estos casos s'evidencia la recepción crítica que del empirismu efectuaron los clásicos del pragmatismu. Nos nuesos díes, col xiru llingüísticu pel mediu, la situación camudó sensiblemente. Depués de los ataques de Quine a los dos dogmes del empirismu -la [[distinción analíticu-sintéticu]] y el reduccionismu sumaos a la crítica de Davidson al dualismu esquema-conteníu (el supuestu tercer dogma), poco paez quedar d'una filosofía que pueda llomase de "empirista". En términos d'hestoria de la filosofía, la novedá cola qu'atopamos equí ye la d'un pragmatismu fondamente divorciáu del empirismu o, nel casu de Rorty, un pragmatismu claramente anti-empirista. Con éses, asitiándome nel senu del pragmatismu contemporaneu, quixera encetar les vinculaciones ente estos dos corrientes filosófiques -l'empirismu y el pragmatismu- a partir d'un problema que resultó central na epistemoloxía contemporánea, esto ye, el de si la esperiencia constitúi, en dalgún sentíu, una instancia de llexitimación de les nueses creencies. Na primer seición d'esti trabayu alderico la tesis rortyana según la cual la esperiencia namái causa creencies, pero nun les xustifica (I). Na segunda seición, sicasí, presento les llinies xenerales d'una concepción alternativa que, evitando una recaída nel llamáu "mitu de lo dao", pretende devolve-y a la noción de "esperiencia" el so significáu epistemolóxicu (II).|Daniel Kalpokas. «Pragmatismu, empirismu y representaciones. Una propuesta avera del papel epistémico de la esperiencia.» (UBA-UNC-CONICET)- ''Añal. filos''. v.28 n.2 Ciudá Autónoma de Buenos Aires nov. 2008}}