Difference between revisions of "Leísmo"

No change in size ,  4 months ago
m
les manos => les manes
m (Preferencies llingüístiques: efectu => efeutu)
m (les manos => les manes)
La atenuación de la oposición ente dativu y acusativu nel sistema de casos del español llevó a enclinos diverxentes tocantes a l'usu de verbos nos que'l complementu tradicionalmente consideráu direutu ye raramente esplícitu. Ye'l casu de verbos como ''pegar'' o ''enseñar'', que se complementen tantu con una referencia personal, en forma de dativu, como una inanimada o astracta, en forma d'acusativu; sicasí, la segunda ye tácita munches vegaes, polo qu'a la forma estándar ''el policía pegó-y al obreru [una cachaporrada]'' sustituyir munches vegaes en dellos dialeutos *''el policía pegar al obreru''. {{Cita riquida|<!-- payares 2015 -->}}
 
Con verbos como ''tocar'', cola estructura de doble oxeto típica del español, almítense tantu les formes ''él tocólu [a él]'' como ''él tocar'' [a ella], en que ''la'' y ''-y'' actúen como complementu direutu; pero si añede qué parte d'él o ella foi tocada, dicha parte ocupa'l papel de complementu direutu y la persona tocada pasa a ser complementu indirectu, esixendo l'usu de ''-y'' en dambos casos masculín y femenín: ''él tocó-y les manosmanes'', tantu a él como a ella. Si pol contestu nun se decide si tratar de ''él'' o de ''ella'', ye precisu desambiguarlo añediendo ''a él'' o ''a ella'' respeutivamente, que xunto con ''-y'' constitúin el complementu indirectu de la frase que'l so complementu direutu ye ''les manosmanes''.
 
Tamién se dexa al arbitrio del falante y a considerancies [[contestu|contextuales]] la eleición del dativu o l'acusativu pa los ''verba sentiendi'' —aquellos qu'espresen una afección sensitiva, perceptiva o intelectual. Nos ''verba influendi'' la opción se codifica na gramática académica según el verbu lleve o non de normal la preposición ''a'' antes de la [[proposición sustantiva]] que cumple la función d'oxetu; asina, ''prohibir'' complementar col pronome de dativu, ente que ''obligar'' lleva'l d'acusativu, anque la estructura funcional ye idéntica.