Diferencies ente revisiones de «Historia de la India»

Ensin cambiu de tamañu ,  hai 11 meses
m
Iguo testu: "les manos" => "les manes"
m ("rellación" en cuenta de "relación" (que nun ta nel DALLA))
m (Iguo testu: "les manos" => "les manes")
 
[[Archivu:Magadha kingdom coin Circa 350 BC AR Karshapana.jpg|miniaturadeimagen|150px|left|Monedes de Magadha mientres la dinastía Shishunaga.]]
El poema épicu hindú Mahabharata menta a Brihadratha como'l primera gobernante de Magadha. Fontes tempranes, el Canon Pali budista, los Agamas jainistas y los Pranas hindús, menten que Magadha foi gobernada pola dinastía Haryanka mientres 200 años, dende ca. 600 e.C. a 413 e.C. El rei Bimbisara de la dinastía Haryanka llevó a cabu una activa política expansionista y conquistó Aga, na actual Bengala Occidental. Bimbisara morrió a manosmanes del so fíu, el príncipe Ajatashatru. Mientres esti periodu, Buda Gautama vivió gran parte de la so vida nel reinu Magadha. Algamó'l llume en Bodh Gaya, dio'l so primer sermón en Sarnath y el primer conseyu budista axuntar en Rajgriha.<ref name="lumbinitrust">{{cita web |editorial=lumbinitrust.org |títulu=Lumbini Development Trust: Restoring the Lumbini Garden |fechaacceso=6 de xineru de 2017 |url=https://web.archive.org/web/20140306041858/http://www.lumbinitrust.org/articles/view/214 }}</ref> La dinastía Haryanka foi derrocada pola dinastía Shishunaga. El postreru gobernante shishunaga, Kalasoka, foi asesináu en 345 e.C. por Mahapadma Nanda, el primeru de los llamaos Nueve Nandas (Mahapadma y los sos ocho fíos).
 
=== Conquistes persa y griega del noroeste del subcontinente indiu ===
 
Los shahis hindús, col so rei Jayapala, son conocíos pola so llucha pa defender el so reinu contra los gaznávidas, na rexón del este d'Afganistán y Paquistán. Jayapala vio un peligru nel afitamientu de los gaznávidas ya invadió la so capital de Ghazni, tantu mientres el reináu de Sebuktigin como nel del so fíu Mahmud, colo cual empecipiaron los conflictos ente los gaznávidas musulmanes y los shahis hindús. Sicasí, Sebuktigin ganó a Jayapala y forzar a pagar una indemnización. Jayapala incumplió'l pagu y volvió al campu de batalla. Sicasí, Jayapala perdió'l control de la rexón completa ente'l valle de Kabul y el ríu Indo.
Jayapala axuntó un gran exércitu d'hindús punyabíes. Cuando Jayapala entró na rexón del Punyab, el so exércitu xubía a 100 000 unidaes de caballería ya innumberables unidaes d'infantería. Sicasí, el so exércitu nun tuvo oportunidá contra les fuercies occidentalessobremanera contra'l mozu Mahmud de Ghazni. Nel añu 1001, poco tiempu dempués el sultán Mahmud llegó al poder y caltúvose ocupáu contra los qarakánidas al norte del Hindukush, Jayapala atacó Ghazni una vegada más, pero sufrió otra derrota de manosmanes de les poderoses fuercies gaznávidas, cerca de l'actual Peshawar. Dempués de la batalla de de Peshawar, Jayapala suicidóse.
 
A Jayapala asoceder el so fíu Anandapala, quien xunto con otres xeneraciones de la dinastía shahi tomó parte en delles campañes contra'l poder gaznávida n'espansión, pero ensin ésitu. Los gobernantes hindús finalmente se exiliaron nos montes Siwalik en Caxmir.
Esistía, per otra parte, una fuerte rivalidá col sultanatu de Bahmani pol control sobre'l valle del ríu Krishna-Tungabhadra, que camudaba de dominiu en función al poderíu militar del momentu.
Les asociaciones de mercaderes llograron so esti imperiu una gran puxanza, al puntu que llograron mayor poder que los terratenientes y los brahmanes na corte.
El comerciu pasó eventualmente a manosmanes d'estranxeros, onde árabes y [[Portugal|portugueses]] pertenecíen pa controlar los puertos occidentales.
En [[1510]] Goa pasó a ser colonia portuguesa.
 
== Los sijes ==
 
La derrota de los maratha a manosmanes de los afganos aceleró la separación de Panyab de Delhi y ayudó en crear el [[reinu sij]] nel noroeste de la India.
El movimientu sij aniciar nel [[sieglu II|sieglu&nbsp;II&nbsp;d.&nbsp;C.]], pero nun tuvo mayor relevancia sinón nos sieglos [[sieglu XV|XV]] y XVI, cuando les enseñances de los [[gurúes sijes]] atraxeron a los llabradores de les rexones del norte.
Siendo escorríos polos mogoles, los sijes, sol mandu del Gurú Gobin Singh formaron lo que s'apoderó'l [[khalsa|jalsa]] o Exércitu de los Puros.