Diferencies ente revisiones de «Indíxenes d'América»

Ensin cambiu de tamañu ,  hai 11 meses
m
Preferencies llingüístiques: técnica => téunica
m
m (Preferencies llingüístiques: técnica => téunica)
Nel cursu de mil años, una gran cantidá d'especies de plantes fueron adomaes, creaes y cultivaes nel continente americanu. Calcúlase que más de la metá de la producción de cultivos del mundu vien de plantes primeramente desenvueltes polos indíxenes d'América. En munchos casos, la xente indíxena creó especies totalmente nueves de delles xavazs que yá esistíen, como ye'l casu del [[Zea mays|maíz]] creáu del [[Zea perennis|teosinte]] montés de los valles del sur de [[Méxicu]]. Un gran númberu d'estos productos agrícoles entá caltienen los sos nomes afechos de la pallabra en [[náhuatl]] o [[quechua]].
 
Ente les técniquestéuniques agrícoles desenvueltes polos indíxenes americanos atópense l'[[asociación de cultivos]] como la [[milpa]] mesoamericana o la [[chacra (agroecosistema)|chacra]] andina, el [[Andén (agricultura)|cultivu n'andenes]] y diverses clases de sistemes de [[riego]]. La [[tierra negra amazónica]] ye un suelu bien fértil creáu por aición humana, pero alderica si la so formación foi intencional.
 
Ente les técniquestéuniques del tratamientu d'alimentos destáquense la [[nixtamalización]], qu'aumenta la disponiblidad de nutrientes del maíz, y l'ellaboración de [[chuño]] (papes [[liofilización|deshidratadas por conxelación]]).
 
Una llista parcial de los cultivos d'orixe americanu inclúi:
{{Lleenda|#ff3|[[idioma guaraní|Guaraní]]}}
{{Lleenda|#001|[[Mapudungún]]}}]]
El continente americanu ye una de les zones más diverses dende un puntu del orixe etnolingüístico de les sos poblaciones. Tiense documentación de cerca de 900 llingües indíxenes distintes, anque'l númberu orixinal sería mayor y un númberu de llingües sumieron ensin ser documentadas. Na actualidá inda cerca de 500 llingües cunten con falantes, la mayor parte d'elles con namái unos pocos miles de falantes. La clasificación de filoxenética de les [[llingües indíxenes d'América]] arrexuntar nunes 80 unidaes filoxenétiques bien asitiaes, amás de más d'un centenar de [[llingua aisllada|llingües ensin clasificar]] más. Les comparances de más llargu algame que pretenden probar el parentescu ancestral ente estes families llingüístiques, ye revesosu una y bones frecuentemente recurre a técniquestéuniques non tan esixentes como'l [[métodu comparativu]] estrictu.
 
Ente les clasificaciones de llargu algame, probablemente la más polémica y tamién, una de les más influyentes ye la hipótesis amerindia debida a [[Joseph Greenberg]] (1987) que suxure que n'última instancia les llingües indíxenes americanes pueden arrexuntase en tres unidad filoxenétiques:<ref>{{cita llibru |