Diferencies ente revisiones de «Llingües de Venezuela»

m
iguo parámetros de plantía
m (iguo parámetros de plantía)
m (iguo parámetros de plantía)
== Idiomes oficiales ==
La [[Constitución de Venezuela de 1999]] declara que: {{cita|Artículu 9. L'idioma oficial ye'l castellán. Los idiomes indíxenes tamién son d'usu oficial pa los pueblos indíxenes y tienen de ser respetaos en tol territoriu de la República,
por constituyir patrimoniu cultural de la Nación y de la humanidá.<ref name="constitución">{{cita web|url=http://www.tsj.gov.ve/legislacion/constitucion1999.htm|títulotítulu=Constitución de la República Bolivariana de Venezuela|fechaaccesu=9 d'abril de 2014|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20140417173551/http://www.tsj.gov.ve/legislacion/constitucion1999.htm|fechaarchivo=17 d'abril de 2014}}</ref>}}
 
Anque la llingua de señes venezolana nun ye considerada oficial, la Constitución establez nel artículu 81 el derechu de les persones sordes a comunicase per mediu de la LSV, ente que nel artículu 101 establezse qu'esi grupu de persones tien el derechu de ser informáu, na so llingua, al traviés de la televisión público y privao.<ref name="constitución"/>
Munches de les llingües indíxenes de Venezuela atópense amenaciaes y/o en peligru d'estinción. Los dos families llingüístiques col mayor númberu d'idiomes son l'[[llingües arawak|arahuaca]] y la [[llingües caribes|caribe]].
 
Según datos disponibles del últimu censu indíxena (1992) y del Censu Xeneral de Población y Vivienda de 2001, en Venezuela fálense siquier 70 llingües indíxenes, de les cualos 40 arrexuntar n'ocho [[familia de llingües|families llingüístiques]], y les otres 30 nun presenten parentescu reconocible con otres llingües, y por tantu considérense [[llingua aisllada|llingües aisllaes]]. Dixon y Aikhenvald consideren que'l númberu de llingües estremables varia ente 38<ref>Dixon & Aikhenvald, 1999, p. 377</ref> y el númberu de falantes de llingua indíxena en redol a 100 mil anque'l númberu d'indíxenes ye mayor d'esa cifra, por cuenta de que munchos nun son yá falantes competentes de la llingua ancestral del so grupu étnicu. Pela so parte ''[[Ethnologue]]'' que la so clasificación nun estrema siempres ente dialeutos d'una mesma llingua y llingües distintes estrema 46 variedaes llingüístiques en Venezuela.<ref>{{cita publicación|títulotítulu=Resumen de Ethnologue pa Venezuela|publicación=Ethnologue|url=https://www.ethnologue.com/country/VE|fechaaccesu=15 de payares de 2009|idioma=inglés}}</ref>
 
La mayoría de los indíxenes venezolanos saben castellanu como [[segunda llingua]].
=== [[Llingües arahuaques|Familia arawak]] ===
 
* [[Idioma añú|Añú]] (¿?): esti idioma fálase primero de too na zona de Sinamaica. Hasta apocayá considerábase estinguíu, pero pasó por un procesu de revitalización que foi sofitáu pola Unicef.<ref>{{cita web|títulotítulu=Añu, llingua escaecida|url=https://www.unicef.org/venezuela/spanish/media_9623.htm|editorial=UNICEF|fecha=8 de xineru de 2007|fechaaccesu=16 de payares de 2009}}</ref>
* [[Kurripako]] (2.019)
* [[idioma arawak-lokono|Lokono]] (140)
[[Archivu:Cariban languages.png|thumb|350px|Les llingües caribes actuales, c. 2000.]]
La mayoría d'estos idiomes falar nel Sureste de Venezuela. D'antiguo idiomes asemeyaos a estos falaben en gran parte de la mariña oriental venezolana y la Cuenta del Orinoco.
* [[Idioma akauayo|Akauayo]] (644-censu de [[1992]]):<ref name=Elschnig>{{cita llibru|apellíos=Elschnig|nome=Hanns Dieter|títulotítulu=Venezuela, Tierra d'Indios: Hestoria de Los nuesos Indíxenes, El so Orixe, Les sos Migraciones, Los sos Heriedos Y Les sos Imáxenes|url=http://books.google.es/books?id=eLUjAQAAIAAJ|añu=2008|idioma=español|isbn=9789801231301|páxines=16-17}}</ref> ye un idioma faláu nos estaos [[Monagas]] y Bolívar nuna zona estremera cola de fala pemona. Ye marginalmente intelixible col idioma pemón.
* [[Panare|Eñepá o panare]] (2.551): faláu nel tao Bolívar y Amazones.
* [[Japrería]] (95): faláu solamente nun pueblu nel estáu Zulia, nel oeste del país.
 
=== [[Llingües Chibchas|Familia chibcha]] ===
* [[Idioma barí]]: yera faláu por unes 1520 persones de la etnia [[barí]] en Venezuela en 2007.<ref>{{cita publicación|títulotítulu=Venezuela - Languages|publicación=Ethnologue|url=https://www.ethnologue.com/country/VE/languages|fechaaccesu=21 de xunetu de 2018|idioma=inglés}}</ref>
 
=== [[Llingües guahibanas|Familia Guajibo]] ===
 
== Llingües alóctonas ==
Los inmigrantes d'otros países, amás del español, usen los sos propios idiomes. Ente los más falaos atópense'l [[Llingua árabe|árabe]], el [[Idioma chinu|chinu]], l'[[Idioma inglés|inglés]], l'[[Idioma italianu|italianu]] (200.000 falantes)<ref>{{cita publicación|apellido1=Bernasconi|nome1=Giulia|títulu=L'italianu in Venezuela|publicación=Italianu Lingua Due|fecha=2011|númberu=2|páxina=20|doi=10.13130/2037-3597/1921|url=https://www.openaire.eu/search/publication?articleId=doajarticles::y2c6y2d8ae5915079007d321c21defb0|fechaaccesu=22 de xineru de 2017|idioma=italianu|cita=L'italianu come lingua acquisita o riacquisita è largamente diffuso in Venezuela: recenti studi stimano circa 200.000 studenti di italianu nel Paese}}</ref> y el [[Idioma portugués|portugués]]. L'inglés ye usáu tamién como llingua materna por venezolanos residentes en [[San Martín de Turumbán]], na frontera con [[Guyana]].<ref>{{cita web|url=http://www.eluniversal.com/1999/10/03/ten_art_03401AA|títulotítulu=Guyana la frontera del olvidu|fechaaccesu=9 d'abril de 2014|fecha=3 d'ochobre de 1999|editorial=[[El Universal (Venezuela)|El Universal]]}}</ref> Los executivos y prestadores de servicios turísticos tamién suelen emplegar l'idioma inglés como segunda llingua (amás de la materna).
 
Tocantes a dialeutos, el [[portuñol]] falar na frontera con [[Brasil]], cuantimás en [[Santo Elena de Uairén]]. El [[alemán coloniero]] ye un dialeutu [[Idioma alemán|alemán]] emplegáu na [[Colonia Tovar]].