Diferencies ente revisiones de «Cambéu climáticu»

Ensin cambiu de tamañu ,  hai 8 meses
m
Iguo plurales
m (Preferencies llingüístiques: localización => llocalización)
m (Iguo plurales)
==== Variaciones solares ====
[[Ficheru:Solar-cycle-data.png|miniaturadeimagen|300x300px|Variaciones de la lluminosidá solar a lo llargo del ciclu de los [[Llurdiu solar|llurdios solares]].]]
El [[Sol]] ye una [[estrella]] que presenta ciclos d'actividá d'once #añoaños. Tuvo periodos nos cualos nun presenta [[Llurdiu solar|llurdios solares]], como'l mínimu de Maunder que foi de 1645 a 1715 nos cualos producióse una mini yera de Xelu.
 
La temperatura medio de la Tierra depende, en gran midida, del fluxu de [[radiación solar]] que recibe. Sicasí, por cuenta de que esi apurra d'[[Enerxía (física)|enerxía]] apenes varia nel tiempu, nun se considera que seya una contribución importante pa la variabilidá climática al curtiu plazu (Crowley y North, 1988). Esto asocede porque'l Sol ye una [[estrella]] de [[Clasificación estelar|tipu G]] en fase de [[secuencia principal]], resultando bien estable. El fluxu de radiación ye, amás, el motor de los [[Meteoroloxía|fenómenos atmosféricos]] yá que apurre la enerxía necesaria a l'atmósfera por que estos prodúzanse.
 
=== Les glaciaciones del Pleistocenu ===
L'home modernu apaeció, probablemente, fai unos trés millones d'años. Dende fai unos dos millones, la Tierra sufrió glaciaciones nes que gran parte de [[Norteamérica]], [[Europa]] y el norte d'Asia quedaron cubiertes so grueses capes de xelu mientres munchos años. Depués rápido los xelos sumieron y dieron llugar a un periodu interglaciar nel cual vivimos. El procesu repite cada cien mil años aproximao. La última dómina glaciar acabó fai unos quince mil #añoaños y dio llugar a un cambéu fundamental nos vezos del home, que desenvolvió la conocencia necesaria p'adomar plantes ([[agricultura]]) y animales ([[ganadería]]) como'l perru. La meyora de les condiciones térmiques facilitó'l pasu del [[Paleolíticu]] al [[Neolíticu]] fai unos diez mil #añoaños. Aquel día, l'home yá yera capaz de construyir pequeñes aldegues dientro d'un marcu social bastante complexu.
 
Nun foi hasta [[1941]] que'l matemáticu y [[astrónomu]] [[Serbia|serbiu]] Milutin Milanković propunxo la teoría de que les variaciones orbitales de la [[Tierra]] causaron les glaciaciones del [[Pleistocenu]].
 
=== El mínimu de Maunder ===
Desque en [[1610]] [[Galileo Galilei|Galiléu]] inventara'l [[telescopiu]], el Sol y los sos [[Llurdiu solar|llurdios]] fueron reparaos con avezamientu. Nun foi sinón hasta [[1851]] que l'astrónomu Heinrich Schwabe reparó que l'actividá solar variaba según un ciclu d'once #añoaños, con máximos y mínimos. L'astrónomu solar Edward Maunder decatóse que dende [[1645]] a [[1715]] el Sol ataya'l ciclu d'once #añoaños y apaez una dómina onde cuasi nun apaecen llurdios, denomináu mínimu de Maunder. El Sol y les estrelles suelen pasar un terciu de la so vida nestes crisis y mientres elles la enerxía qu'emite ye menor y correspuéndese con periodos fríos nel clima terrestre.
 
Les aurores boreales o les australes causaes pola actividá solar sumen o son rares.
 
Hubo 6 mínimos solares similares al de Maunder dende'l mínimu exipciu del [[Sieglu XIV e.C.|1300]] a. C. hasta'l postreru que ye'l de Maunder. Pero la so apaición ye bien irregular, con ralos de solu 180 años, hasta 1100 años, ente mínimos. Por permediu los periodos d'escasa actividá solar duren unos 115 años y #repitir aproximao cada 600. Anguaño tamos nel Máximu Modernu qu'empezó en [[1780]] cuando vuelve remanecer el ciclu de 11 años. Un mínimu solar tien qu'asoceder como mui tarde nel [[Sieglu XXIX|2900]] y un nuevu periodu glaciar, que'l so ciclu ye d'unos cien mil #añoaños, puede apaecer escontra l'añu 44 000, si les aiciones del home nun lu torguen.
 
== El cambéu climáticu actual ==