Diferencies ente revisiones de «Realismu lliterariu»

m
Bot: Troquéu automáticu de testu (- el [[e + l'[[e)
m (Preferencies llingüístiques: "caracterizar" => "carauterizar")
m (Bot: Troquéu automáticu de testu (- el [[e + l'[[e))
La so nacencia ta amestáu al ascensu, al afianzamientu de la [[burguesía]] y a la nueva sociedá urbana aniciada de resultes del desenvolvimientu de la [[Revolución industrial]] y el consiguiente éxodu masivu del campu a les ciudaes. La mesocracia o clase media preponderante, y progresivamente alfabetizada, impunxo los sos gustos en materia lliterario, pos la mayor parte de los llectores pertenecíen a esta clase.
 
El públicu taba comenenciudu, más que polo alloñao nel tiempu y espaciu y lo exótico de los románticos, polos problemes próximos y cotidianos de la sociedá contemporánea, siempres presente al traviés del [[periodismu]], que se desenvuelve llargamente nel sieglu XIX dempués de nacer nel XVIII, y de la [[fotografía]], nueva téunica que reproduz al detalle la realidá. En reacción contra'l [[idealismu]], desenvuélvese'l [[positivismu]] d'[[Auguste Comte]] (el so ''Sistema de filosofía positiva'' publicar en 1850), que refuga la especulación pura y la metafísica; n'Inglaterra apodera'l pensamientu empíricu del [[utilitarismu]] ([[Jeremy Bentham]], [[John Stuart Mill]]) y el l'[[evolucionismu]] que [[Charles Darwin]] espón nel so ''Orixe de les especies'' (1859) pon de moda les ciencies naturales y la clasificación empírica de los fechos, faciendo notar que tolos seres humanos tán encadenaos al mediu ambiente, que los moldia por aciu la "[[Guion afechu|adaptación al mediu]]" nuna "[[llucha pola vida]]" que provoca una "[[seleición natural]]"; el filósofu [[Herbert Spencer]] crea con esti fundamentu'l [[Evolucionismu social]] y [[Evolucionismu cultural|cultural]], al que se xunta'l mesmu Comte. El [[experimentalismu]] desenvolver col fisiólogu francés [[Claude Bernard]], quien publica en 1865 el so ''métodu esperimental'' aplicáu a la medicina. A lo último, desenvuélvese una nueva ciencia, la [[xenética]], a partir de que'l botánicu austriacu [[Gregor Mendel]] publique en 1865 los sos ''[[Heriedu biolóxicu|lleis del heriedu]]''. Per otra parte, la esquierda hegeliana desacredita la relixón ([[Ludwig Feuerbach]]) y les esperances de redención fora d'esti mundu y, sobremanera [[Karl Marx]], llama l'atención sobre los condicionantes económicos y sociales de los pueblos o [[materialismu históricu]] y la [[llucha de clases]] y afirma que la realidá nun tien de ser teorizada, sinón tresformada.
 
La clase media empezó a notar los efeutos beneficiosos del progresu, pero tamién los nuevos problemes a que daba llugar, hasta entós desconocíos, como un cambéu esencial de valores dende los tradicionales qu'apoderaben nos ambientes rurales a los urbanos, más cínicos, individualistes y materialistes. Esti contestu favoreció'l realismu como estilu lliterariu y la prosa narrativa como xéneru dominante, cuidao que dexaba reconstruyir la realidá d'una forma flexible y alloñao de retóriques pasaes y moldes fora d'usu y dexaba llibertá al escritor pa escoyer temes, personaxes y situaciones. Por eso la novela foi aumentando la so popularidá gracies a la so vinculación cola prensa periódica, vehículu al traviés del que s'espublizaron, por entregues, numberoses narraciones económiques que, d'esa manera, llegaron a un públicu más ampliu que nunca hasta entós, gracies al abaratamientu de los materiales librarios d'impresión y edición y l'alfabetización masiva per parte del estáu, una de les conquistes de les revoluciones burgueses, pa garantizar en principiu la igualdá ante la llei.
L'orixe del realismu lliterariu européu hai que buscalo na [[lliteratura española medieval]] y la [[novela picaresca]] española y, en concretu, na versión que configuró sobre esa tradición el novelista [[Miguel de Cervantes]]. El desmitificador modelu cervantín influyó poderosamente na lliteratura europea posterior, pero'l descreitu pol que pasó'l xéneru narrativu mientres el [[sieglu XVIII]] aplazó'l so influxu européu hasta bien entráu'l [[sieglu XIX]], salvu nel casu d'Inglaterra, que nel sieglu XVIII empezó'l so propiu realismu de la mano de [[Daniel Defoe]], [[Samuel Richardson]] o [[Henry Fielding]], ente otros, y del que bona parte d'los escritores realistes posteriores son debedores.
 
La novela realista europea vien ser la [[épica]] de la [[clase media]] o burguesa que consiguió —a lo llargo de socesives revoluciones que-y fueron confiriendo cada vez mayor poder ([[1789]], [[1820]], [[1830]] y [[1848]])—, instalase como clase dominante en tolos aspeutos de la vida, incluyíu'l cultural y l'estéticu. Los ideales burgueses (materialismu, utilitarismu, busca del ésitu económico y social) van dir apaeciendo na novela adulces, y na so fase final tamién van dir apaeciendo dalgunos de los sos problemes internos (el papel de la muyer instruyida y sicasí sacupada; l'éxodu del campu a la ciudá y la mutación de valores subsecuente, por casu). Per otra parte, cuando se vaigan repitiendo y escosando les temes relatives a la burguesía, la descripción realista va dir enfusando n'otros ámbitos y va dexar la mera descripción esterna de les conductes pa pasar a la descripción interna de les mesmes, tresformándose en [[novela psicolóxica]] y xenerando procedimientos narrativos introspectivos como'l [[monólogu#El monólogu interior|monólogu interior]] y el l'[[estilu indirectu llibre]]. Tou ello fixo posible l'apaición de movimientos en cierta manera opuestos, como'l [[Espiritualismu lliterariu|espiritualismu]], per un sitiu, visible na última etapa de narradores realistes como [[Benito Pérez Galdós]], [[Fiódor Dostoievski]] y [[Llión Tolstói]], y el [[naturalismu]], por otru, qu'esaxeraba los conteníos sociales, documentales y científicos del realismu, averándose a la descripción de les clases humildes, marxinaes y desfavorecidas. El autores van tratar d'ufiertar personaxes y situaciones comunes, lo que convierte a la obra lliteraria nuna fonte de primer orde pa la conocencia del pasáu históricu, entá teniendo en cuenta los precuros que tienen de tomase pa un usu documental de les fontes lliteraries.
 
En [[Francia]] fueron escritores realistes Henri Beyle ''[[Stendhal]]'', [[Honoré de Balzac]] y [[Gustave Flaubert]]. Nel [[Reinu Xuníu]] destaquen [[George Eliot]] (1819–1880) con obres como ''[[Middlemarch|Middlemarch: A Study of Provincial Life]]'' (1871–72), [[William M. Thackeray]] (''[[La feria de les vanidaes]]'', 1847) y [[Charles Dickens]] (''David Copperfield'', 1849), ente otros; en [[Rusia]] [[Llión Tolstói]] y [[Fiódor Dostoyevski]]. N'España [[Benito Pérez Galdós]], [[Leopoldo Alas Clarín]], [[José María de Pereda]] y [[Emilia Pardo Bazán]] (vease [[novela realista]]). Portugal cunta con [[Eça de Queiroz]]. N'[[Italia]], el movimientu denominóse [[verismu]] y tien al so más carauterizáu representante en [[Giovanni Verga]]. Tocantes a la lliteratura escrita n'alemán, ye un movimientu d'esti sesgu'l llamáu [[Biedermeier]] y pueden considerase realistes los novelistes suizos [[Albert Bitzius]] (qu'utilizaba'l seudónimu Jeremías Gotthelf), [[Gottfried Keller]], [[Conrad Ferdinand Meyer]], el austriacu [[Adalbert Stifter]] y los alemanes [[Friedrich Hebbel]], [[Theodor Storm]], [[Theodor Fontane]], [[Gustav Freytag]] y [[Wilhelm Raabe]], anque esta estética inda siguió anovándose mientres el sieglu XX al traviés de la obra lliteraria de [[Thomas Mann]].
*El [[posromanticismu]] puramente dichu de la segunda metá del sieglu XIX, qu'entemez, en distintes dosis, realismu y romanticismu, ensin llograr superar la íntima contradicción ente estos dos corrientes. La novela ''[[Madame Bovary]]'', de [[Flaubert]], puede considerase típica d'esta corriente. Otru escritores postrománticos: [[Robert Louis Stevenson]], [[Arthur Conan Doyle]], [[Joseph Conrad]], [[Rudyard Kipling]], [[Herman Melville]] y [[Thomas Carlyle]].
 
*La novela psicolóxica; de les minucioses descripciones esteriores del realismu pasar a les interiores y del [[narrador omnisciente]] al [[monólogu interior]] y, yá nel [[sieglu XX]], la [[novela psicolóxica]] cultiva una faceta determinada del realismu: escosada la descripción física y material de les redolaes y escenarios, l'atención céntrase más bien nos personaxes, que la so psicoloxía ye lo único yá que interesa. Asina asocede col impresionismu de [[Marcel Proust]] y los personaxes de [[Henry James]], absorbíos pol so propiu puntu de vista. El novelista forzar a describir nos sos mínimos detalles los ires y venires de conciencia, por aciu téuniques como la del [[monólogu interior]] y el l'[[estilu indirectu llibre]]. Son maestros d'esti arte'l francés [[Edouard Dujardin]], la inglesa [[Virginia Woolf]], l'estauxunidense [[William Faulkner]] y, cuantimás, el más influyente de tolos novelistes modernos, l'irlandés [[James Joyce]]. N'España, yá nos años 60, destacó nesta onda'l novelista [[Luis Martín Santos]].
 
*El [[simbolismu]], espresu sobremanera nos xéneros de la llírica ([[Charles Baudelaire]], [[Paul Verlaine]], [[Arthur Rimbaud]], [[Stéphane Mallarmé]]) y el teatru ([[Maurice Maeterlinck]])
273 054

ediciones