Diferencies ente revisiones de «Liubliana»

Ensin cambiu de tamañu ,  hai 2 meses
m
Estilu habitual na nuesa wiki
m (Bot: Troquéu automáticu de testu (-{{cartafueyu}} +{{cartafueyu|países}}))
m (Estilu habitual na nuesa wiki)
 
== Xeografía ==
;Allugamientu [[ArchivuFicheru:
Río Ljubljanica, Liubliana, Eslovenia, 2017-04-14, DD 08.jpg |thumb|240px|El ríu [[Ljubljanica]] baña la capital eslovena.]]
[[ArchivuFicheru:Bežigrad.JPG|thumb|240px|Vista de Liubliana colos [[Alpes de Kamnik y de la Savinja|Alpes de Kamnik]] al fondu.]]
[[ArchivuFicheru:Ljubljana under the snow 1.jpg|thumb|right|240px|Vista del centru históricu neváu dende la llomba del castiellu.]]
 
La ciudá de Liubliana ta allugada nel centru d'[[Eslovenia]], nuna zona llana regada pel ríu [[Ljublianica]], a una altitú de 298 [[msnm]]. La so posición central al respective d'[[Austria]], [[Hungría]], la rexón de [[Venecia]] ([[Italia]]) y [[Croacia]] influyó notablemente na hestoria y desenvolvimientu de la ciudá. El so términu municipal parte con los de [[Medvode]], [[Kranj]], [[Škofja Loka]], [[Vodice]], [[Mengeš]], [[Trzin]], [[Domžale]], [[Dol pri Ljubljani]], [[Litija]], [[Smartno pri Litiji]], [[Ivančna Gorica]], [[Grosuplje]], [[Škofljica]], [[Ig]], [[Brezovica]] y [[Dobrova-Polhov Gradec]].<ref>{{cita web |url=https://maps.google.es/maps?ie=UTF8&ll=46.065608,14.518433&spn=0.461173,1.235962&z=10 |títulu=Google Maps |fechaaccesu=18 de mayu de 2009}} Situación de Liubliana en Eslovenia.</ref>
 
=== Prehistoria ===
[[ArchivuFicheru:ZgodnjekrscanskiCenter-Ljubljana.JPG|thumb|240px|Restos [[Arte paleocristiano|paleocristianos]] nel centru de la ciudá.]]
Alredor del añu [[2000 e.C.|2000&nbsp;a.&nbsp;C.]], les marismas de Liubliana taben colonizaes por pobladores que vivíen en construcciones de madera sobre pilotes. Estos pueblos vivíen de la caza, la pesca y l'agricultura primitiva. Pa movese poles marismas, emplegaben embarcaciones feches con tueros d'árboles.<ref name="Histo1">{{cita web |url=http://www.visitljubljana.si/en/ljubljana-and-more/history-of-ljubljana/early-settlers/ |idioma=inglés |títulu=Early settlers |fechaaccesu=5 d'abril de 2010 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100717131358/http://www.visitljubljana.si/en/ljubljana-and-more/history-of-ljubljana/early-settlers |fechaarchivu=17 de xunetu de 2010 }} Primeros asentamientos.</ref> La zona siguió siendo un puntu de camín pa numberoses tribus y pueblos, y asina, de siguío, el territoriu foi colonizáu polos [[vénetos]], a quien asocedió la tribu [[iliria]] de los ''Yapodi'' y, yá nel [[sieglu III e.C.|sieglu III&nbsp;a.&nbsp;C.]], la tribu [[celta]] de los ''Taurisci''.<ref name="Histo1" />
 
=== Edá Antigua ===
{{AP|Emona}}
[[ArchivuFicheru:Ljubljana Castle courtyard.JPG|thumb|240px|Patiu interior del [[Castiellu de Liubliana]].]]
A mediaos del [[sieglu I e.C.|sieglu I&nbsp;a.&nbsp;C.]], los [[Imperiu romanu|romanos]] construyeron nel llugar un campamentu militar, ocupáu pola ''[[Legio XV Apollinaris]]''<ref name="Apollinaris" /> y más tarde l'asentamientu permanente d'[[Emona]] (Colonia Iulia Emona).<ref name="Histo2" /><ref>{{cita web |url=http://www.visitljubljana.si/en/ljubljana-and-more/history-of-ljubljana/roman-emona/ |idioma=inglés |títulu=The time of the Roman Emona |fechaaccesu=5 d'abril de 2010 |autor=Visitljubljana.si |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110615191617/http://www.visitljubljana.si/en/ljubljana-and-more/history-of-ljubljana/roman-emona/ |fechaarchivu=15 de xunu de 2011 }}</ref> Ésti cuntó con muralles y la so población aportó a de 5.000 o 6.000 persones, munchos d'ellos comerciantes, artesanos y veteranos de guerra. Les sos cases taben feches de lladriyu, y cuntaben con sistema de calefacción y conexón col alcantarelláu público. Les parés y suelos de les mesmes taben decoraes con pintura y mosaicos.<ref name="Histo2" />
 
 
=== Edá Media ===
[[ArchivuFicheru:Ljubljana-Valvasor.jpg|thumb|240px|right|Vista de Liubliana nun grabáu de 1689.]]
Nel [[sieglu VI]] instaláronse'l antecesores de los eslovenos, que, nel [[sieglu XI]], cayeron sol dominiu del [[pueblu francu]], de la que sufrieron numberosos asaltos [[magiares]].<ref name="Histo6" />
 
 
Tres la Segunda Guerra Mundial, la ciudá convertir en capital de la [[República Socialista d'Eslovenia]], formando parte de la [[República Federal Socialista de Yugoslavia|Yugoslavia comunista]], estatus que caltendría hasta la independencia del país. Ésta tuvo llugar en [[1991]] tres un curtiu [[Guerra de los Diez Díes|conflicto bélicu]], y dende entós la ciudá ye la capital d'[[Eslovenia]].
[[ArchivuFicheru:Río Ljubljanica, Liubliana, Eslovenia, 2017-04-14, DD 08.jpg|miniaturadeimagen|Río Ljubljanica nel centru de Liubliana.]]
;Sieglu XXI Dende [[2004]],
Liubliana, al igual que'l restu del país, ta integrada na [[Xunión Europea]].<ref name="Histo5" />
|}
 
[[ArchivuFicheru:CopovaUlica-Ljubljana.JPG|thumb|240px|Nos primeros años del [[sieglu XXI]] la población de la ciudá estabilizóse en redol a los 270.000 habitantes.]]
En [[1869]], la población de Liubliana yera de 22.593 habitantes,<ref name="Histo4" /> y a mediaos de los años [[años 1930|30]] algamó los 80.000.<ref name="Histo4" /> Dempués d'una continua crecedera mientres la segunda metá del [[sieglu XX]], dende mediaos de los [[Años 1990|90]] hasta [[2008]], la población caltúvose estable con unes cifres cercanes a los 270.000 habitantes.<ref name="Demography"/
 
 
== Economía ==
[[ArchivuFicheru:SLO-Ljubljana50.JPG|thumb|240px|El turismu ye unu de los sectores económicos más presentes na ciudá. Na imaxe, el Grand Hotel Union.]]
La rexón estadística de Liubliana (''[[Osrednjeslovenska]]'') produz aprosimao'l 25% del [[PIB]] del país.<ref name="InfoGen" /> En [[2003]], el nivel de la [[población activa]] yera del 62%. El 64% de los trabayadores facer nel sector priváu y el 36% nel sector públicu.<ref name="InfoGen" /> En setiembre de [[2008]], la [[tasa de desempléu]] yera del 4,9% (5,7% un añu antes), ente que la media nacional yera del 6,3%.<ref name="Chomage Ljubljana">{{cita web |url=http://www.ess.gov.si/eng/UnemplTrends/RegUnemplRO99.htm |títulu=Registered unemployment rates (%) by rexonal offices in 2006 and 2007 |idioma=inglés |fechaaccesu=19 de mayu de 2009}} Tasa de desempléu.</ref> El PIB por habitante de la rexón estadística de Liubliana asítiase en [[2007]] en 24.600 [[euru|euros]] ente que la media nacional yera de 17.123 euros.<ref name="PIB">{{cita web |url=http://www.stat.si/eng/novica_prikazi.aspx?id=2788 |títulu=Rexonal gross domestic product, Slovenia 2007 |idioma=inglés |fechaaccesu=5 d'abril de 2010 |autor=[[Oficina Estadística de la República d'Eslovenia|OERE]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100107005246/http://www.stat.si/eng/novica_prikazi.aspx?id=2788 |fechaarchivu=7 de xineru de 2010 }}</ref>
 
 
=== Gobiernu municipal ===
[[ArchivuFicheru:Ayuntamiento, Liubliana, Eslovenia, 2017-04-14, DD 41-43 HDR.jpg|thumb|240px|El conceyu de Liubliana.]]
Les eleiciones municipales tienen llugar cada cuatro años. Ente 2002 y 2006, l'alcalde foi [[Danica Šimsič]].<ref name="InNumbers" /> Dende les eleiciones municipales del 22 d'ochobre de 2006, l'alcalde ye [[Zoran Janković]], un importante home de negocios en Eslovenia, dempués de consiguir el 62,99% de los votos.<ref name="Maire">{{cita web |url=http://www.ljubljana.si/en/municipality/mayor/default.html |títulu=The Mayor of the City of Ljubljana |fechaaccesu=31 d'agostu de 2008 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080918215935/http://www.ljubljana.si/en/municipality/mayor/default.html |fechaarchivu=18 de setiembre de 2008 }} Información sobre l'alcaldía.</ref> La mayoría nel conceyu tien 23 escaños de 45.<ref name="Maire" /> Ente otres atribuciones, el conceyu ellabora los presupuestos municipales y tamién ye asesoráu por distintes comisiones actives nos campos de la salú, los deportes, les finances, la educación, la proteición del mediu ambiente y el turismu.<ref name="Council">{{cita web |url=http://www.ljubljana.si/en/municipality/city-council/ |títulu=The City Council of the City of Ljubljana |fechaaccesu=5 d'abril de 2010 |idioma=inglés |autor= Conceyu de Liubliana}}</ref> La zona eleutoral de Liubliana componer de 17 distritos, que disponen d'autoridaes locales que trabayen col conceyu al envís de tresmitir los pidimientos de los sos habitantes y preparar actividaes en dichos distritos.<ref name="Council"/>
 
 
=== División alministrativa ===
[[ArchivuFicheru:MOL-CS.png|thumb|240px|Distritos de Liubliana.]]
Liubliana componer de 17 [[distritu|distritos]], que se listan de siguío. Antes componer de cinco municipios (Bežigrad, Centru, Moste-Polje, Šiška y Vic-Rudnik) qu'entá güei correspuenden a les principales [[Circunscripción eleutoral|circunscripciones electorales]] de la ciudá.
 
=== Castiellu de Liubliana ===
{{AP|Castiellu de Liubliana}}
[[ArchivuFicheru:Castillo de Liubliana, Liubliana, Eslovenia, 2017-04-14, DD 07.jpg |thumb|240px|right|Vista del [[castiellu de Liubliana]].]]
 
El castiellu de Liubliana (''Ljubljanski grad'') ye un castiellu [[Edá Media|medieval]] asitiáu nel cume de la llomba qu'apodera'l centru de la ciudá. La zona qu'arrodia l'actual castiellu atópase habitada dende l'añu [[1200 e.C.|1200&nbsp;a.&nbsp;C.]],<ref name="LubljanaCastle">{{cita web |url=http://www.ljubljana.si/en/sights/castle/default.html |títulu=Ljubljanski grad / Ljubljana Castle |idioma=inglés |fechaaccesu=30 de xunetu de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080915164146/http://www.ljubljana.si/en/sights/castle/default.html |fechaarchivu=15 de setiembre de 2008 }} Información sobre'l Castiellu.</ref> y ye probable que'l cume de la llomba fuera una fortaleza del [[exércitu romanu]] en siendo construyida nella fortificaciones por celtes y ilirios.<ref name="LubljanaCastle" />
=== Catedral de San Nicolás ===
{{AP|Catedral de San Nicolás (Liubliana)}}
[[ArchivuFicheru:NadskofijaStolnica-Ljubljana.JPG|thumb|240px|La [[catedral de San Nicolás (Liubliana)|catedral de San Nicolás]].]]
 
La catedral católica de San Nicolás (''Stolnica svetega Nikolaja'') ye la única [[catedral]] de la ciudá. Fácilmente identificable gracies a la so [[cúpula]] verde y los sos dos torres ximielgues, allugar na plaza Vodnik, cerca de la [[Ponte Triple (Liubliana)|Ponte Triple]] (''Tromostovje'').<ref name="LubljanaCathedrale">{{cita web |url=http://www.ljubljana.si/en/sights/baroque_ljubljana/cathedral/default.html |títulu=Stolnica (Cerkev sv. Nikolaja) / The Cathedral (Church of St. Nicholas) |fechaaccesu=30 de xunetu de 2008 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20081011070924/http://www.ljubljana.si/en/sights/baroque_ljubljana/cathedral/default.html |fechaarchivu=11 d'ochobre de 2008 }} Información y hestoria de la Catedral.</ref>
=== Ilesia Franciscana de l'Anunciación ===
{{AP|Ilesia Franciscana de l'Anunciación}}
[[ArchivuFicheru:Iglesia de la Anunciación, Liubliana, Eslovenia, 2017-04-14, DD 05.jpg|miniaturadeimagen|Ilesia de l'Anunciación.]]
La Ilesia Franciscana de l'Anunciación (''Frančiškanska cerkev Marijinega oznanjenja'' o comúnmente ''Frančiškanska cerkev'') ye un templu [[Orde franciscana|franciscanu]] asitiáu na plaza Prešeren, xuntu al ríu [[Ljubljanica]].
 
=== Ponte de los Dragones ===
{{AP|Ponte de los Dragones}}
[[ArchivuFicheru:Puente de los Dragones, Liubliana, Eslovenia, 2017-04-14, DD 09-11 HDR.jpg|miniaturadeimagen|Ponte de los Dragones.]]
La ponte de los Dragones (''Zmajski most''), sobre'l ríu [[Ljubljanica]], construyóse pa sustituyir l'antigua ponte de madera de [[1819]], conocida popularmente como la Ponte de los Carniceros (''Mesarski most'').<ref name="Dragon">{{cita web |url=http://www.ljubljana.si/en/tourism/sights/art_nouveau/dragon_bridge/default.html |títulu=Dragon bridge |idioma=inglés |fechaaccesu=20 de mayu de 2009 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090603073143/http://www.ljubljana.si/en/tourism/sights/art_nouveau/dragon_bridge/default.html |fechaarchivu=3 de xunu de 2009 }} La ponte de los Dragones.</ref>
 
 
{{AP|Emona}}
[[ArchivuFicheru:RomanWall-Ljubljana.JPG|thumb|240px|Restos de la muralla romana d'[[Emona]] na cai Mirje.]]
De l'antigua ciudá romana inda son visibles dalgunos de los sos restos como elementos del [[Foru (arquiteutura)|foru]], la puerta norte de la ciudá, una [[necrópolis]] (na cual foi atopada una estatua de bronce), delles viviendes (nel xardín Jakopič), parte de la muralla, según un primitivu templu cristianu de los sieglos [[sieglu IV|IV]] y [[sieglu V|V]].<ref>{{cita web |url=http://www.ljubljana.si/en/tourism/sights/roman_ljubljana/default.html |títulu=Roman Ljubljana |fechaaccesu=21 de mayu de 2009 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090520085303/http://www.ljubljana.si/en/tourism/sights/roman_ljubljana/default.html |fechaarchivu=20 de mayu de 2009 }} Información sobre les ruines romanes de Emona.</ref>
 
;Monumentos civiles
[[ArchivuFicheru:Ljubljana BW 2014-10-09 12-19-48.jpg|thumb|240px|Fachada [[Modernismu (arte)|modernista]] de la [[casa Urbanc]].]]
Dientro de la variedá d'estilos que chisquen el centru de la ciudá, el primeru cronológicamente ye'l barrocu; a él pertenecen el [[Conceyu de Liubliana|conceyu]] (''Mestna hiša''), construyíu a finales del [[sieglu XV]] pero nun adquirió'l so aspeutu actual hasta [[1717]]-[[1719|19]],<ref>{{cita web |url=http://www.ljubljana.si/en/tourism/sights/baroque_ljubljana/town_hall/default.html |títulu=Town hall |fechaaccesu=13 de xunu de 2009 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090520134026/http://www.ljubljana.si/en/tourism/sights/baroque_ljubljana/town_hall/default.html |fechaarchivu=20 de mayu de 2009 }} Información sobre'l conceyu.</ref> la [[casa Schweiger]] (''Schweigerjeva hiša''), construyida ente [[1748]] y [[1749]] a partir de los diseños de [[Cándido Zulliani]] y na que destaquen los marcos de les ventanes decoraos y el portal d'entrada, ente otros,<ref>{{cita web |url=http://www.ljubljana.si/en/tourism/sights/baroque_ljubljana/schweiger_house/default.html |títulu=Schweiger house |fechaaccesu=13 de xunu de 2009 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090520134207/http://www.ljubljana.si/en/tourism/sights/baroque_ljubljana/schweiger_house/default.html |fechaarchivu=20 de mayu de 2009 }} Información y datos sobre la casa.</ref> el [[palaciu Gruber]] (''Gruberjeva palača''), construyíu ente [[1773]] y [[1781]], según los bocetos de [[Daniel Gruber]], pa ser Escuela d'Hidráulica y Mecánica, alluga anguaño'l [[Archivu Nacional d'Eslovenia]] (''Narodni Arhiv Slovenije''),<ref>{{cita web |url=http://www.ljubljana.si/en/tourism/sights/baroque_ljubljana/gruber_palace/default.html |títulu=Gruber Palace |fechaaccesu=13 de xunu de 2009 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090521153936/http://www.ljubljana.si/en/tourism/sights/baroque_ljubljana/gruber_palace/default.html |fechaarchivu=21 de mayu de 2009 }} Información xeneral sobre'l Palaciu.</ref> l'[[edificiu Lontovž]], construyíu ente [[1786]] y [[1790]] por [[Jozef Schemerl]] y antigua sede de l'Asamblea Provincial de [[Carniola]], alluga anguaño l'[[Academia Eslovena de Ciencies y Artes]],<ref>{{cita web |url=http://www.ljubljana.si/en/tourism/sights/baroque_ljubljana/lontovz/default.html |títulu=Lontovž building |fechaaccesu=13 de xunu de 2009 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090521154002/http://www.ljubljana.si/en/tourism/sights/baroque_ljubljana/lontovz/default.html |fechaarchivu=21 de mayu de 2009 }} Información xeneral sobre l'edificiu y l'Academia.</ref> la [[mansion Cekin]], construyida ente [[1752]] y [[1755]] por encargu del conde [[Leopoldo Lamberg]], allugar nel [[parque Tivoli]] y anguaño alluga'l [[Muséu Nacional d'Hestoria Contemporánea]] (''Muzej novejšy zgodovine Slovenije''), dedicáu a la hestoria recién d'Eslovenia.<ref>{{cita web |url=http://www.ljubljana.si/en/tourism/sights/baroque_ljubljana/cekin-mansion/default.html |títulu=Cekin mansion |fechaaccesu=13 de xunu de 2009 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090521153921/http://www.ljubljana.si/en/tourism/sights/baroque_ljubljana/cekin-mansion/default.html |fechaarchivu=21 de mayu de 2009 }} Información xeneral sobre la mansion y el Muséu d'Hestoria Contemporánea.</ref> y la [[Mansion Stična]], construyida ente [[1628]] y [[1630]] p'allugar a los abás del monasteriu [[Orde del Císter|cisterciense]] de [[Stična]].<ref name="Baroque">{{cita web |url=http://www.ljubljana.si/en/sights/baroque_ljubljana/default.html |títulu=Baroque Ljubljana |fechaaccesu=30 de xunetu de 2008 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080627191346/http://www.ljubljana.si/en/sights/baroque_ljubljana/default.html |fechaarchivu=27 de xunu de 2008 }} El barrocu en Liubliana.</ref>
 
 
;Monumentos relixosos
[[ArchivuFicheru:Ljubljana BW 2014-10-09 10-34-05.jpg|thumb|240px|Fachada de la [[Ilesia de la Santísima Trinidá (Liubliana)|ilesia de les Ursulines]].]]
Amás de la Catedral, la ilesia de San Pedro y la Ilesia Franciscana, otros templos del periodu [[Arquiteutura barroca|barrocu]] son: la [[Ilesia de San Florián (Ljubljana)|ilesia de San Florián]] (''Cerkev sv. Florijana'') que, construyida dempués de [[1672]], debe la so apariencia a [[Jožy Plečnik]] el cual reconstruyir en [[1933]]-[[1934|34]]; la [[ilesia de Santiago (Liubliana)|ilesia de Santiago]] (''Cerkev sv. Jakoba''), construyida polos [[Compañía de Xesús|xesuites]] ente [[1613]] y [[1615]], foi reformada en [[1701]] con, ente otres, estatues de [[Francesco Robba]]. La capiya de [[Francisco Javier|San Francisco Javier]] (''Kapela sv. Frančiška Ksaverija''), inspirada en modelos venecianos, y profusamente decorada, foi añedida ente [[1667]] y [[1670]]; la [[ilesia de La nuesa Señora de la Misericordia (Liubliana)|ilesia de La nuesa Señora de la Misericordia]] (''Cerkev Marije pomočnice'' o ''Križevniška cerkev'') foi construyida nel so orixe polos caballeros de la [[Orde Teutónica]] nel [[sieglu XIII]]. La moderna ilesia foi llevantada pol venecianu [[Domenico Rossi]] ente [[1714]] y [[1715]]; y la [[ilesia de la Santísima Trinidá (Liubliana)|ilesia de les Ursulines]] (''Cerkev sv. trojice''), construyida ente [[1718]] y [[1726]], unu de los monumentos barrocos más inusuales de la ciudá por cuenta de la so fachada ondulada inspirada nos modelos de [[Francesco Borromini]].<ref name="Baroque" />
 
 
=== Fuentes ===
[[ArchivuFicheru:Fuente de la Plaza Nueva, Liubliana, Eslovenia, 2017-04-14, DD 50-52 HDR.jpg|thumb|240px|Fonte de la Plaza Nueva col castiellu al fondu.]]
La ciudá cunta con un conxuntu de fontes, dalgunes d'elles n'estilu barrocu, partíes por distintos puntos de la ciudá. De toes elles, destaquen la [[Fonte de Robba de Liubliana|Fonte de Robba]] (''Robbov vodnjak'') y la [[fonte de Hércules]] (''Herkulov vodnjak'').<ref name="Baroque" />
 
 
=== Parques y xardinos ===
[[ArchivuFicheru:Ljubljana. Tivoli under the snow.JPG|thumb|240px|El [[parque Tivoli]] neváu.]]
La ciudá cunta con dellos espacios verdes, tantu na zona antigua como pela redolada. Asina, ta'l [[parque de Miklošič]] (''Miklošičev park''), creáu en [[1902]] n'estilu [[Art Nouveau]], el [[Zoolóxicu de Liubliana|zoolóxicu]], asitiáu na llomba Rožnik y nel que pueden vese numberoses especies animales de tolos continentes, el [[xardín botánicu de Liubliana|xardín botánicu]], creáu en [[1810]], siendo la institución cultural y científica más antigua de la ciudá, inclúi una colección de más de 4.500 especies de plantes, tantu autóctones como d'otros continentes, l'[[Arboretum Volčji Potok|Arboretum]], que ocupa unes 80 hectárees ente praos, llagos y montes, y dispon de más de 4.500 viveros de cultivu, el [[parque Arxentina]] (''Argentinski park''), asitiáu nel centru de la ciudá, y el más famosu de toos, el [[parque Tivoli]].<ref name = "TIV">{{cita web |url= http://www.visitljubljana.si/file/166690/onde-1108.pdf?download |títulu= ¿Ónde? Guía turística |autor=Visitljubljana.si |fechaaccesu=30 de mayu de 2009}} Información xeneral sobre la ciudá.</ref>
 
 
=== Places ===
[[ArchivuFicheru:Ljubljana Prešeren Square from the Castle.JPG|thumb|240px|Vista de la [[Plaza Prešeren]] dende'l [[Castiellu de Liubliana|castiellu]].]]
Les places tuvieron un papel destacáu na hestoria de Liubliana y un paséu por delles d'elles amuesa tolos estilos artísticos presentes na ciudá. Asina, los periodos medieval y barrocu reflexar nes places Municipal (''Mestni trg''), Vieya (''Stari trg'') y Cimeru (''Gornji trg''), el periodu modernista na plaza Eslovena (''Slovenski trg''), y el trabayu de [[Jožy Plečnik]] reparar nes places Vodnik (''Vodnikov trg''), Revolución francesa (''Francoske Revolucije Trg'') y Levstik (''Levstikov trg'').<ref name="SQ">{{cita web |1= |idioma=inglés |url=http://www.ljubljana.si/en/tourism/sights/squares/default.html |títulu=The Squares of Ljubljana |fechaaccesu=28 de mayu de 2009 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090520134122/http://www.ljubljana.si/en/tourism/sights/squares/default.html |fechaarchivu=20 de mayu de 2009 }} Información sobre les pontes de la ciudá.</ref>
 
== Educación ==
{{VT|Universidá de Liubliana}}
[[ArchivuFicheru:SLO-Ljubljana53.JPG|thumb|240px|right|Antiguu edificiu de la [[Universidá de Liubliana]].]]
La ciudá de Liubliana cuntaba, en [[2005]], con 95 guarderíes, nes qu'allegaben 10.857 neños, 55 escueles primaries, con 20.802 alumnos, y 32 escueles secundaries (''[[Gymnasium|Gimnazija]]''), con 25.797 alumnos.<ref name="InNumbers" /> L'[[Academia de los Trabayadores]] (''Academia operosorum Labacensis'') abrió les sos puertes en [[1693]] y cerró en [[1801]] siendo una precursora de l'[[Academia Eslovena de Ciencies y Artes]] (''Slovenska akademija znanosti in umetnosti-SAZU''). Ésta, fundada en [[1938]], tien como oxetivu'l desenvolvimientu de la ciencia y les artes, amás de ser llugar d'alcuentru de los principales científicos y artistes eslovenos.<ref>{{cita web |url=http://www.sazu.si/en/o-sazu/zgodovina.html |títulu=History of SAZU |fechaaccesu=13 de xunu de 2009 |idioma=inglés}} Información y hestoria de l'Academia na so páxina oficial.</ref>
 
 
=== Carretera ===
[[ArchivuFicheru:Klanec Medvedjek A2.jpg|thumb|240px|L'autopista A2 coneuta Liubliana cola capital [[Zagreb|croata]].]]
Liubliana allugar nel centru de la rede de carreteres eslovena que comunica la ciudá col restu del país. Hasta xunetu de [[2008]] utilizábase un sistema de casetes de [[peaxe]], pero sustituyóse por un sistema d'etiquetes válides mientres un añu o a lo menos mientres 6 meses.
 
La ciudá, asitiada nel centru d'[[Eslovenia]], ta coneutada escontra'l suroeste coles ciudaes [[italia]]nas de [[Trieste]] y [[Venecia]] pela autopista A1-[[Ruta europea Y61|Y61]]-[[Ruta europea Y70|Y70]].<ref name="Michelin">Michelin, ''Slovénie, Croatie, Bosnie-Herzégovine, Serbie, Monténégro, Macédoine'', Cartes et guides n°736, Michelin, Zellik, Bélxica, 2007, ISBN 978-2-06-712627-5</ref> Al nordeste, l'autopista A1-[[Ruta europea Y57|Y57]] xune la ciudá con [[Maribor]], [[Graz]] y [[Viena]]. Al sureste, l'autopista A2-[[Ruta europea Y70|Y70]] coneuta la ciudá con [[Zagreb]], dende onde puede dise escontra'l [[llagu Balatón]], n'[[Hungría]] y a otres ciudaes de l'antigua Yugoslavia, como por casu [[Belgráu]].<ref name="Michelin" /> Al noroeste, l'autopista A2-[[Ruta europea Y61|Y61]] coneuta coles ciudaes [[Austria|austriaques]] de [[Klagenfurt]] y [[Salzburgu]], lo que la convierte nuna importante vía d'entrada pa los turistes del norte d'Europa.<ref name="Michelin" />
[[ArchivuFicheru:ZelezniskaPostaja-Ljubljana.JPG|thumb|240px|L'edificiu principal de la [[Estación de Liubliana]].]]
 
=== Ferrocarril ===
 
=== Autobuses urbanos ===
[[ArchivuFicheru:Bus ljubljana.jpg|thumb|240px|Autobús urbanu de Liubliana.]]
El tresporte urbanu en Liubliana ye xestionáu pola compañía [[Tresporte de pasaxeros de Liubliana]] (''Ljubljanski Potniški Promet-LPP''), propiedá del conceyu de Liubliana. Realiza'l tresporte n'el mesmu conceyu de Liubliana y nos 15 conceyos circundantes por aciu 23 llinies nes cualos operen 202 [[Autobús|autobuses]]. En [[2006]] tresportó más de 88 millones de pasaxeros. Na ciudá los autobuses son denominaos popularmente ''trole'', de cuando Liubliana tenía serviciu de [[trolebús]].<ref>{{cita web | |idioma=inglés |url= http://www.jh-lj.si/index.php?p=4&k=1603&l=2 |títulu=The company today |fechaaccesu=1 de xunu de 2009}} Información y datos xenerales sobre'l tresporte urbanu de la ciudá.</ref>
 
 
=== Otros ===
[[ArchivuFicheru:Slovenska cesta kolo nezazeleno 2.jpg|thumb|240px|''Slovenska cesta'' en Liubliana: equí ta prohibíu dir en [[bicicleta]].]]
[[ArchivuFicheru:Rowery w lublanie.jpg|thumb|240px|La [[bicicleta]] ye unu de los medios de tresporte usaos na ciudá.]]
Na ciudá tamién ye posible arrendar [[bicicleta|bicicletes]],<ref name="Transvelo">{{cita web |url=http://www.ljubljana.si/en/tourist_services/lj-bike/default.html |2= |títulu=Ljubljana Bike |fechaaccesu=31 de xunetu de 2008 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080503221924/http://www.ljubljana.si/en/tourist_services/lj-bike/default.html |fechaarchivu=3 de mayu de 2008 }} Serviciu d'arriendu de bicicletes.</ref> lo que dexa visitar la ciudá más fácilmente. Per otru llau, ta prohibíu dir en bicicleta en delles cais principales, asina por casu na ''Slovenska cesta'' nel centru de la ciudá.<ref>[https://web.archive.org/web/20080109160333/http://www.mladina.si/tednik/200029/clanek/i-kuscer/ Mladina (17 de xunetu de 2000): Kolesarski zmaji]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110820050256/http://lkm.kolesarji.org/besedila/LKM%20pobude%20za%20prijazno%20kolesarsko%20infrastrukturo.pdf Ljubljanska kolesarska mreža (okt. 2010): Pobude za izboljšave v Ljubljanski kolesarski infrastrukturi, str. 2]</ref>
 
 
=== Museo ===
[[ArchivuFicheru:NarodniMuzej-ljubljana.JPG|thumb|240px|Vista fronteru del [[Muséu Nacional d'Eslovenia|Muséu Nacional]].]]
La ciudá cunta con numberoses galeríes artístiques y [[muséu|muséos]]. Asina, en [[2005]], había 15 museos y 41 galeríes d'arte.<ref name="InNumbers" /> Ente los museos atopen el [[Muséu Nacional d'Eslovenia|Muséu Nacional]], el [[Muséu Eslovenu d'Hestoria Natural]], el [[Muséu Etnográficu Eslovenu]], el [[Muséu de Nacional d'Hestoria Contemporánea]], el [[Muséu de los Deportes]], el [[Muséu del Ferrocarril de Liubliana|Muséu del Ferrocarril]], el [[Muséu de Liubliana]] o'l [[Muséu d'Arquiteutura de Liubliana|Muséu d'Arquiteutura]].<ref name="Pointinterest">{{cita web |url=http://www.ljubljana.si/en/tourism/ljubljana/points_of_interest/museums/default.html |títulu=Museums |fechaaccesu=31 de xunetu de 2008 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080412005405/http://www.ljubljana.si/en/tourism/ljubljana/points_of_interest/museums/default.html |fechaarchivu=12 d'abril de 2008 }} Rellación de museos de la ciudá.</ref> D'ente les galeríes destaquen el [[Centru de Cultura Alternativa Metelkova]], el [[Centru Internacional d'Artes Gráfiques]], el [[Muséu d'Arte Moderno de Liubliana|Muséu d'Arte Moderno]] o la [[Galería Nacional]].<ref>{{cita web |url=http://www.ljubljana.si/en/tourism/ljubljana/points_of_interest/galleries/default.html |títulu=Galleries |fechaaccesu=2 de xunu de 2009 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090518092055/http://www.ljubljana.si/en/tourism/ljubljana/points_of_interest/galleries/default.html |fechaarchivu=18 de mayu de 2009 }} Rellación de galeríes presentes na ciudá.</ref> En 2005, los museos recibieron 264.470 visitantes y les galeríes 403.890.<ref name="InNumbers" />
 
;Muséu Nacional
[[ArchivuFicheru:NationalGallery-Ljubljana.JPG|thumb|240px|Edificiu principal de la [[Galería Nacional]].]]
El [[Muséu Nacional d'Eslovenia]] (''Narodni muzej Slovenije''), allugáu nun palaciu neo-renacentista del [[sieglu XIX]], remontar a [[1821]], cola fundación del Muséu Provincial de Carniola. N'el so colección preséntase la hestoria de los eslovenos, axunta una seleición de pieces que van dende la [[Prehistoria]] hasta la [[Edá Media]] y los tiempos modernos, amás d'un conxuntu d'inscripciones llatines de [[Imperiu romanu|dómina romana]] ya inclusive una momia del [[Antiguu Exiptu]]. Una de les pieces más destacaes ye una flauta [[Neanderthal]] de 47.000 años d'antigüedá procedente de la escavación de Divje Babe.<ref>{{cita web |url=http://www.ljubljana.si/en/tourism/ljubljana/points_of_interest/museums/2152/podrobno.html |títulu=National Museum of Slovenia |fechaaccesu=6 de xunu de 2009 |idioma=inglés}} Información sobre'l muséu.</ref>
 
 
=== Espacios culturales ===
;Ópera [[ArchivuFicheru:Opera-Ljubljana.JPG|thumb|240px|Fachada de la [[Ópera de Liubliana]].]]
 
La [[Ópera de Liubliana]] (''SNG Opera in balet Ljubljana''), enantes sede del Teatru Provincial (''Deželno gledališčy''), foi construyida ente [[1890]] y [[1892]] n'estilu neo-renacentista y, antes de la construcción del Teatru Alemán, ufiertaba representaciones tantu n'[[Idioma alemán|alemán]] como n'[[Idioma eslovenu|eslovenu]]. L'apariencia carauterística del edificiu finca na fachada afatada con columnes [[Orde xónicu|xóniques]] y les escultures alegóriques, obra d'[[Alojzij Gangl]], representando Traxedia, Comedia, Poesía, Gloria y Xeniu.<ref>{{cita web |url=http://www.ljubljana.si/en/tourism/sights/18_19th_centuries_ljubljana/opera_house/default.html |títulu=The Opera house |idioma=inglés |fechaaccesu=8 de xunu de 2009}}</ref><ref>{{cita web |url=http://www.opera.si/operaen/app/predstavitev.asp |títulu=The Slovene National Theatre Opera and Ballet Ljubljana |idioma=inglés |fechaaccesu=10 de xunu de 2009 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20091114123604/http://www.opera.si/operaen/app/predstavitev.asp |fechaarchivu=14 de payares de 2009 }} Páxina oficial de la Ópera de Liubliana cola so hestoria.</ref>
 
;Teatru Drama [[ArchivuFicheru:SNG-Drama-Ljubljana.JPG|thumb|240px|Fachada del
[[Teatru Drama]].]]
El [[Teatru Alemán (Liubliana)|teatru Drama]] (''SNG Drama Ljubljana'') foi construyíu ente [[1909]] y [[1911]] polos ciudadanos pro-alemanes de la ciudá, entamaos na Sociedá Teatral Alemana en Liubliana (''Deutscher Theaterverein in Laibach''), a partir d'un diseñu d'[[Alexander Graf]]. Presenta un interior bien decoráu, antepar n'estilu [[Arquiteutura Neoclásica|neoclásicu]] y ornamientos [[Modernismu (arte)|Art Nouveau]] nel esterior. Tres la [[Primer Guerra Mundial]] pasó a manes del [[Teatru dramáticu nacional de Liubliana|Teatru Nacional Eslovenu Drama de Liubliana]].<ref>{{cita web |url=http://www.ljubljana.si/en/tourism/sights/art_nouveau/german_theatre/default.html |títulu=The German theatre |idioma=inglés |fechaaccesu=10 de xunu de 2009 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090601171933/http://www.ljubljana.si/en/tourism/sights/art_nouveau/german_theatre/default.html |fechaarchivu=1 de xunu de 2009 }} Información ya historia sobre'l teatru.</ref>
 
;Filarmónica Eslovena [[ArchivuFicheru:Ljubljana
BW 2014-10-09 13-57-30.jpg|thumb|240px|Edificiu de la [[Orquesta Filarmónica Eslovena]].]]
La [[Orquesta Filarmónica Eslovena]] (''Slovenska filharmonija'') tien el so orixe en [[1701]] cuando se creó la ''Academia Philharmonicorum''.<ref name = "FIL">{{cita web |url=http://www.ljubljana.si/en/tourism/sights/18_19th_centuries_ljubljana/philharmonic/default.html |títulu=Slovenian Philharmonic |idioma=inglés |fechaaccesu=10 de xunu de 2009}} Información sobre la Filarmónica, la so hestoria y la so sede.</ref> Ésta foi asocedida en [[1794]] pola Sociedá Filarmónica, predecesora de l'actual Filarmónica, ente que los sos miembros atopar compositores como [[Joseph Haydn]], [[Ludwig van Beethoven]] y [[Johannes Brahms]], amás del violinista [[Niccolò Paganini]].<ref name = "FIL" />
== Deportes ==
;Entidaes deportives
[[ArchivuFicheru:HalaTivoli-Ljubljana.JPG|thumb|240px|El pabellón [[Tivoli Arena|Tivoli]], onde xueguen dalgunos de los clubes de la ciudá.]]
En fútbol, la ciudá cunta col [[Interblock Ljubljana]],<ref>{{cita web |url=http://www.nkinterblock.eu/news/index/7| |títulu=NK Interblock |fechaaccesu=6 de xunu de 2009 |idioma=inglés}} Páxina oficial del club.</ref> ganador de dos [[Copa d'Eslovenia|copes d'Eslovenia]] y l'[[NK Olimpija Ljubljana|Olimpija Ljubljana]],<ref>{{cita web |url=http://www.nkolimpija.com/|2=|títulu=NK Olimpija Ljubljana |fechaaccesu=11 de xunu de 2009|idioma=eslovenu |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090221192514/http://www.nkolimpija.com/ |fechaarchivu=21 de febreru de 2009}} Páxina oficial del club.</ref> ganador de cuatro [[Prva SNL|lligues]] y cuatro copes d'Eslovenia, dambos na [[Prva SNL|PrvaLiga]] eslovena. En baloncestu, Liubliana ta representada pol [[KD Slovan]],<ref>{{cita web |url=http://www.slovanbasket.com/ | |títulu=Košakarsko društvo geoplin Slovan |fechaaccesu=6 de xunu de 2009 |idioma=eslovenu}} Páxina oficial del club.</ref> el [[ŽKD Ježica Ljubljana]]<ref>{{cita web |url=http://www.zkdjezica.si/ | |títulu=ŽKD Ježica Ljubljana |fechaaccesu=6 de xunu de 2009 |idioma=eslovenu}} Páxina oficial del club.</ref> y el [[KK Union Olimpija]], el más gallardoniáu de la ciudá, con venti amiestes de baloncestu (seis d'elles mientres l'antigua Yugoslavia), quince copes d'Eslovenia, tres Supercopes d'Eslovenia y un tercer puestu na [[Eurolliga]] de [[1997]].<ref>{{cita web |url=http://www.union.olimpija.com/137/138/?UnionOlimpija=5g3h3vnek4y9nh4q4rq8n5luj2| |títulu=Union Olimpija |fechaaccesu=6 de xunu de 2009 |idioma=inglés}} Información na páxina oficial del club.</ref>
 
 
;Instalaciones deportives
[[ArchivuFicheru:Ljubljana marathon.JPG|thumb|240px|La [[Maratón de Liubliana]] atrai a miles de corredores cada añu.]]
El pabellón [[Tivoli Arena]] foi construyíu ente [[1963]] y [[1965]], y atópase nel centru de la ciudá, na periferia del [[parque Tivoli]]. Tres la so renovación, terminada en [[2000]], la sala grande tien una capacidá de 6.000 espectadores, ente que la sala pequeña, terminada en [[1995]], tien 4.050 asientos.<ref>{{cita web |url=http://www.union.olimpija.com/137/141/?UnionOlimpija=5g3h3vnek4y9nh4q4rq8n5luj2 | |títulu=Tivoli Arena |fechaaccesu=11 de xunu de 2009 |idioma=inglés}} Información sobre'l pabellón na páxina del Union Olimpija.</ref>
 
 
== Personaxes destacaos ==
[[ArchivuFicheru:Rasho Nesterovic.JPG|thumb|180px|[[Radoslav Nesterović]] na so etapa como xugador de los [[Toronto Raptors]].]]
A lo llargo de la hestoria hubo una serie de personaxes, nacíos unos en Liubliana y otros venceyaos cola ciudá, que destacaron nes sos actividaes profesionales. La siguiente llista tien un calter puramente exemplar una y bones va haber otres persones ensin mentar que mereceríen ser tamién citaes.
 
{{socesión
| predecesor = {{bandera|LIB}} [[Beirut]]
| títulu =[[ArchivuFicheru:UNESCO.svg|60px]]<br />[[Capital Mundial del Llibru]]
| periodu = 2010
| socesor ={{bandera|ARG}} [[Buenos Aires]]
306 324

ediciones