Diferencies ente revisiones de «Ríu Nalón»

11 bytes desaniciaos ,  hai 6 meses
m
Iguo cuenca → conca (4), quilómetros → kilómetros (4), la a → l'a, de E → d'E, que a → qu'a, exercido → exercía , using AWB
m
m (Iguo cuenca → conca (4), quilómetros → kilómetros (4), la a → l'a, de E → d'E, que a → qu'a, exercido → exercía , using AWB)
 
{{xeografía}}
El '''Ríu Nalón''' (yá conocíu na Antigüedá col nome de ''Naelo'' o ''Naelus'') ye, con 145 [[Quilómetru|quilómetroskilómetros]] de llonxitú, el más llargu de los ríos que nacen y muerren n'Asturies. Naz na Fonte la Nalona, que brota cerca'l cumal d'[[El Puertu]] en [[Tarna]], a 1.440 m. d'altitú, tien un caudal mediu de 56,40 m³/s y desemboca ente [[San Esteban (Muros)]] y [[L'Arena]] ([[Sotu'l Barcu]]).
 
Dende la so nacencia al mar, atraviesa los conceyos de: [[Casu]], [[Sobrescobiu]], [[Llaviana]], [[Samartín del Rei Aurelio]], [[Llangréu]], [[La Ribera]], [[Uviéu]], [[Grau]], [[Les Regueres]], [[Candamu]], [[Pravia]], [[Sotu'l Barcu|Sotu'l barcu]] y [[Muros]].
 
La so cuencaconca dispón d'una gran reserva de [[carbón]], que les sos principales esplotaciones atópense nel conceyu de [[Llangréu]]. Traviesa llocalidades dedicaes a l'agricultura y ganadería: Tarna, Pendones, La Foz, Bezanes, Sotu, Veneros, Casu, &c. Dende Sotrondio hasta'l mar, yera habitual que les sos agües s'escureciesen pola mor del usu del so caudal pa los llavaderos de les cuenques mineres de [[Llangréu]] y [[Mieres]]. Por esti usu, les truches tornaben hacia les fontes del ríu, au la pesca yera más abondosa.
 
El Nalón siempres foi un atractor de población y fonte de riqueza. Na Edá Media había cuatro territorios diferenciaos alredor de la so cuencaconca: el valle de Casu, au conflúi col [[Ríu Orllé]], el territoriu [[Uviéu|uvieín]], la comarca de [[Candamu]], y finalmente'l territoriu Sauto, dende'l Candamu hasta la mar, na estaya ente Muros y la sierra Gamonéu, que qu'a entamos del sieglu XII empecipia a alternar col nome de Pravia. Mentanto'l sieglu XVIII proyeutóse facelu navegable pa favorecer el treslláu del carbón dende la incipiente cuencaconca minera hasta Xixón, pero Xovellanos, que tenía contempláu esi proyeutu, considerólu inviable.
 
== Etimoloxía ==
El so nome camudó a lo llargo los tiempos. Estrabón ye'l que fai la primer mención d'esti ríu que consigna como ''Melsos''; pero ye enforma probable, según opinión de José Manuel González, que'l tal ''Melsos'' nun seya más qu'una helenización de ''Naelus'' o ''Nailos'' que ye como apaez en [[Ptoloméu]] nun intentu de trescribir el nome del ríu que cuerre per tierres ástures, acasu ''*Náelo'' o ''*Nelo''.
 
Nos documentos del reinu asturianu apaez como ''Nilo,-onis'' (constatación ensin dubia d'influxu bíblicu), con variantes del tipu ''Nalo, -onis'' que s'avera a la l'actual espresión '''Nalón'''. Nesta probablemente s'entrecrucen delles influencies fonétiques ente les qu'hai de solliñar la exercidoexercía pol verbu asturianu nalar ‘nadar’, esnalar ‘mover les ales’.
 
El mesmu González, sospecha qu'atopámosnos énte una base indoeuropea '''*NER''', '''*NAR''', con posibles variantes '''*NEL''', '''*NAL''', y significáu de ‘agua’, que desplicaríen el nome de dalgunos ríos asturianos.
 
=== Cursu altu ===
Tres el so nacimientu, y depués de percorrer dellos quilómetroskilómetros, a l'altura [[El Campu|Campu Casu]], forma, pol relieve kársticu del terrén, la Cueva Deboyu, pa volver a la superficie más p'abaxu de l'aldea de Les Yanes, nel mesmu conceyu de [[Casu]]. A l'altura de [[Covalles]], nun llugar agora somorguiáu na cola'l pantanu de Tañes, recibe pela izquierda les agües del [[ríu Caliao]]. Tres travesar el conceyu de [[Sobrescobiu]] y dexar atrás los pantanos de Tañes y Rusecu empobínase pal conceyu de [[Llaviana]], onde pasa al llau de d'El Condao y podemos ver el famosu '''Torruxón''', una obra medieval del sieglu XIV, de planta rectangular con paredes a base de mampostería y sillares, con ventana y escudu. Y unos quilómetroskilómetros más abaxo, '''El Puente d'Arcu''', que ye un puente romanu de datación incierta.
 
Depués traviesa [[Samartín del Rei Aurelio]], nel que recibe pela izquierda, ente más otros, les agües del ríu de Santa Bárbola. Tres travesar el conceyu de [[Llangréu]], nel que s'amiesta coles agües que-y apurre'l ríu Candín pela so oriella derecha, entra nel d'[[Uviéu]] per Veguín.
 
=== Cursu baxu ===
El Nalón sigui'l so cursu pelos conceyos de [[Candamu]] y [[Pravia]]. Nesti últimu, cerca'l pueblu de Forcinas, recibe pela izquierda'l [[ríu Narcea]], que trae l'agua de los conceyos de [[Cangas del Narcea]], [[Ayande]], [[Tinéu]], [[Miranda]] y [[Somiedu]] ente más otros. Col caudal mui aumentáu pol importante aporte del Narcea, pasa a la vera la villa de [[Pravia]], que queda a la so derecha, y empobina hacia'l mar. Envuelve l'isllote d'Arcubín, cubiertu anguaño de plantes de [[quivi]], y tres pasar perbaxu de la vieya ponte de la N-632, forma la ría de [[San Esteban (Muros)|San Esteban]]. Depués de dexar la villa y puertu de [[San Esteban (Muros)|San Esteban]] a la manzorga y la villa de [[L'Arena]] a la mandrecha muerre mansulino nel [[mar Cantábricu]], tres percorrer, como yá se dixera, 145 quilómetroskilómetros y tener recoyío les agües de los 4.839 km² que formen la cuencaconca hidrográfica del Nalón-Narcea.
 
== Llocalidaes que traviesa ==
2101

ediciones