Diferencies ente revisiones de «Ríu Colorado»

11 bytes desaniciaos ,  hai 6 meses
m
Iguo: cuenca → conca, Cuenca → Conca, quilómetros → kilómetros (3), cual → que (4), en A → n'A, que a → qu'a using AWB
m (iguo testu: cientos de kilómetros => cientos de quilómetros)
m (Iguo: cuenca → conca, Cuenca → Conca, quilómetros → kilómetros (3), cual → que (4), en A → n'A, que a → qu'a using AWB)
 
El '''ríu Colorado''' ye un [[ríu]] del suroeste de los [[Estaos Xuníos]] y noroeste de [[Méxicu]] que flúi en direición suroeste y sur polos estaos de [[Colorado]], [[Utah]], [[Arizona]], [[Nevada]], [[California]], n'[[Estaos Xuníos]], y por [[Baxa California]] y [[Sonora]], en [[Méxicu]], desaguando nel [[golfu de California]] o [[mar de Cortés]] ([[océanu Pacíficu]]). Con 2333{{esd}}km de llargor ye'l quintu ríu más llargu d'[[América del Norte]] —por detrás del [[Ríu Misuri|Misuri]], [[Ríu Misisipi|Misisipi]], [[Ríu Bravo|Bravo]] y [[Ríu Arkansas|Arkansas]].
 
Naz en [[La Poudre Pass]], un pequeñu pueblu asitiáu a 3100{{esd}}m d'altitú nes [[Montes Rocosos]], al norte del estáu de [[Colorado]]. Flúi un curtiu tramu escontra'l sur desaguando nel [[Gran Llagu (Colorado)]], d'ende flúi en direición suroeste unos 300{{esd}}km hasta llegar a [[Grand Junction (Colorado)|Grand Junction]] onde xira al noroeste y pocos quilómetroskilómetros dempués xira nuevamente escontra'l suroeste, entra n'[[Utah]], pasa por [[Moab (Utah)|Moab]], recibe pola derecha al [[Ríu Green (ríu Colorado)|ríu Green]] y desagua nel [[llagu Powell]]. Al salir d'esti llagu, yá en [[Arizona]], pasa por [[Page (Arizona)|Page]] en direición sur, y xira escontra'l noroeste-oeste formando la gran maravía del [[Gran Cañón]]. Dempués desagua nel [[llagu Mead]], pocos quilómetroskilómetros al este de [[Las Vegas]], formando frontera ente [[Nevada]] y [[Arizona]] y al salir d'esti llagu, en direición sur, sigui formando frontera ente estos dos estaos, llega al [[llagu Mohave]], pasa por [[Bullhead City]], empieza a formar frontera ente [[California]] y [[Arizona]], llega al [[Llagu Havasu]] y [[Lake Havasu City]], sigue escontra'l sur unos 250{{esd}}km y llega a [[Méxicu]] onde forma frontera ente [[Baxa California]] y [[Sonora]] y desagua nel [[golfu de California]] o [[mar de Cortés]] ([[océanu Pacíficu]]).
 
Hasta [[1921]] el nome de ríu Colorado aplicábase-y al cursu d'agua a partir de la unión de los ríos Grand River y el ríu Verde nel estáu d'[[Utah]]. Esi mesmu añu, a pidimientu del estáu de [[Colorado]], pasó a llamase ríu Colorado a tol cursu d'agua qu'empecipia nes [[Montes Rocosos]].
 
==El cañon del Colorado ==
Nel so cursu formó una de les grandes maravíes de la naturaleza al esculpir al so pasu una serie de cañones nel estáu d'[[Arizona]], conocíos como [[Gran Cañón del Colorado]]. El Colorado entra nel estáu d'Arizona procedente d'[[Utah]]. Escurre mientres aprosimao 350 km pela zona del Cañón y forma la frontera natural ente [[Nevada]] y [[Arizona]], [[Arizona]] y [[California]], y los estaos mexicanos de [[Sonora]] y [[Baxa California]]. Los sos afluentes más importantes en n'Arizona son los ríos Gila, el Little Colorado y el Bill Williams. [[Arizona]] cunta apenes con llagos naturales, pero delles preses crearon llagos artificiales ente los que destaquen los llagos [[Llagu Powell|Powell]], [[Llagu Mead|Mead]], [[Llagu Mohave|Mojave]], [[Llagu Havasu|Havasu]], [[Lago San Carlos|San Carlos]], [[Llagu Theodore Roosevelt|Theodore Roosevelt]] y [[Llagu Apache|Apache]].
 
El ríu Colorado ye'l principal provisor d'agua de les zones grebes de la cuencaconca que percuerre; en dellos casos representa la única fonte d'agua disponible. Delles [[Presa (hidráulica)|preses]] fueron construyíes nel pasáu sieglu col fin d'aprovechar los recursos que l'agua representa, como sostén de la vida humana, animal y agrícola, y como fonte d'enerxía hidroeléctrica.
 
N'Estaos Xuníos construyeron les preses [[Presa de Glen Canyon|Glen Canyon]], [[Presa Hoover|Hoover]], [[Presa Parker|Parker]] y [[Presa Davis|Davis]]. Del llau mexicanu construyó la [[presa Morelos]], cerca de la frontera con [[California]] y [[Arizona]]. Por un tratáu internacional ente dambos países, Méxicu tien derechu a recibir cierta cantidá de l'agua del ríu. Va munchos años que'l ríu Colorado nun descarga los sos caudales nel [[golfu de California]], fechu qu'afectó l'ecosistema del delta (desaguada) del Colorado. Ye impresionante pensar que'l pasu del ríu esculpió'l Cañón del Colorado a lo llargo de la hestoria y que na actualidá la sobresplotación de los sos recursos hídricos torga qu'en ciertes dómines del añu llegue agua a la so desaguada nel [[Altu golfu de California y delta del ríu Colorado]].
El primer européu qu'esquizó tol [[golfu de California]] y afayó la desaguada del ríu Colorado foi'l navegante [[Francisco de Ulloa]], que percorrió dambes mariñes del golfu en [[1539]].
 
[[Hernán Cortés]], que yá patrocinara trés viaxes d'esploración de la [[mar del Sur]] (océanu Pacíficu), que terminaren en fracasu, decidió unviar un cuartu viaxe d'esploración a la mar del Sur al mandu de [[Francisco de Ulloa]] en 1539. Partió la espedición del puertu d'Acapulco el día 8 de xunetu del añu citáu, a bordu de los buques ''Santu Tomás'', ''Santa Águeda'' y ''Trinidá''. Al altor de les [[islles Maríes]] viéronse obligaos a abandonar el navío ''Santu Tomás'', polo cualque siguieron el viaxe d'esploración nos dos buques restantes.
 
Ingresaron al [[golfu de California]], nel viaxe d'ida o agües enriba, llegaron al estremu norte del golfu'l 28 de setiembre, sitiu que se conoz na actualidá como desaguada del ríu Colorado. Ellos llamaron a la boca del río Rancón de San Andrés. Una curtia acta foi llevantada, que'l so testu trescribir:
En sofitu de dicha espedición terrestre unvió per mar dos barcos al mandu de [[Fernando de Alarcón]] quien llevaba de pilotu a [[Domingo del Castillo]], la espedición zarpó del puertu d'[[Acapulco de Juárez|Acapulco]] el 9 de mayu de 1540, saleó pol [[golfu de California]] y el día 26 d'agostu ingresó nel ríu Colorado pela boca del mesmu y nomólu '''ríu de La nuesa Señora del Bon Guía'''. Al nun tener noticies de la espedición terrestre fondió les sos navíos y en botes saleó ríu arriba hasta atopar la confluencia del [[ríu Gila]] col ríu Colorado. Al internase tierra adientro dexó unes cartes soterraes nun sitiu que marcó con cruces, que fueron darréu atopaes pol sarxentu [[Melchor Díaz]] a quien [[Francisco Vázquez de Coronado|Vázquez de Coronado]] dexara en [[Ures]], [[Sonora]] en compañía de 80 soldaos. A finales de 1540 Melchor Díaz partió con 25 soldaos en busca de Alarcón, nun lo atopó, pero si atopó les cartes que-y había dexáu.
 
Fernando de Alarcón saleó pol entós caudalosu ríu Colorado más de 80 [[llegua|llegues]] ríu arriba, polo que dellos historiadores considéren-y el primer européu en poner pie nel estáu de [[California]], yá que qu'al remontar a esa llatitú tuvo de triar suelu californianu.
 
Ye necesariu dicir que [[Francisco de Ulloa]] yá afayara la desaguada del ríu Colorado en setiembre de 1539, y llamó Rancón de San Andrés al delta de ríu, ensin navegar agües enriba como lo fixo [[Fernando de Alarcón|Alarcón]] nel so viaxe exploratorio.
=== La espedición per tierra ===
 
[[Francisco Vázquez de Coronado]] al abellugu de una población indíxena que llamó [[Quivira]], al igual que la mítica ciudá buscada polos aventureros españoles dende diba munchos años, comisionó a [[García López de Cárdenas]] xuntu con un puñáu d'homes p'atopar un ríu del cualque los indios [[hopi]] faláren-yos, pa lo cualque concediéronse-yos 80 díes por que fueren y tornaren. Nel so viaxe foi acompañáu por [[Pedro de Sotomayor]] como cronista del viaxe y a quien-y debemos la bitácora del viaxe.
 
Dempués de 20 díes de viaxe exploratorio atoparon el [[Gran Cañón del Colorado]], sicasí nun pudieron baxar hasta'l ríu p'abastecese d'agua pa beber y dempués de dellos intentos pa baxar empezaron a tener problemes d'agua, polo cualque decidieron tornar.
 
Díes dempués sería [[Fernando de Alarcón]] (quien participaba nel viaxe d'exploración pero per vía marítima) el primer européu en tocar y navegar les agües del ríu Colorado, pero a cientos de quilómetroskilómetros del Gran Cañón. Ye necesariu resaltar que quien afayó'l ríu Colorado foi [[Francisco de Ulloa]] el 28 de setiembre de 1539 quien tomó posesión de la desaguada del ríu (nomar Rancón de San Andrés), en beneficiu de la corona española, ensin navegar agües enriba como lo fixo Fernando de Alarcón.
 
== Xeografía ==
!Desaguada
!Llargor (km)
! CuencaConca (km²)
! Caudal (m³/s)
! Estáu pol que flúi
2101

ediciones