Diferencies ente revisiones de «Ríu Madeira»

15 bytes desaniciaos ,  hai 8 meses
m
Iguo: cuenca → conca (12), entiende → contien (2), quilómetros → kilómetros, para → pa, primera → primer, using AWB
m (iguo testu: kilómetros => quilómetros)
m (Iguo: cuenca → conca (12), entiende → contien (2), quilómetros → kilómetros, para → pa, primera → primer, using AWB)
El '''ríu Madeira''' (''Madera'' n'español) ye'l principal afluente sur del [[ríu Amazones]] y l'únicu de la marxe derecha que-y apurre agües del cordal de Los Andes. El sistema fluvial del Madeira—Mamoré—Grande, con un llargor de 4207 km (que si se cuntara'l tramu correspondiente del Amazones, llegaríen a los 6.018 km), facer unu de los principales cursos d'agua d'[[América del Sur]] y ta ente los [[Llista de los ríos más llargos del mundu|20 más llargos del mundu]], según tamién ye unu de los 10 más caudalosos del mundu.Tamién ye'l quintu ríu más importante del mundu.<ref>Hai discrepancia según les fontes: Jorge Molina Carpio, nel «Megaproyecto Hidroeléctricu y de Navegación del Ríu Madera», asitiar nel 5º llugar del mundu, anque otres fontes asitiar el 7º (Geo-data: The World Geographical Encyclopedia / John F. McCoy, editor. 3ª ed. 2002), ya inclusive n'otres sería'l 9º. Ye'l 2º afluente más caudalosu del Amazones tres el ríu Negru.</ref>
 
La so enorme cuencaconca de 1.420.000 km² entiendecontien parte de [[Brasil]], [[Bolivia]] y [[Perú]] y apúrre-y un caudal d'unos 32.000 m³/s, dos veces más que'l del [[ríu Misisipi]] o'l del [[Ganges]]. El ríu Madeira puramente dichu trescurre casi íntegramente en territoriu brasileñu, polos estaos de [[Rondonia]] y [[Amazones (Brasil)|Amazones]], siendo nun pequeñu entamo la frontera internacional con Bolivia.
 
== Cursu cimeru o cuenca del Madeira-Mamoré ==
 
La superficie total de la cuencaconca ye de 879.900 km², más que Francia ya Italia xuntes. Solamente en Bolivia, más de 250 ríos desagüen nel Madeira, drenando una área de 714.415 km². Entiende tolos territorios asitiaos agües enriba de Manoa (na [[Frontera ente Brasil y Bolivia|frontera na brasileñu-boliviana]]), principalmente la totalidá de la cuencaconca boliviana del Madeira-Mamoré, según tamién territoriu peruanu (Madre de Dios) y brasileñu (Guaporé). Subdividir en trés sub-cuenques, correspondientes al área de drenaxe de los sos principales ramales, la del Beni, la del Mamoré y la del Iténez/Guaporé.
 
=== Cuenca del ríu Abuná ===
 
==== Subcuenca del ríu Orthon ====
El [[ríu Orthon]] naz cerca de Puertu Ricu, nel departamentu de Pando, na confluencia del [[ríu Tahuamanu]] y el [[ríu Manuripi]], ríos que nacen en Perú, na parte septentrional de la [[rexón Madre de Dios]]. Tien un llargor de 233 km, dende'l so confluencia hasta la so desaguada nel ríu Beni, a unos 20 km al norte de la ciudá de [[Riberalta]] (95.000 habitantes en 2007). La so cuencaconca tien una superficie de 30.000 km², de los que 22.640 km² correspuenden a Bolivia.
 
==== Subcuenca del río Madre de Dios ====
=== Cuenca principal del ríu Mamoré ===
 
Ye una gran cuencaconca de 241.660 km², y entiendecontien parte de los departamentos bolivianos de Beni, Santa Cruz, Cochabamba, Chuquisaca y Potosí. Los principales ríos nesta sub-cuencaconca (datos proporcionaos pol Serviciu d'Hidroloxía Naval» de Bolivia), son los siguientes:
 
* [[ríu Mamoré]], con un llargor de 1.170 km:
 
=== Subcuenca principal del ríu Guaporé ===
El ríu Iténez/Guaporé ye, en puridad, un afluente del ríu Mamoré, pero dada la importancia de la so cuencaconca, suel considerase como un ramal aislláu. La so superficie en Bolivia ye de 186.460 km², nos departamentos de Santa Cruz y Beni, y de más de 80.000 km² en Brasil, nos estaos de Rondônia y del Mato Grosso.
 
=== A la salida de la cuenca cimera ===
[[Archivu:Porto Velho 2 09072007.jpg|thumb|right|250px|Porto Velho, col ríu al fondu.]]
 
Ente les ciudaes de [[Guajará-Mirim]] (41.467 habitantes en 2005), 60 km agües enriba de Villabella, y [[Porto Velho]] (capital de Rondonia, con 373.917 habitantes en 2005), estiéndese una seición de 350 km, con 18 zones de rabiones y tabayones (cachoeirascachoeires o cachuelascachueles), y una cayida de 60 metros. Este ye'l tramu mediu del cursu del Madeira y los sos principales afluentes, toos pola derecha, son el Ribeirao, Cotia y Jaciparaná,
 
Nesti tramu, en 2003, previóse construyir 2 grandes plantes d'enerxía hidroeléctrica, conocíu como Proyeutu Madeira, en Santu Antonio y Jirau, de les siguientes carauterístiques:
[[Archivu:EFMM.jpg|thumb|right|250px|Estación del ferrocarril Madeira Mamoré en Porto Velho, col ríu al fondu.]]
 
Dempués de los tabayones y rabiones, el Madeira percuerre los estaos brasileños de Rondônia y Amazones, agües embaxo de Santu Antonio. Nesti llugar, el ríu escurre a un altor de 19 metros sobre'l nivel del mar, esto ye, la rimada ye casi nula na cuencaconca baxa. El so nivel álzase más de 15 metros mientres la temporada d'agües.
 
Queden inda casi 1.100 km y drenar 460.000 km² antes de desaguar na Amazones enagües embaxo d'Esquitáivos, na desaguada na zona de la [[isla Tupinambaranas]], una estensa zona pantanosa formada pelos brazos del ríu. Los principales afluentes nesti tramu son los siguientes:<ref>Los datos sobre los llargores de los distintos afluentes provienen de la publicación de la FAO, ''Les agües continentales d'América Llatina'', de R. Ziesler y G.D. Ardizzone, 1979. Disponible en: http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B06.htm.</ref>
* [[ríu Canumã|ríu Canumã-Sucunduri]], pola derecha, con un llargor de 900 km. Tien como afluentes los ríos Camaiú y Acari. Un brazu d'esti ríu forma'l [[ríu Paraná-Urariá]], que cuerre casi paralelu al ríu Amazones mientres unos 400 km, dexando ente dambos la [[isla Tupinambarana]], una islla de 11.850 km² (la [[isla per superficie|66º del mundu por tamañu]]), formada por llanures aluviales y percorrida per pequeñu ríos y llagos. Los principales afluentes d'esti tramu del Paraná-Urariá son los ríos [[ríu Abacaxis|Abacaxis]] (610 km), [[ríu Maués-Açu|Maués-Açu]] (370 km), [[ríu Andira|Andira]] y [[ríu Mamurú|Mamurú]].
 
Na so cuencaconca baxa, ye enorme, bien accesible parapa grandes embarcaciones, incluyíos buques marinos que puede remontalo hasta les [[catarata San Antonio]], cerca de Porto Velho, Brasil, a 1070 km del so estuariu. Sicasí, mientres la estación seca, de xunu a ochobre, namái ye navegable nesta seición pa embarcaciones de menos de 2 metros de caláu.
 
El [[ferrocarril Madeira-Mamoré]] escurre, en plenu Amazones brasileñu, una distancia de 365 km a lo llargo del tramu navegable ente Porto Velho y [[Guajará-Mirim]] nel ríu Mamoré
 
Depués, dempués del so confluencia, les sos agües percuerren inda munchos quilómetroskilómetros antes de llegar al océanu.
 
== Tribus ==
 
== Pontes ==
Anguaño atópase en construcción el primeraprimer [[ponte sobre'l ríu Madeira]], que va interconectar la ciudá de Porto Velho al traviés de la carretera BR319 col estáu d'Amazones, y una vegada constrúyase una ponte sobre'l ríu Solimoes, va coneutar a la ciudá d'Esquitáivos.<ref>http://www.iirsa.org/proyeutos/detalle_proyeutu.aspx?h=1346&x=9&idioma=ES</ref><ref>http://web.archive.org/web/http://www.rondoniainfoco.com.br/ler.php?id=10722</ref>
== Preses ==
En xunetu de 2007, el Gobiernu brasileñu aprobó los planes pa construyir dos preses hidroeléctriques nel ríu Madeira. Organizaciones ecoloxistes y organizaciones de derechos indíxenes como [[Survival International]] criticaron estos planes, porque impliquen una amenaza pa la migración de pexes, deforestación y presión sobre les zones de caltenimientu y los territorios de los pueblos indíxenes. Los proyeutos de preses de Jirau y Santu Antonio amenacien la sobrevivencia de dellos pueblos indíxenes de la rexón, dalgunos d'ellos non contactaos, que según la FUNAI viven na zona. Los trabayos de construcción yá tán afectando a la vida d'estos pueblos y forzó a dalgunos a abandonar les sos tierres y, según la organización de derechos humanos [[Survival International]], allugase en zones onde operen illegalmente mineros. El contautu ente los mineros y estos pueblos podría ser fatal, por cuenta de la tresmisión d'enfermedaes contra les que nun tienen inmunidá.<ref name="survival_1">[http://www.survival.es/sobre/preses-madeira Preses del Ríu Madeira - Survival International]</ref>
2101

ediciones