Diferencies ente revisiones de «Idioma dzongkha»

m
revisáu y + enllaces
m (+{{control d'autoridaes}})
m (revisáu y + enllaces)
{{idioma}}
El '''dzongkha''' (རྫོང་ཁ་) o '''butanés''' ye la llingua nacional de [[Bután]]. La pallabra "''dzongkha"'' significa "la llingua del distritu", (''kha'', ཁ་) ye llinguax, y ''dzong'' ye "distritu" . O tamién, falada nel ''dzong'' (རྫོང་), onde los [[dzong]] son los monesterios fortificaos que s'atopen en Bután y que fueronforon fechos por [[Shabdrung Ngawang Namgyal|''Shabdrung'' Ngawang Namgyal]] nel [[sieglu XVII]].
 
A partir de 2013, Dzongkha tenía 171 080 falantes nativos y alredor de 640 000 falantes en total.<ref name="Dzongkha">[https://www.languagecomparison.com/en/how-many-people-speak-dzongkha/model-136-7 How many people speak Dzongkha?]</ref> Reguláu pola ''Dzongkha Development Commission''.
== Usu ==
''Dzongkha'' y los sos dialectos son la llingua nativa d'ocho distritos occidentales de [[Bután]] (Wangdue Phodrang, Punakha, Thimphu, Gasa, Paru, Hai, Dagana y Chukha). Tamién s'atopen dellos falantes nativos cerca de la ciudá [[india]] de Kalimpong, una vegada parte de [[Bután]] pero agora nel norte de [[Bengala]].
 
Dzongkha foi declaráu como l'idioma nacional de Bután en [[1971]]<ref name="Guide to Official Dzongkha Romanization">{{cite book |title=Guide to Official Dzongkha Romanization|author= George van Driem |format = PDF |year=1991 |url=http://www.himalayanlanguages.org/files/driem/pdfs/1991Romanization.pdf|publisher=Dzongkha Development Commission of The Royal Government of Bhutan}}</ref>. L'estudiu de Dzongkha ye obligatoriu en toles escueles de Bután, y la llingua ye la lingua franca nos distritos al sur y al este onde nun ye la llingua materna. La película de 2003 de Bután, ''Travelers and Magicians'' ta dafechu en Dzongkha.
 
== Sistema d'escritura ==
L'[[alfabetu]] [[Idioma tibetanu|tibetanu]] usáu pa escribir Dzongkha tien trenta lletres básiques, dacuando conocíes como "radicales", pa les consonantes. Dzongkha xeneralmente escríbese nes formes de la escritura ''Uchen'' de Bután, les formes del alfabetu tibetanu conocíu como ''Jôyi'' "cursiva a mano" y ''Jôtshum'' "formal a mano". La forma impresa conozse a cencielles como Tshûm<ref name=Driem47>{{cite book|last1=Driem|first1=George van|title=Dzongkha = Rdoṅ-kha|date=1998|publisher=Research School, CNWS|location=Leiden|isbn=90-5789-002-X|page=47}}</ref>.
 
== Romanización ==
Hai delles menes de romanización y sistemes de treslliteración pa Dzongkha, sicasí, tolos sistemes posibles fallaron en representar el verdaderu soníu fonéticu.<ref>[http://www.eki.ee/wgrs/rom1_bo.pdf Tibetan.] [http://www.eki.ee/wgrs/rom2_dz.pdf Dzongkha.]</ref> Un sistema de trescripción fonética conocíu como ''Roman Dzongkha'', escurríu pol llingüista George van Driem, foi adoptáu como'l sistema de romanización estándar de Dzongkha pol gobiernu de Bhután en 1991.<ref name="Guide to Official Dzongkha Romanization" />
 
== Fonoloxía ==
Dzongkha ye un llinguaxe de tonu y tien dos tonos de rexistru: altu y baxu.{{sfnp|van Driem|1992}} El tonu d'una sílaba determina'l alófonu del entamu y el tipu de fonación de la vocal nuclear.{{sfnp|Downs|2011}}
 
==Referencies==
{{llistaref}}
 
Ye faláu por 130.000 persones, alcontraos al oeste del país.
 
{{Interwiki|code=dz}}
 
{{Tradubot|Idioma dzongkha}}
 
{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Llingües de Bután]]
[[Categoría:Wikipedia:Revisar traducción]]
22 314

ediciones