Diferencies ente revisiones de «Gran Cañón»

27 bytes desaniciaos ,  hai 9 años
ensin resume d'edición
m (r2.7.2) (Robó Modificáu: ckb:گراند کەنیۆن)
El '''Gran Cañon''' (''the Grand Canyon'') ye una mena [[ḥou]] nel pasu'l [[Ríu Colorado (Norteamérica)|ríu Colorado]] pal norte d'[[Arizona]], [[Estaos Xuníos]]. El Cañón ta consideráu como una de les maraviyes naturales del mundu y ta asitiáu na so mayor parte dientro del [[Parque Nacional del Gran Cañón]] (que foi de los primeros Parques Naturales de los [[Estaos Xuníos]]). El presidente [[Theodore Roosevelt]] foi'l mayor promotor del aria del Gran Cañón, visitándolu abondes ocasiones pa cazar [[puma]]s o para regalase col impresionante paisax.
 
El [[Cañón (xeoloxía)|cañón]] foi creáu pol ríu Colorado; el so calcer socavó'l tarrén durante millones d'años. Tien sobre 446 [[kilómetro|km]] de llargor, cuenta con cordaleres d'ente 6 a 29 km d'anchor y llega a profundidaesfondures de más de 1.600 m. Cerca de 2.000 millones d'años de la hestoria de la Tierra quedaron espuestos dun el ríu Colorado y los sos tributarios o afluentes cortaben capa tres capa de sedimentu al mesmo tiempu que la meseta del Colorado s'alzaba.
 
== Xeografía ==
[[Archivo:Grand_Canyon_from_Moran_Point.jpeg|thumb|350px|El '''Gran Cañón''' visto deNde ''Moran Point''.]]
 
El Gran Cañón ye mui fondu, per dalgunes estayes supera'l kilómetru y mediu de profundidáfondura, con 446 kilómetros de llargor corta la meseta del Colorado asoleyando estratos [[Paleozoico|paleozoicos]]. Los estratos apaecen gradualmente dede Lee's Ferry (puntu oficial del comienzu del Gran Cañón) hasta Phantom Ranch. El cañón termina na fasteraú'l ríu crucia'l Grand Wash Fault (cerca del llagu Mead).
 
La [[oroxénesis]], provocada poles [[plaques tectóniques]], conxugó l'orixe de les Montañes Rocoses asina como la formación de la meseta del Colorado irguiendo varios kilómetros les estremaes capes de sedimentu. La mayor elevación provoca mayores precipitaciones na [[cuenca (accidente xeográficu)|cuenca de drénax]] del [[ríu Colorado]], pero non lo suficiente como pa que'l Gran Cañón dexe de ser una zona semiárida.
{{AP|Xeoloxía del ária del Gran Cañón}}
 
La mayor parte de les [[roca sedimentaria|roques sedimentaries]] que se pueden observar nel Gran Cañón van dende los 2.000 millones d'años de antigüedá de los esquistos situaos nel fondu del ''Inner Gorge'' hasta los 230 millones d'años de les piedres calices vieyes de 'Kaibab'. La mayor parte de los estratos foron depósitaos nos mares cálidos poco profundosfondos na zona cercana a la costa y nos [[pantanu|pantanos]] costeros que formaba el mar nos repetidos avances y retiradas de la costa. La mayor excepción es la piedra [[arenisca]] de Coconino que fue depositada del mismo modo que las [[duna]]s en el desierto.
 
La ''''' gran profundidadfondura''''' del Gran Cañón y especialmente la altura de sus estratos (muchos de los cuales se formaron debajo del nivel del mar) se puede atribuir a los 1.500-3.000 m de elevación de la meseta del Colorado, elevación que principió a producise fai cerca de 65 millones d'años; esta elevación produxose en delles etapes más que nun procesu continu. El procesu de elevación aumentó el gradiente de la corriente del río Colorado y tributarios, aumentando asina la so velocidá y la so capacidá pa atravesar la roca.
 
L'ária de drenax del ríu Colorado (del cualu forma parte el Cañón del Colorado) formóse fai 40 millones de años, dun que'l Gran Cañón tien probablemente menos de 6 millones d'años de antigüedá (teniendo llugar la mayor parte del procesu erosivu nos últimos 2 millones d'años). El resultáu d'esta [[erosión]] son unes de les más completes columnes xeolóxiques del planeta. El ríu sigui na actualidá erosionando activamente'l so calcer, asoleyando roques ca vegada más vieyes.
 
Les condiciones climatolóxiques más llentes que se dieren metanes les [[Glaciación|glaciaciones]] incrementaron la cantidá d'agua recoyío nel aria de drenax del ríu Colorado. La consecuencia foi que'l ríu aumentó la velocidá y la profundidáfondura del so procesu erosivu durante estes dómines.
 
Fai 5,3 millones d'años el nivel base (puntu más baxu del ríu) y el cursu del ríu Colorado (o'l so ancestru xeológicu) camudaron cuando s'abrió'l [[golfu de California]] y descendió'l nivel base del ríu. Esto incrementó la velocidá d'erosión de tala forma que casi la totalidá de l'actual profundidáfondura del Gran Cañón se consiguió fai 1,2 millones d'años. Las paredes colgantes del cañón foron creaes pola erosión diferencial.
 
Fai un millón d'años la [[vulcanismu|actividá volcánico]] (principalmente cerca del área ueste del cañón) depositó cenices y [[llava]] sobre l'aria, material qu'inclusive llegó producir preses naturales sobre'l Colorado. Estes son les roques más nueves del parque.
 
Col actual gradiente de corriente, el ríu Colorado podría profundizarafondar otros 370 a 600 metros na roca nantes d'algamar el nivel base.
 
 
Usuariu anónimu