Abrir el menú principal


La dinastía ziyárida (en persa: زیاریان o آل زیار ) foi una dinastía dailamita[1] d'Irán, que duró dende 928 hasta 1043.

زیاریان / Ziyāryān
آل زیار / Al-ziyār
Dinastía ziyárida

Emiratu dependiente del Califatu Abasí
(de facto, un estáu independiente)

DinastíaSamaní819-999.svg

928-1043

Old Ghaznavid Flag.svg

Llocalización de {{{nome_común}}}
Mapa d'Irán nel añu 1000 (ziyáridas n'azul)
Capital Non especificáu
Gobiernu Emiratu (monarquía)
Emir
 • 928-934 Mardavich ibn Ziar
 • 1031-1043 Anushiravan Manouchehr
Historia
 • Afitáu 928
 • Incorporación al imperiu gaznávida 1043

Índiz

HistoriaEditar

 
Gonbad-y Qabus, construyíu en 1006.

La dinastía ziyárida toma'l nome de Mardavich ibn Ziar, qu'asumió'l control del Irán septentrional como vasallu de la dinastía Samánida, gobernando les provincies de Gorgán y Mazandarán. Independizáronse gracies a una rebelión del exércitu samánida. Darréu, nel 931, espulsaron a los abasíes del Irán central, conquistaron les ciudaes de Hamadán, Kashán y Isfahán y tomaron el títulu de emir (gobernador) de Persia. Dempués del so asesinatu nel 935, el poder ziyarí empezó a tornar rápido, col ascensu del Imperiu gaznávida; los ziyaríes reconocieron la so supremacía y empezaron con ellos una política d'aliances matrimoniales. Cuando los turcos selyúcidas presentar en Mazandarán en 1077, los ziyaríes retirar a les zones montascoses de mal accesu al sur del mar Caspiu, onde gobernaron hasta cerca del 1090.

Fueron protectores de les artes y les ciencies; el científicu y xeógrafu al-Biruni allegó de cutiu a la corte de Qâbûs ibn Voshmgir, al que dedicó'l so Cronoloxía del añu 1000, onde se rexistren eclises de lluna de la zona. Keykavús, que reinó del 1049 al 1090, foi l'autor del Qabus-name, unu de los primeres «espeyos de príncipes» de la lliteratura persa islámica.

ArquiteuturaEditar

Una de les construcciones más interesantes d'esta dinastía ye la torre de Gonbad-y Qabús. Esti mausoléu ye unu de los monumentos arquiteutónicos más antiguos, con una inscripción que sobrevivió na actualidá que diz:.

Nel nome de Dios, el clemente y misericordiosu esta torre foi construyida pol emir al-Ma`Âlî fíu del emir Qâbûr, fíu de Vushmagîr, quien ordenó la so construcción mientres l'añu llunar 397 y l'añu solar 375 (equival al añu 1007).

La torre construyida con lladriyos cocíos ye un enorme cilindru coronáu por un techu cónicu. La planta circular esta ventilada por 10 accesos, tien 17 metros de diámetru y les parés tienen 5 metros d'espesura, la torre llega a los 49 metros d'altor. Según la lleenda, el cuerpu de Qabús tando enfermu foi asitiáu dientro d'un círculu de vasos de café suspendíu nuna de les cámares del interior de la torre.

Cronoloxía de gobernantes ziyáridasEditar

En 1077 los Selyúcida prinden la provincia de Mazandarán y espulsen a los ziyadires a zones montascoses de mal accesu:

NotesEditar

  1. Ziyarids, C.Y. Bosworth, The Encyclopaedia of Islam, Vol.XI, Ed. P.J.Bearman, T.Bianquis, C.Y.Bosworth, Y. van Donzel and W.P.Heinrichs, (Brill, 2002), 539.

Enllaces esternosEditar