Llingües del Morehead y del altu Maro

Les llingües del ríu Morehead y del altu Maro o llingües yam son una familia llingüística de llingües papúes. Inclúi a munches llingües de la cuenca occidental del ríu Fly nel sureste de Papúa Nueva Guinea y de Papúa indonesia, cerca de los ríos Morehead y Maro. Ross (2005) tentativamente inclúi a esta familia nes llingües trans-Fly-Bulaka.

Llingües del Morehead y del altu Maro
Picto infobox comicballoon.png
Distribución xeográfica Ríu Bulaka, Ríu Fly
Países Flag of Papua New Guinea.svg Papúa Nueva Guinea
Filiación xenética

familia de llingües dientro de les llingües papúes
  Trans-Fly-Bulaka(?)

    L. Morehead-Alto Maro
Subdivisiones Tonda-Kanum
Yei
Nambu
Tonda

Morehead and Upper Maro River languages.svg
Les llingües del Morhead y l'Altu Maro:

     Morhead y Alto Maro      Llingües TNG      Otres Llingües papúes

     Llingües austronesies      Deshabitado

Ver tamién
Idioma - Families - Clasificación de llingües
[editar datos en Wikidata]

ClasificaciónEditar

Les llingües yam inclúin una ventena de llingües usualmente clasificaes como sigue:

 Morehead – 
Alto Maro
 


Kanum (falta de inteligibilidad en delles variedaes)



Yey




Nambu (grupu dialeutal)



Tonda (cadena dialeutal): Arammba, Blafe, Guntai, Kánchá (Kunja, Peremka), Rema, Wára (Rouku)




Descripción llingüísticaEditar

PronomesEditar

Los pronomes que Ross reconstrúi pa estes llingües ye:

Proto–Morehead – Alto Maro
yo/nós *nin
tu/vós *bu
él/ellos *be

Comparanza léxicaEditar

Los numberales en distintes llingües del Morehead y l'Altu Maro son:[1]

GLOSA Yei Kanum Tonda Nambu PROTO-
MOREHEAD-
-ALTO MARO
Nglâlmpw Smärky Sota Arammba Blafe Wára Nambo Nen
'1' nampe næmpər 'ɛmpi æmpi ŋámbi 'ŋæmbi næmbɪ eembru ambás *'(n)ampe
'2' jətapai jɛmpoka 'jʌɭmpə jənampɛ jànbaru jɛ'lɛmbæ æntæ somboi sombés *je-mpo-
'3' namku juaw 'jəlɑʔ jɛluɒ jenówe 'jɛlo æðɐ naambi nambis *je-nampe
'4' 2+2 ɛsɛr 'ɑ̃sʌr æsɛr asàr 'æser ɐsər 2+2 2+2 *æser /
*2+2
'5' 2+2+1 tampul 'tʌmpuj pɒplu tambnoj 't̪ambloi̯ t̪ambuðoɪ widmátandás widmátandás *'tampuloi
'6' nampe tiru nampe
1x5+1
tɒrɒwɒ 'trowo mæwɛ nimbu 't̪rau̯ə t̪ambuðoɪ
nımbɔ
ambás aguadía ambás aguadía
1x6
*tɑ'rɑwɑ
'7' 1x6+1
'8' 1x6+2
'9' 1x6+3
'10' jətapai tiru
2x5
1x6+2+2

Pa cuntar ciertos oxetos delles d'estes llingües usen un sistema de cuenta en base 36 a partir del 6. Asina en arammba esisten nomes especiales pa feté 36 (= 6²), tarumba 216 (= 6³), ndamno 1296 (= 6⁴), wermeke 7776 (= 6⁵), wi 46646 (= 6⁶). Tamién el restu de llingües amuesen términos especiales formaos a partir del raigañu pa '6'.

ReferenciesEditar

BibliografíaEditar

  • Malcom Ross (2005). "Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages." In: Andrew Pawley, Robert Attenborough, Robin Hide and Jack Golson, eds, Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples, 15-66. Canberra: Pacific Linguistics.

Enllaces esternosEditar