Abrir el menú principal

Inaciu Galán y González (6  de xunu de 1986Xixón) ye escritor, periodista, profesor y activista na defensa del asturianu. Foi redactor de los periódicos dixitales asturnews.com y lliteratu.com, presentó los programes de televisión Al aldu: Xente de casa y Territoriu sidreru na TPA, amás de dellos espacios na Cadena SER.

Inaciu Galán
Vida
Nacimientu

Xixón6  de xunu de 1986

(32 años)
Nacionalidá Bandera d'España España
Estudios
Llingües castellanu
asturianu
Oficiu
Oficiu periodista y escritor
Cambiar los datos en Wikidata

Índiz

Actividá lliteraria y activismu culturalEditar

Ente 2003 y 2005 dirixe y presenta los programes Xuventú d'anguaño y Asina foi... el Surdimientu na emisora Onda Peñes[1]. Por esti últimu programa recibió nel añu 2005 el «Premiu "Enriqueta González Rubín" de Periodismu», otorgáu pol Principáu d'Asturies[2]. Tien collaborao amás con Televisión Local Gijón (TLG) y col diariu eletrónicu Asturies.com. Anguaño fai tamién guiones pa dellos programes de la radio y la televisión autonómica pública d'Asturies (RTPA).

Dende 2004 participa na organización de dellos actos de calter cultural alrodiu de la llingua asturiana, n'especial col monólogu modernu asturianu, del que ye ún de los principales impulsores. En 2008 espublizó la primer Antoloxía de monólogu modernu ¡Pa echar unes rises!, una antoloxía con testos propios y d'otros autores que preparó pa Ediciones Trabe[3].

Como escritor tien collaborao en publicaciones como El Gomeru (como traductor), AGE, Lletres Asturianes, Reciella Malory, Lliteratura, La Ratonera[4], L'asturianista, Fusión Asturias, La Nueva Quintana, La Migaya, Formientu, El Espinete, N'ast. Cartafueyos d'ensayu, etc.

Nel añu 2006 espublizó'l primer diccionariu del asturianu con una llingua estranxera, el Diccionariu básicu asturianu-inglés / inglés-asturianu // Introductory Asturian-English / English-Asturian Dictionary (con entamu d'Ana Cano, presidenta de l'Academia de la Llingua Asturiana y decana daquella de la facultá de Filoloxía de la Universidá d'Uviéu)[5]. Na Selmana de les Lletres Asturianes del añu 2006 foi seleicionáu na antoloxía L'álbum de Talía, editada pola Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies pa la llectura de testos teatrales polos diputaos.

Como lliteratu tien algamos dellos premios: Segundu premiu nel «II Concursu Minimorium» de rellatu hipercurtiu por La viesca n'ochobre, Mención Especial nel «III Premiu de Poesía de Primavera» de Piloña pol poemariu Los Xarrones de l'Alcordanza, primer premiu nel «I Concursu de rellatu curtiu Muyer y participación» pol rellatu Suañar en tiempu de guerra y Premiu «Pepe Campo» de monólogu dos vegaes, en 2006 pol testu Los asturianos al volante... (a comuña con Isaac de l'Arada) y en 2008 por Les vacaciones. Amás foi cuartu premiu nel «I Certame de Rellatu Curtiu La Caleya», otorgáu pol Conceyu d'Astorga (Lleón), pol cuentu El ruíu que facíen les piedrines.

Foi maestru de llingua asturiana na Universidá Popular de Xixón y en cursos pa funcionarios de dellos conceyos asturianos y como investigador algamó en 2007 los premios de l'Academia de la Llingua Asturiana «Concursu de recoyida de material toponímico» (con Marta Lozano Carbajal) pol trabayu Toponimia de La Collá (Siero), qu'asoleyó l'ALLA dientro de la so coleición "Toponimia" y un accesit nel «Concursu de recoyida de material lliterario escrito Federico Fierro G.-Botas» pola edición de Nieve en el puerto d'Eladio Verde. En 2008, recibe dos accésit del mesmu premiu polos trabayos titulaos Cosiquines de pocu más o menos d'Antonio Pérez González y Poesíes asturianes en Nostalgia de Francisco de la Vega, y en 2009, repite con Amuesa de publicidá en llingua asturiana.

Foi presidente de l'Asociación Cultural l'Arribada, qu'organiza cada añu l'alcuentru lliterariu organizáu en Xixón col calter añal hasta la so dimisión en xunu de 2008 y ye'l fundador[6] y direutor[7] de la revista lliteraria Formientu, editada pola Asociación Xareos! Xestión Cultural col enfotu de dar a conocer a les voces más nueves de la lliteratura asturiana dende l'añu 2006.

Participa, amás, del activismu cultural, fundando y presidiendo'l Conceyu Universitariu pol Asturianu (CUPA)[8], como secretariu del Atenéu Cultural Xuan María Acebal y como collaborador d'otres organizaciones como Periodistes pol Asturianu. En 2012 foi elixíu presidente d'«Iniciativa pol Asturianu», un movimientu ciudadanu creáu l'añu anterior por reivindicar y fomentar la llingua asturiana.[9][10] Nel añu 2013 recibió'l premiu «Urogallu de Bronce» per parte del Centro Asturiano de Madrid, que con esti xestu reconocía'l llabor de Galán pol asturianu[11][12].

PublicacionesEditar

ObresEditar

  • Diccionariu básicu asturianu-inglés/inglés-asturianu / Introductory Asturian-English/English-Asturian Dictionary, Ediciones Trabe, Uviéu, 2006; ISBN 84-8053-395-1.
  • Toponimia de Siero (4) Parroquia de La Collá (Siero) (a comuña con Marta Lozano Carbajal), Academia de la Llingua Asturiana, Uviéu, 2007; ISBN 978-84-8168-444-5.
  • ¡Pa echar unes rises! Antoloxía de monólogu modernu, Ediciones Trabe, Uviéu, 2008; ISBN 9788480534949.
  • Lliteratura asturiana y compromisu, páx. 135-148, Ediciones Trabe, Uviéu, 2009; ISBN 9788480535373.
  • Tierra podre. (Poemariu). Editorial Camelot, 2017
  • Patria en pallabres menores. (Poemariu). BaxAmar Editores. Xixón, 2018.

AntoloxíesEditar

  • L'Álbum de Talía, Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies, Uviéu, 2006, Depósitu llegal AS-2.030-06.
  • Esbilla de testos teatrales de La Ratonera, 2006, ORIS Teatro, ISSN 1578-2514.

DireiciónEditar

  • Formientu. Revista de lliteratura mui moza Númberu 7-8, Xixón, xunu 2010, Xareos! Xestión Cultural
  • Formientu. Revista de lliteratura mui moza Númberu 6, Xixón, payares 2009, La Cruz de Grau pa Xareos! Xestión Cultural
  • Formientu. Revista de lliteratura mui moza Númberu 5, Xixón, mayu 2009, La Cruz de Grau pa Xareos! Xestión Cultural
  • Formientu. Revista de lliteratura mui moza Númberu 4, Xixón, payares 2008, La Cruz de Grau pa Xareos! Xestión Cultural
  • Vagamar. Periódicu de l'Arribada 2007, Xixón, 2007, Asociación L'Arribada.
  • Formientu. Revista de lliteratura mui moza Númberu 3 Lliteratura erótica, Xixón, setiembre 2007, Asociación H.a Xareos
  • Formientu. Revista de lliteratura mui moza Númberu 2 Especial Narrativa Moza, XXixón, mayu 2007, Asociación H.a Xareos
  • Formientu. Revista de lliteratura mui moza Númberu 1, Xixón, ochobre 2006, Asociación H.a Xareos
  • Vagamar. Periódicu de l'Arribada 2006, Xixón, 2006, S.T.A.

FontesEditar

  • Camilo Díaz, Dolfo; En tables. Un teatru pal sieglu XXI. (Uviéu, 2006) Gobiernu del Principáu d'Asturies / KRK Ediciones ISBN-978-84-96476-86-8
  • VV.AA., Falaquefala llingua y lliteratura asturiana 2u Bachilleratu, Editorial Trabe, Uviéu, 2007; ISBN-84-8053-422-2
  • Lliteratura asturiana y compromisu, páx.135-148, Ediciones Trabe, Uviéu, 2009; ISBN 9788480535373.

ReferenciesEditar