Abrir el menú principal

Llingües jicaque-tol

ClasificaciónEditar

La familia jicaque-tol ta formada por siquier dos llingües documentadas el jicaque occidental o jicaque d'El Palmar, anguaño estinguíu y conocíu namái por un vocabulariu curtiu publicáu por Membreño nel sieglu XIX[1] y reeditáu por Lehmann a principios del sieglu XX,[2] la otra llingua'l jicaque oriental o jicaque del Monte de la Flor, tamién llamáu tol o tolupán, ye faláu entá por unos pocos centenar de persones cerca d'Orica (Hondures) y dellos vieyos nel departamentu de Yoro. Los dos llingües jicaque anque emparentaes guarden una cierta distancia, les estimaciones glotocronológicas dan ente 10 y 16 sieglos de separación.

Rellación con otres llingüesEditar

Estes llingües jicaque-tol tán emparentaes coles llingües tequistlatecas falaes nel estáu mexicanu d'Oaxaca formando la familia tequistlateco-jicaque.[3] Tamién se conxeturó bien especulativamente nesti últimu grupu podría tar rellacionáu coles llingües hokanas de Norteamérica.[4]

Descripción llingüísticaEditar

FonoloxíaEditar

L'inventariu fonolóxicu del proto-jicaque foi reconstruyíu por L. Campbell y Oltrogge:[5][6]

Llabial Alveolar Palatal Velar Glotal
[- cont] simple *p *t, *c *k
apirada *pʰ *tʰ, *cʰ *kʰ
glotaliz. *pʼ *tʼ, *cʼ *kʼ
nasal *m *n
[+ cont] fricativa (*β) *s *h
aproximante *w *y

Los signos /c, c', ch/ son notaciones usaes convencionalmente polos americanistes para /ʦ, ʦʔ, ʦh/. Les vocales reconstruyíes polos mimu autores inclúin amás de /*i, *y, *a, *o, *o/ la vocal zarrada central //.

Dalgunes correspondencies fonétiques regulares ente'l jicaque oriental y l'occidental son les siguientes:

Proto-JT Jicaque Oc. Jicaque Or.
(Tolupán)
*-p -k -p
*-k -k -k
*l- d- l-
*-l -n -l
*-m -n -m
*k'- k- Ø
*-k'- -g- -ʔ-
*(-)ʦ'- (-)ʧ- (-)ʦ'-
h ʃ ʦh
*-ʦ- -ʧ- -s-
*s- ʧ- s-
*-s Ø -s


Ver tamiénEditar

ReferenciaEditar

  1. Membreño, 1897, pp. 195-6 y pp. 233-42.
  2. W. Lehman, 1920, pp. 654-68.
  3. L. Campbell, 1979, p. 965-966.
  4. J. Greenberg & M. Swadesh, 1953.
  5. Campbell y Oltrogge, 1977
  6. Campbell y Oltrogge, 1980

BibliografíaEditar

fr:Langues jicaques