Abrir el menú principal
Estazo del Tanaj.
Tanaj n'español. Biblia d'Alba, 1422-1433, fols. 68v-69r: Moisés y l'encruz del Mar Coloráu.

El Tanaj (del acrónimo en hebréu תַּנַךְ tanakh) ye'l conxuntu de los 24 llibros de la Biblia hebrea. Constitúi aquello que los cristianos denominen “Antiguu Testamentu”. Los testos tán escritos mayoritariamente n'hebréu antiguu. Tamién hai dellos pasaxes n'araméu antiguu (Llibru de Daniel, Llibru de Esdras, y otros).

Índiz

TerminoloxíaEditar

El Tanaj tamién se llama Mikrá (מקרא, que significa ‘llectura’ o ‘lo que ye lleíu’).

HistoriaEditar

La llista (o canon) de llibros bíblicos hebreos inspiraos quedó establecida definitivamente pal xudaísmu nel sieglu II de la era cristiana, pol consensu d'un grupu de sabios rabinos que consiguieren escapar del asediu de Xerusalén nel añu 70 y que fundaren una escuela en Yamnia. A estos llibros conózse-yos como protocanónicos, y formen el Canon Palestinense o Tanaj.

Esti canon significó'l refugu de dellos llibros, que pasaron a conocese como deuterocanónicos, qu'un grupu de maestros xudíos incluyera nel Canon d'Alexandría o Biblia de los Setenta nel sieglu II a. C. La forma “deuterocanónico” significa ‘segundu canon’ en contraste col términu “protocanónico” que significa ‘primer canon’. Sicasí'l primer canon, n'orde cronolóxicu, foi'l d'Alexandría.

Significáu del nomeEditar

El acrónimo Tanaj son los trés lletres iniciales hebrees de caúna de los trés partes que lo componen, a saber:

  1. La Torá (תּוֹרָה), ‘Instrucción’ o ‘Llei’
  2. Los Nevi'im (נְבִיאִים), ‘Profetes’
  3. Los Ketuvim (כְּתוּבִים), ‘Escritos’

La lletra inicial kaf de כְּתוּבִים (Ketuvim) (escribir de derecha a esquierda) ye lletra final nel acrónimo תַּנַ"ךְ (Tanaj), y por ser última lletra toma la forma de kaf final ( ךְ ) y pronúnciase nidia, como J, non como K; por eso ye Tanaj y non “Tanak”.

Relación del Tanaj cola Biblia cristianaEditar

L'Antiguu Testamentu católicu y ortodoxu contién siete libro non incluyíos nel Tanaj, llamaos Deuterocanónicos. Les traducciones de la Biblia qu'utilicen los grupos protestantes xuntar al canon hebréu, esto ye, solu trenta y nueve llibros del Tanaj.

Orde del TanajEditar

Los llibros nel Tanaj arrexuntar en trés conxuntos: la Llei o Instrucción (Torá), los Profetes (Nevi'im) y los Escritos (Ketuvim). De siguío numbérense los llibros que pertenecen a cada apartáu:

Torá (תּוֹרָה) Llei o InstrucciónEditar

La Torá conozse tamién como'l Pentateuco, del griegu πέντε, pente, ‘cinco’, y τεῦχος, teûjos, ‘funda pa llibros’; proveniente del hebréu חֲמִשָּׁה חֻמְשֵׁי תּוֹרָה, Jamishá Jumshei Torá, ‘los cinco quintos de la Torá’ o a cencielles חֻמָּשׁ, Jumash, ‘cinco’, una conxugación de חמש (Jamesh).

  1. Xénesis (בֵרֵאשִׁית) [bereshit ‘nel empiezu’]
  2. Éxodu (שְמוֹת) [shmot ‘nomes’]
  3. Levítico (וָיִקְרָא) [vayikra ‘(y) llamar’]
  4. Númberos (בַמִדְבָר) [bamidbar ‘nel desiertu’]
  5. Deuteronomio (דְבָרִים) [dvarim ‘pallabres’]

Nevi'im (נְבִיאִים) o los ProfetesEditar

  1. Josué (יֵהוֹשע) o (יֵהוֹשוּע) [Yehoshua ‘Dios ye salvación’, ‘salvador’]
  2. Xueces (שוֹפְטִים) [Shoftim ‘xueces’]
  3. Samuel (I Samuel y II Samuel) (שְמוּאֶל) [Shmuel ‘Dios escucha’]
  4. Reyes (I Reis y II Reis) (מֶלַכִים) [melajim ‘reis’]
  5. Isaías (יֶשַעָיה) [Yeshayah ‘Dios va salvar’] o (יֶשַעָיהוּ) [Yeshayahu]
  6. Jeremías (יִרְמִיה) [Irmiya ‘Dios llevanta’] o (יִרְמִיהוּ) [Irmiyahu]
  7. Ezequiel (יֶחֵזְקֵאל) [Yejezquel ‘Dios va fortalecer’]
  8. El llibru de los 12 profetes menores: (תְרֶי עַשַר) [treyə rustir, n'araméu, ‘dolce’]
    • Oseas (הוֹשֶע) [Hoshe'a ‘salvó’]
    • Joel (יוֹאֶל) [‘Él ye Dios’]
    • Amós (עַמוֹס) [Amos ‘ocupáu’, ‘el que lleva la carga’]
    • Abdías (עוֹבַדְיה) [Ovadyah ‘Siervu de Dios’]
    • Jonás (יוֹנַה) [Yonah ‘palombu’]
    • Miqueas (מִיכַה) [Mijah, hai quien piensen que significa ‘¿quién como Dios?’]
    • Nahum (נַחוּם) [Najum ‘confortáu’]
    • Habacuc (חָבַקוּק) [Javaquq, una planta, en acadio, o ‘abrazáu’]
    • Sofonías (צְפַנְיה) [Tzfaniyah ‘norte de Dios’, ‘despintáu de Dios’ o ‘agua de Dios’]
    • Hageo (חָגַי) [Jagay ‘descansu’ en llingües semítiques, ‘el mio descansu’ n'hebréu]
    • Zacarías (זכַרְיה) [Zakhariyah ‘Dios alcuérdase’]
    • Malaquías (מַלְאַכָי) [Malají ‘el mio mensaxeru’, o ‘el mio ánxel']

Ketuvim (כְּתוּבִים) o los EscritosEditar

  1. Salmos (תְּהִילִים) [Tehilim ‘allabancies’]
  2. Proverbios (מִשְׁלֵי) [Mishlei ‘paecese’, ‘ser asemeyáu’; na so forma intensiva, ‘comparar’, ‘asemeyar’]
  3. Job (אִיּוֹב) [Iyov ‘aquel que soporta penalidaes’]
  4. El Cantar de Cantar (שִׁיר הַשִּׁירִים) [Shir HaShirim —superlativu— ‘el más formosu de los cantares’, ‘el cantar por excelencia’]
  5. Rut (רוּת) [Rut ‘la compañera fiel']
  6. Llamentos (איכה) [Eijah]
  7. Eclesiastés (קֹהֶלֶת) [Qohéleth ‘el congregador’]; (ἐκκλησιαστής) [Ekklesiastés ‘miembru de la congregación’ o ‘miembru de l'asamblea’]
  8. Ester (אסתר) [Ester] o (הדסה) [Hadasa] [‘mirto’, ‘arrayán’ o ‘murta’], [Ester, n'asiriu babilónicu, ‘astru’ o ‘estrella’]
  9. Daniel (דָּנִיּאֵל) [Daniyyel ‘Dios ye'l mio Xuez’ o ‘xuiciu de Dios’].
  10. Esdras (עזרא) [Ezrá ‘al que Dios ayuda’] y Nehemías (נְחֶמְיָה) [Nejemyah o Nejemyahu ‘reconfortado por Dios’]
  11. Cróniques (I Cróniques y II Cróniques) [Divrei HaYamim Alef, Bet]

TraduccionesEditar

El Tanaj ta siendo anguaño traducíu del hebréu antiguu y l'araméu antiguu al hebréu modernu nel Estáu d'Israel, na llamada traducción Tanaj Ram.

BibliografíaEditar

  • Blatt (2016). Biblia, Corán, Tanaj: tres lectura sobre un mesmu divos. Turner.

Ver tamiénEditar

Enllaces esternosEditar