Abrir el menú principal

Arrazua o Arrazua de Vizcaya[1] (en eusquera y oficialmente Arratzu),[2] ye un conceyu de la provincia de Vizcaya, País Vascu (España). El 100% de la so superficie forma parte de la Reserva de la Biosfera de Urdaibai reconocida pola Unesco.

Arratzu
Arratzu, Euskal Herria.jpg
Escudo de Arratzu.svg
Alministración
PaísBandera d'España España
AutonomíaIkurrina País Vascu
ProvinciaBizkaikobanderea.svg Bizkaia
ComarcaBusturialdea - Urdaibai [[File:Arbcom ru editing.svg
Tipu entidá conceyu d'España
Alcalde de Arrazua Traducir Josu Sabin Olano Irazabal
Nome oficial Arratzu
Códigu postal 48383
Xeografía
Coordenaes 43°18′38″N 2°37′32″O / 43.3106°N 2.6256°O / 43.3106; -2.6256Coordenaes: 43°18′38″N 2°37′32″O / 43.3106°N 2.6256°O / 43.3106; -2.6256
Arratzu is located in España
Arratzu
Arratzu
Arratzu (España)
Superficie [convert: unknown unit] km²
Altitú 40 Q11573
Llenda con Guernica, Ajangiz, Kortezubi, Nabarniz y Mendata
Demografía
Población 418 hab. (2018)
Porcentaxe 100% de Busturialdea - Urdaibai Traducir
Densidá Error d'espresión: Operador < inesperáu hab/km²
Más información
Fundación 1993 (Xulianu)
Estaya horaria UTC+01:00
www.arratzu.com/es-ES/Paginas/default.aspx
Cambiar los datos en Wikidata

Arrazua ye la llocalidá natal del periodista Manuel Leguineche.

Índiz

TopónimuEditar

La parroquia de Santu Tomás de Arrazua y colla entiéndese que tamién la anteiglesia fueron fundaes nel sieglu XIII pol dueñu de la casa solar de Arrazua, de la que tomaríen el so nome.

Ye bien probable que Arrazua etimológicamente signifique el muradal, del vascu arro (ribayu), el sufixu -tzu qu'indica bayura y l'artículu -a.

Tradicionalmente denomináu Arrazua, el conceyu tomó la denominación de Arrazua de Vizcaya na década de 1910 a iniciativa d'una propuesta de la Real Sociedá Xeográfica, que pretendía acabar n'España cola esistencia de conceyos que tuvieren la mesma denominación oficial. Esistía entós daquella un conceyu homónimu, denomináu tamién Arrazua na provincia d'Álava. Pocos años más tarde el Arrazua alavés acabaríen integráu nel actual conceyu de Arrazua-Ubarrundia.

En eusquera el nome del conceyu pronúnciase Arratzu. Cuando en 1993 el conceyu recuperó la so independencia al desanexionarse de Guernica y Luno, establecióse Arratzu como denominación oficial única.

BarriosEditar

Según l'INE, Arrazua componer de los siguientes nucleos de población (datos de población de 2015):[3]

  • Barroeta (24 hab.)
  • Barrutia (39 hab.)
  • Elexalde (24 hab.)
  • Gorozika (45 hab.)
  • Loiola (114 hab.)
  • Monte (1 hab.)
  • Uarka (67 hab.)
  • Zabala-Belendiz (53 hab.)
  • Zubiate (39 hab.)

Política y alministraciónEditar

Eleiciones municipales en Arratzu
Partíu políticu 2015[4] 2011[5] 2007[6] 2003[7] 1999[8] 1995[9] 1991[10]
Partíu Nacionalista Vascu (EAJ-PNV) 67,13% 5 57,97% 4 97,01% 7 98,72% 7 45,24% 3 37,02% 3 - -
Euskal Herria Bildu (EH Bildu) / Bildu 32,53% 2 41,36% 3 - - - - - - - - - -
Partíu Socialista d'Euskadi-Euskadiko Ezkerra (PSE-EE) - - 0,00% 0 - - - - - - - - - -
Partíu Popular (PP) - - 0,00% 0 0,06% 0 0,00% 0 - - - - - -
Euskal Herritarrok (EH) - - - - - - - - 53,04% 4 - - - -
Herri Batasuna (HB) - - - - - - - - - - 50,51% 4 - -
Eusko Alkartasuna (HALA) - - - - - - - - - - 11,06% 0 - -

Eleiciones municipales 2015Editar

Cuatro partíos presentaron candidatura a l'alcaldía nes pasaes eleiciones municipales; EAJ-PNV, (EH Bildu), PSE-EE y PP. Estos fueron les resultaos:

Esto dio como ganador a la PNV. La coalición independentista EH-Bildu llogró 2 escaños, ente que PSE-EE y Populares nun llograron representación, yá que nun collecharon nin un votu en tola llocalidá.

Llugares d'interésEditar

  • Santuariu Protohistóricu de Gastiburu, próximu al oppidum de Marulueza (tamién conocíu como castru del Arrola) asitiáu en Navárniz. El Santuariu de Gastiburu data de la Edá de Fierro (de xuru del sieglu III e.C.), y ye consideráu un conxuntu arquiteutónicu únicu na bibliografía aqueológica.[11] Construyíu con piedra y magre y reforzáu con un complexu treme de tueros, nél hanse atopáu cuatro estructures alredor d'una plaza central, amás d'una alliniación d'otros trés construcciones circulares.[12] La so finalidá, según l'equipu d'autor del so descubrimientu y estudiu mientres diecisisete años lideráu por Luis Valdés, sería afitar el calendariu estacional.[11]
  • Ilesia de Tomás l'Apóstol Santu Tomás: allugada nuna pequeña llomba en Eleizalde. La nave foi construyida escontra 1530. En 1772 J. Iturburu realizó los sofitos del coru, y nos años siguientes a 1819 J.B. Belaunzaran les bóvedes baídas1 (sofitaes nes actuales columnes), dando coles mesmes una nueva lluz al tiemplo al abrir trés baldíos termales. La torre de campanes y el pórticu perimetral daten del sieglu XVIII, y l'influyencia neoclásica ye visible coles mesmes na casa asitiada al pie de la ilesia. Caltiense'l so accesu natural, por aciu el camín de la vía crucis hasta lo alto de la llomba onde s'atopa.[13]
  • Presa de Uarka, allugada en Uarka. Gracies a ella, la zona yá disponía de distribución de corriente eléctrica a principios del sieglu XX. Anguaño, la enerxía llograda ye utilizada por una pequeñu empresa próxima.
  • Antigua Escuela, allugada en Loiola, xuntu al Conceyu y el frontón. Anguaño ye un centru multifuncional pa cultura y ociu, y ye onde s'atopa'l consultoriu médicu de Osakidetza na llocalidá.

Personaxes célebresEditar

  • Martín Ruiz de Zubiate (s.XVI): escultor.[14]
  • Ochoa de Arranotegui, Juan (¿?-1566): arquiteutu.[15]
  • Pedro Pascual Gandarias (1848-1901): industrial. Unu de los principales artífices de la industrialización de Vizcaya na segunda metá del sieglu XIX.
  • Juan Bautista Bilbao, Batxi (1887-1916): marineru, escritor y cronista.
  • Manu Leguineche (1941-2014): periodista y escritor.
  • Joseba Lakarra (1962): filólogu especializáu na hestoria del eusquera.

ReferenciesEditar

  1. Arrazua ye'l nome oficial en castellán ente 1842 y 1910 según INE Base [1], Arrazua de Vizcaya dende1920 hasta l'absorción per parte de Guernica y Luno
  2. Arratzu ye la forma en eusquera de denominar al conceyu, que s'adoptó como única oficial en 1993 al dixebrase de Guernica y Luno
  3. «Institutu Nacional d'Estadística. (Spanish Statistical Institute)». Consultáu'l 28 de febreru de 2016.
  4. ara.cat (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Arratzu 2015». Consultáu'l 23 d'agostu de 2015.
  5. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Arratzu 2011». Consultáu'l 23 d'agostu de 2015.
  6. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Arratzu 2007». Consultáu'l 23 d'agostu de 2015.
  7. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Arratzu 2003». Consultáu'l 23 d'agostu de 2015.
  8. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Arratzu 1999». Consultáu'l 23 d'agostu de 2015.
  9. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Arratzu 1995». Consultáu'l 23 d'agostu de 2015.
  10. Ministeriu del Interior (ed.): «Arruatzu: nun se celebren eleiciones municipales en Arratzu 1991». Consultáu'l 23 d'agostu de 2015.
  11. 11,0 11,1 http://www.euskomedia.org/PDFAnlt/munibe/aa/200502333343.pdf
  12. «Euskadi con muncho gusto - Euskadi.net». Archiváu dende l'orixinal, el 12 de xineru de 2010. Consultáu'l 2009.
  13. «Arratzu Vizcaya Euskadi Pais Vascu». Consultáu'l 2009.
  14. «Zubiate, Martín Ruiz de - Auñamendi Eusko Entziklopedia» (es). Consultáu'l 13 d'ochobre de 2017.
  15. «Ochoa de Arranotegui, Juan - Auñamendi Eusko Entziklopedia» (es). Consultáu'l 13 d'ochobre de 2017.

Enllaces esternosEditar