Triticum dicoccoides

especie de planta
(Redirixío dende Escanda)

El Triticum dicoccoides o escanda, ye una mena común del cereal triticum (trigu). Pertenez a los tetraploides darréu de la so conformación por 14 cromosomes. La escanda ye un cereal d'iviernu propiu de climes fríos y terrenos probes ente los 400 y 600 m d'altor sobro'l mar. La grana d'escanda xorrez nes espigues arrodiada d'una cubierta o poxa que protexe'l granu o semiente. Esti granu con poxa, denómase erga. La sema de la escanda faise nos meses de payares, avientu y dalgunes vegaes, tamién en xineru. La sema faise a voleo, y non col granu, sinón cola erga. Recuéyese n'agostu.

Triticum dicoccoides
Clasificación científica
Reinu: Plantae
División: Magnoliophyta
Clas: Liliopsida
Orde: Poales
Familia: Poaceae
Subfamilia: Pooideae
Tribu: Triticeae
Xéneru: Triticum
Especie: T. dicoccoides
(Körn. ex Asch. & Graebn.) Schweinf. 1908
Sinonimia
Consultes
Royal Botanic Gardens, Kew Royal Botanic Gardens, Kew
World Flora Online World Flora online
[editar datos en Wikidata]

Historia

editar

N'antigüedá foi la especie de trigu más importante pa la humanidá, pero anguaño ta cásique escosao, darréu que namás se caltienen en dalgunes rexones de la India y Asturies (Proaza y Grao).

El so cultivu documéntase per primer vegada n'escavaciones arqueolóxiques de tres castros en niveles prerromanos, na so variedá Triticum dicoccum, concretamente na Campa Torres (Xixón), el Picu Castiellu de Moriyón/Miravalles (Villaviciosa) y el Castiellu de Camoca (Villaviciosa) sieglos VIII -VI e.C.. Nel sieglu X apaez na documentación del cenobiu de San Vicente d'Uviéu como iscanla, iscanlula, scandula, scanla. Dende la Edá Media hasta bien entrao nel sieglu XIX, la escanda y el trigu foren usaos pa pagar los foros o rentes de les tierres n'especie. Nel pueblu d'Ambás (conceyu de Grau) hasta 1920, entá pagaben el foro en copines de granu d'escanda.

Gastronomía

editar

Entá podemos alcontrar n'Asturies:

  • Pan d'escanda o Fisga
  • xilibrines que son tortes feches con fariña de maíz y escanda, y cocíes en fornu

El pantodunu ye'l pan que se fai ensin cribar la fariña d'escanda

Variedaes

editar
  • Fisga (Triticum spelta),
  • Scanla Menor (Triticum durum), y que ye una mena d'escanda más grande, cola espiga con cuatro carreres d'ergues, e más duru.
  • Pavía/Povia (Triticum diccocum)
 
erga d'escanda


Ver tamién

editar

Referencies

editar

Enllaces esternos

editar