Idioma toba

Picto infobox comicballoon.png
Toba, Qom
Qomlaqtaq
Faláu en Bandera d'Arxentina Arxentina
Zona Provincies de Formosa y Chaco
Falantes ~20 mil (2008)
Familia Mataco-guaicurú

  Guaicurú
    Toba

Estatus oficial
Oficial en Chaco (Arxentina)
Reguláu por Nun ta reguláu
Códigos
ISO 639-1 nengún
ISO 639-2 ---
ISO 639-3 tob

L'idioma toba, qom, qomlaqtaq o toba qom ye una llingua de la familia llingüística mataco-guaycurú falada en Suramérica, más concretamente nel Gran Chaco, pol pueblu Toba (Qom). En Arxentina estiéndese mayoritariamente pel este de la provincia de Formosa y Chaco onde mora la mayoría de los 19.810 falantes del idioma. Otros nomes pal idioma inclúin Qom, Toba del Sur o tamién qomlaqtaq, que paez ser el nome que-y dan el so falantes. L'idioma ye distintu del toba pilagá o pilagá, perteneciente a la mesma familia, y del toba maskoy de Paraguái, una llingua mascoyana.

Poste n'idioma toba na ciudá de Rosario (Arxentina).
Diversos cartelos n'idioma toba en Formosa, Arxentina.

En 2010, la provincia del Chaco n'Arxentina designó'l qom como idioma cooficial col español y los idiomes indíxenes moqoít y wichí.[1] En 2015, el Poder Xudicial de la provincia de Formosa, anunció que va publicar la Llei de Violencia Familiar formoseña n'idiomes qom y guaraní.[2]

Aspeutos históricos, sociales y culturalesEditar

=== Dialeutoloxía y variantes estremen trés dialeutos principales el más septentrional ye'l takšik y el más meridonal ye'l lañagašik, ente dambos atopa'l non'olganak.

Descripción llingüísticaEditar

FonoloxíaEditar

El toba estrema fonológicamente les siguientes vocales:

Anterior Posterior
Zarrada i
Semicerrada y o
Abierta a

L'inventariu de consonantes vien dau por:

Llabial Dental Alveolar Alveolopalatar Palatal Velar Uvular Glotal
Nasal m n n
Plosiva p t d k ɡ q ɢ~ʁ ʔ
Africáu t͡ʃ
Fricativu s ʃ h
Aproximante l j ʎ w
Vibrante simple ɾ

EstudiosEditar

La primera obra de gramática del toba foi escrita pol misioneru Alonso de Barzana nel sieglu XVI, pero solo sería publicada tres sieglos dempués, en 1893, por Samuel Lafone Quevedo col títulu Arte y vocabulariu de la llingua toba.

ReferenciesEditar

  1. «El Qom, el Moqoít y el Wichí son llingües oficiales nel Chaco». DiarioChaco.com. Archiváu dende l'orixinal, el 23 de xunetu de 2011. Consultáu'l 15 de xunetu de 2010.
  2. «La Llei de Violencia Familiar formoseña va ser espublizada en llingües qom y guaraní». La Gaceta (Tucumán) (19 d'avientu de 2015).